Chùa Tây Phương – Kiệt tác nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc Việt

13013

Chùa Tây Phương thể hiện rõ nét nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc Việt và là minh chứng một nền văn hóa lâu đời của xứ Đoài…

Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa ở trên ngọn núi Câu Lâu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội (Ảnh: Internet).

Theo nhiều thông tin còn lưu giữ lại thì chùa Tây Phương được xây dựng khoảng thể kỷ 8 và là chùa cổ thứ hai sau chùa Dâu ở Bắc Ninh nước ta (Ảnh: Internet).

Năm 1632, vào đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian. Khoảng những năm 1657-1682, Tây Đô Vương Trịnh Tạc lại cho phá chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Đến năm 1794 dưới thời nhà Tây Sơn, chùa lại được đại tu hoàn toàn với tên mới là “Tây Phương Cổ Tự” và hình dáng kiến trúc còn để lại như ngày nay (Ảnh: Internet).

Chùa được xây dựng theo lối kiến trúc kiểu chữ Tam với ba tòa cấp dọc theo sườn núi, dựa vào thế núi từ thấp lên cao thành ba ngôi chùa song song với nhau gồm có chùa: Chùa Hạ, chùa Trung, Chùa Thượng. Mỗi tòa đều có kiến trúc riêng rẽ nhưng lại kết hợp thành một quần thể (Ảnh: Internet).

Từ chân núi, phải trải qua 239 bậc lát đá ong thì mới đến đỉnh núi và cổng chùa (Ảnh: Internet).

Chùa Tây Phương gồm ba nếp nhà song song: bái đường, chính điện và hậu cung. Mỗi nếp có hai tầng mái kiểu chồng diêm, tường xây toàn bằng gạch Bát Tràng nung đỏ, để trần tạo thành một không khí rất thô sơ mộc mạc, điểm những của sổ tròn với biểu tượng sắc và không; các cột gỗ đều kê trên đá tảng xanh trong khắc hình cánh sen (Ảnh: Internet).

Chùa Tây Phương gồm ba nếp nhà song song: bái đường, chính điện và hậu cung. Mỗi nếp có hai tầng mái kiểu chồng diêm, tường xây toàn bằng gạch Bát Tràng nung đỏ, để trần tạo thành một không khí rất thô sơ mộc mạc, điểm những của sổ tròn với biểu tượng sắc và không; các cột gỗ đều kê trên đá tảng xanh trong khắc hình cánh sen (Ảnh: Internet).

Mái chùa Tây Phương rất đặc biệt có những góc đao cong vút lên, cấu tạo theo kiểu hai lớp, hình thành một không gian rộng và thoáng đãng. Mái lợp hai lớp ngói: mái trên có múi in nổi hình lá đề, lớp dưới là ngói lót hình vuông sơn ngũ sắc như màu áo cà sa xếp trên những hàng rui gỗ làm thành ô vuông vắn đều đặn (Ảnh: Internet).

Mái chùa Tây Phương rất đặc biệt có những góc đao cong vút lên, cấu tạo theo kiểu hai lớp, hình thành một không gian rộng và thoáng đãng. Mái lợp hai lớp ngói: mái trên có múi in nổi hình lá đề, lớp dưới là ngói lót hình vuông sơn ngũ sắc như màu áo cà sa xếp trên những hàng rui gỗ làm thành ô vuông vắn đều đặn (Ảnh: Internet).

Xung quanh diềm mái của ba tòa nhà đều chạm trổ tinh tế theo hình lá triện cuốn, trên mái gắn nhiều con giống bằng đất nung, các đầu đao mái cũng bằng đất nung đường nét nổi lên hình hoa, lá, rồng phượng giàu sức khái quát và khả năng truyền cảm (Ảnh: Internet).

Nơi đây còn là nơi tập trung những kiệt tác hiếm có của nghệ thuật điêu khắc tôn giáo bao gồm chạm trổ, phù điêu và tạc tượng. Khắp chùa chỗ nào có gỗ là có chạm trổ. Các đầu bẩy, các bức cổn, xà nách, ván long… đều có chạm trổ đề tài trang trí quen thuộc của dân tộc Việt: hình lá dâu, lá đề, hoa sen, hoa cúc, rồng, phượng, hổ phù… rất tinh xảo được tạo ra dưới bàn tay thợ tài hoa của các nghệ nhân làng mộc ngay trong vùng Tổng Nủa, làng truyền thống Chàng Sơn Làng nghề mộc lâu đời và nổi tiếng của xứ Đoài (Ảnh: Internet).

Tổng cộng trong chùa có khoảng 72 pho tượng gỗ theo kiểu tượng tròn được đánh giá vào loại bậc nhất về nghệ thuật tạc tượng cổ nước ta. Các tượng được tạc bằng gỗ mít sơn son thếp vàng (Ảnh: Internet).

Nhiều pho được tạc cao hơn người thật như 8 pho tượng Kim Cương và Hộ Pháp, cao chừng 3 m, trang nghiêm phúc hậu. Phần lớn các tượng này đều được coi là có niên đại cuối thế kỷ 18. Một số tượng khác được tạc vào giữa thế kỷ 19 (Ảnh: Internet).

Các bộ tượng gồm Tam thế Phật (quá khứ, hiện tại, vị lai), tượng Di đà tam tôn, tượng Tuyết sơn miêu tả đức phật Thích Ca trong thời kỳ tu khổ hạnh. Hai bên tượng Tuyết Sơn có tượng A Nan và Ca diếp đứng hầu; tượng đức phật Di Lặc tượng trưng cho vị phật của thế giới cực lạc tương lai, người mập mạp ngồi hơi ngả về phía sau, toàn thân toát lên sự hoan hỉ, đại lượng; tượng Văn Thù Bồ Tát; tượng phổ hiền Bồ Tát; tượng Bát bộ Kim cương…(Ảnh: Internet).

