Công viên di sản – sinh thái – nhân văn

133

Đây là nội dung chính được đề cập trong Nhiệm vụ Quy hoạch Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Thành Cổ Loa (tỷ lệ 1/2000) vừa được Bộ Xây dựng, Bộ VHTT&DL thẩm định.

Tòa thành cổ nhất

Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là “Toà thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ”. Năm 1962, thành Cổ Loa được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đây là di tích có ý nghĩa quan trọng trong buổi đầu dựng nước của dân tộc với không gian lịch sử, văn hóa và môi trường sinh thái, nhân văn đặc thù, gắn liền với nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng. Tại di tích Thành Cổ Loa đang lưu giữ các di tích lịch sử, văn hóa gắn với truyền thuyết An Dương Vương như đền thờ An Dương Vương, khu đình Ngự triều Di Qui, am thờ Mỵ Châu…

Bên cạnh đó, trong khu di tích thành Cổ Loa còn có nhiều làng cổ, lưu giữ nhiều khung cảnh thiên nhiên, văn hóa phi vật thể đặc trưng của Đồng bằng Bắc bộ…

Các bước đi thận trọng và bài bản

Chính bởi những ý nghĩa to lớn về lịch sử và văn hóa nói trên, UBND TP Hà Nội đã giao Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội phối hợp với Viện Kiến trúc Quy hoạch Đô thị – Nông thôn (VIAP) triển khai Quy hoạch tổng thể di tích Khu di tích thành Cổ Loa với mục tiêu bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị khu di tích phù hợp với môi trường phát triển mới và cấu trúc không gian Thủ đô mở rộng, hướng tới tôn vinh xây dựng khu di tích Cổ Loa trở thành khu “Công viên Di sản – sinh thái – nhân văn” của TP…

Tư vấn VIAP cho biết: Do thành Cổ Loa là khu di tích đặc biệt quan trọng nên từ quan điểm nhận diện hệ thống giá trị di tích đến quan điểm, đề xuất ý tưởng, giải pháp quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích phải có sự đồng thuận của các bên. Trước khi nhiệm vụ quy hoạch được trình thẩm định thì một khối lượng lớn công việc đã và đang được các nhà khoa học thực hiện như nghiên cứu, sưu tầm, tập hợp tài liệu trong và ngoài nước, khảo sát đo vẽ hiện trạng, khảo sát chuyên ngành… nhằm hoàn thiện hồ sơ di tích khu vực lập quy hoạch; khảo sát tình hình phát triển kinh tế – xã hội, quá trình thay đổi dân cư, tình hình vi phạm di tích; đề xuất phương án GPMB; rà soát các dự án đầu tư; lập báo cáo đánh giá giá trị các di tích thành Cổ Loa…

Ngoài ra, quy hoạch tổng thể Khu di tích Cổ Loa cũng được nghiên cứu gắn kết với Định hướng phát triển không gian Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, có lồng ghép quan niệm mới trong công tác bảo tồn di tích hiện nay như “di tích cộng đồng”, gắn kết giữa bảo tồn và phát triển…

Nhiệm vụ “3 trong 1”

Khác với các đồ án quy hoạch khác, Nhiệm vụ quy hoạch Quy hoạch Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Thành Cổ Loa bao gồm 3 nội dung chính. Nội dung thứ nhất là nhiệm vụ quy hoạch phân khu bảo tồn, tôn tạo phát huy giá trị khu di tích thành Cổ Loa. Nội dung thứ hai là nhiệm vụ Đề án bảo tồn, phát huy giá trị Khu di tích thành Cổ Loa. Nội dung thứ ba là nhiệm vụ quy chế quản lý đầu tư, xây dựng, bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích thành Cổ Loa.

Về định hướng không gian, nhiệm vụ quy hoạch đặt ra là gắn cấu trúc không gian khu di tích với không gian TP Hà Nội, gắn cấu trúc hệ thống di tích với khai thác phát triển du lịch. Một số khu vực tiêu biểu nhất, có sự hiện diện gần nhau của 3 vòng thành, có hào nước, gò, ụ đất phòng ngự… của Kinh đô thời kỳ An Dương Vương sẽ được nghiên cứu, điều tra, khai quật khảo cổ học để làm rõ giá trị di tích. Trong trường hợp có đủ cơ sở khoa học có thể nghiên cứu phục dựng ở mức độ cho phép để phục vụ du lịch. Trong khu vực này cần thiết phải di dời một số nhà dân và công trình công cộng để bảo đảm tính chân xác và toàn vẹn của di tích.

Cũng ở nhiệm vụ này, đồ án quy hoạch đề xuất khôi phục hệ thống hào nước gắn với sông Thiếp, đầm nước phục vụ sinh hoạt Cổ Loa, gắn với truyền thuyết An Dương Vương, khôi phục một số làng tiêu biểu, nhà cổ, không gian làng nghề đồng thời kiến tạo các trục, tuyến không gian khép kín, khai thác tối đa du lịch… Đồ án cũng sẽ làm rõ các không gian liên kết giữa khu vực bảo tồn và vùng đệm, vùng cho phép phát triển phục vụ du lịch cũng như đề xuất giải pháp xây dựng hệ thống điểm du lịch gắn với không gian văn hóa dân gian của các quần cư như Xóm Gà, xóm Nhồi trên, xóm Nhồi dưới, xóm Lan Trì, xóm Chùa, xóm Chợ…

  • Đồ án Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định: Cổ Loa – Hồ Tây sẽ là trục văn hóa lịch sử, trục không gian cảnh quan quan trọng của TP. Trục Hồ Tây – Cổ Loa – Vân Trì sẽ được xây dựng thành cụm di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Khu vực Cổ Loa sẽ kiểm soát phát triển làng xóm hiện hữu, xây dựng một số công trình công cộng nhỏ, thấp tầng, gắn với đặc trưng sinh thái, cây xanh, mặt nước…

Theo Báo xây dựng