Đặc biệt hơn cả là 16 pho tượng La Hán lớn bằng người thật trong các tư thế khác nhau ở hai bên tường lâu của thượng điện. Giống như nhà thơ Huy Cận miêu tả, mỗi vị là một nỗi khổ, cử chỉ, dáng điệu riêng thể hiện những tính cách khác nhau khá sinh động và hiếm thấy trong nghệ thuật điêu khắc cổ (Ảnh: Internet).

Hàng năm chùa cổ Tây Phương tổ chức lễ hội vào ngày 6 tháng 3 âm lịch. Đây là dịp để du khách vừa là đi lễ chùa vừa là để thăm quan những công trình nghệ thuật nguy nga và tráng lệ của mảnh đất xứ Đoài (Ảnh: Internet).

Theo giaoduc.net

8 BÌNH LUẬN

  1. Các vị La Hán chùa Tây Phương
    Tác giả: Huy Cận
    Tháng Hai
    4Các vị La Hán chùa Tây Phương
    Tôi đến thăm về lòng vấn vương
    Há chẳng phải đây là xứ Phật,
    Mà sao ai nấy mặt đau thương?

    Đây vị xương trần chân với tay
    Có chi thiêu đốt tấm thân gầy
    Trầm ngâm đau khổ sâu vòm mắt
    Tự bấy ngồi y cho đến nay.

    Có vị mắt giương, mày nhíu xệch
    Trán như nổi sóng biển luân hồi
    Môi cong chua chát, tâm hồn héo
    Gân vặn bàn tay mạch máu sôi.

    Có vị chân tay co xếp lại
    Tròn xoe tựa thể chiếc thai non
    Những đôi tai rộng dài ngang gối
    Cả cuộc đời nghe đủ chuyện buồn….

    Các vị ngồi đây trong lặng yên
    Mà nghe giông bão nổ trăm miền
    Như từ vực thẳm đời nhân loại
    Bóng tối đùn ra trận gió đen.

    Mỗi người một vẻ, mặt con người
    Cuồn cuộn đau thương chảy dưới trời
    Cuộc họp lạ lùng trăm vật vã
    Tượng không khóc cũng đổ mồ hôi.

    Mặt cúi mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau
    Quay theo tám hướng hỏi trời sâu
    Một câu hỏi lớn. Không lời đáp
    Cho đến bây giờ mặt vẫn chau.

    Có thực trên đường tu đến Phật
    Trần gian tìm cởi áo trầm luân
    Bấy nhiêu quằn quại run lần chót
    Các vị đau theo lòng chúng nhân?

    Nào đâu, bác thợ cả xưa đâu?
    Sống lại cho tôi hỏi một câu:
    Bác tạc bấy nhiêu hình khô hạnh
    Thật chăng chuyện Phật kể cho nhau?

    Hay bấy nhiêu hồn trong gió bão
    Bấy nhiêu tâm sự, bấy nhiêu đời
    Là cha ông đó bằng xương máu
    Đã khổ, không yên cả đứng ngồi.

    Cha ông năm tháng đè lưng nặng
    Những bạn đương thời của Nguyễn Du
    Nung nấu tâm can vò võ trán
    Đau đời có cứu được đời đâu.

    Đứt ruột cha ông trong cái thuở
    Cuộc sống giậm chân hoài một chỗ
    Bao nhiêu hi vọng thúc bên sườn
    Héo tựa mầm non thiếu ánh dương.

    Hoàng hôn thế kỷ phủ bao la
    Sờ soạng, cha ông tìm lối ra
    Có phải thế mà trên mặt tượng
    Nửa như khói ám, nửa sương tà.

    Các vị La Hán chùa Tây Phương!
    Hôm nay xã hội đã lên đường
    Tôi nhìn mặt tượng dường tươi lại
    Xua bóng hoàng hôn, tản khói sương.

    Cha ông yêu mến thời xưa cũ
    Trần trụi đau thương bỗng hoá gần!
    Những bước mất đi trong thớ gỗ
    Về đây, tươi vạn dặm đường xuân.

    27-12-1960

  2. Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa ở trên ngọn núi Câu Lâu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. Theo tôi biết thì chùa Tây Phương nằm ở xã Cần Kiệm chứ không phải xã Thạch Xá.

  3. Huy Cận, cũng như những tên văn nô bồi bút khác, coi thời đại của cha ông luôn là đói nghèo tăm tối đau thương, áp bức bất công, để lấy đó làm cái nền tôn vinh cho cái thời của “xã hội đã lên đường” mà mấy ông đang bợ đít. Lên đường tới đâu, lên thiên đàng hay xuống hố?! Mặt tượng tươi lại thế nào, chắc ngài thử hỏi cháu ngài, Cù Vũ, chắc cháu ngài rõ hơn ai hết.

  4. Chùa Tây Phương rất đẹp vẻ đẹp của một ngôi chùa Việt
    Cầu mong sao trên nước Việt mình luôn sẽ giữ mãi được ngôi chùa như thế.Những bọn mượn danh Phật đạo để đầu cơ chính trị và kiếm lời như bọn Bái Đính,Phúc Khánh sẽ chẳng là gì trong lịch sử văn hóa dân tộc Việt Nam

    Đồng ý với Kiến Ngu!