Quy hoạch TP.HCM, chưa thích ứng với biến đổi khí hậu

221

Chỉ một trận bão với cường độ gió cấp 9, kéo theo mưa cũng đã gây nhiều thiệt hại với TP.HCM. Điều này cho thấy biến đổi khí hậu (BĐKH) đã bắt đầu có những ảnh hưởng nhất định đến các vùng đô thị. Trong khi đó, theo các chuyên gia, quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2050 dù đã điều chỉnh nhiều lần nhưng chưa tính đến sự thích ứng với BĐKH.

TP.HCM ảnh hưởng BĐKH

Theo kịch bản BĐKH và nước biển dâng (NBD) ở Việt Nam do Bộ KH&CN ban hành tháng 6/2009, được thể hiện qua 3 yếu tố là: nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển. Về nhiệt độ, trong 50 năm qua nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng khoảng 0,5-0,7oC. Lượng mưa trên từng địa điểm, xu thế biến đổi của lượng mưa trung bình năm trong 9 thập kỷ vừa qua không rõ rệt theo các thời kỳ và trên các vùng khác nhau.

Nhiều khu vực của TP.HCM bị ngập do triều cường hoặc mưa lớn.

Lượng mưa năm giảm ở các vùng khí hậu phía Bắc và tăng ở các vùng khí hậu phía Nam. Mực nước biển dâng, theo quan sát tại các trạm hải văn dọc ven biển Việt Nam cho thấy, tốc độ mực nước biển dâng trung bình khoảng 3mm/năm (giai đoạn 1993 -2008), tương đương tốc độc tăng trung bình của thế giới.

Theo kịch bản này, TP.HCM chịu tác động bởi BĐKH và NBD từ phía các tỉnh ĐBSCL, nhất là các tỉnh lân cận như Long An, Tiền Giang. Thực tế thời gian qua, tình trạng ngập nước diễn ra nhiều nơi trên địa bàn TP.HCM khiến nhiều người không khỏi lo ngại. Hiện TP có 154 xã, phường thường xuyên bị ngập úng. Dự báo đến năm 2050 sẽ tăng lên 177 xã, phường chiếm 60% diện tích toàn TP.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là quá trình đô thị hóa nhanh, trong khi quy hoạch chưa theo kịp. Theo thống kê trong vòng 14 năm trở lại đây, quá trình đô thị hóa đã khiến TP.HCM mất 47 con kênh với tổng diện tích 16,4ha, san lấp 7,4ha hồ Bình Tiên -một trong những hồ quan trọng nhất của khu vực. Chỉ trong vòng 8 năm (2002-2009), khả năng chứa nước của hệ thống ao, hồ và vùng ngập nước của TP giảm 10 lần.

Việc phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị tại các vùng được xem là “rốn nước” của TP, hoặc đất nông nghiệp bị san lấp khiến diện tích chứa nước bị giảm. Trong khi đó, tỷ lệ diện tích bị bê tông hóa ngày càng cao khiến khả năng thấm nước giảm.

Quy hoạch theo hướng nào?

Theo TS, KTS Lưu Đức Cường, Viện Kiến trúc Đô thị – Nông thôn (Bộ Xây dựng), thì thực trạng ngập lụt tại TP.HCM cho thấy quy hoạch chưa theo kịp với sự phát triển. Quy hoạch của TP đến năm 2050 chỉ tập trung chủ yếu ở khu vực nội thành, còn ngoại thành chưa có quy hoạch chi tiết. Trong khi đó, TS. Lê Hồng Kế, Viện nghiên cứu Môi trường và Quy hoạch Phát triển bên vững, cho biết “Trong nhiều quy hoạch của TP.HCM chưa lấy yếu tố BĐKH của trái đất làm một điều kiện để tính toán trong đồ án”.

Theo các nhà khoa học, cách tốt nhất đối phó với BĐKH là tìm cách thích ứng với nó thay vì chống lại nó. Điều dễ dàng nhận thấy nhất là hệ thống thoát nước của TP đã được đầu tư tốn rất nhiều tiền nhưng chỉ phát huy tác dụng để thoát nước mưa, còn khi triều cường lên thì nhiều nơi vẫn bị ngập. “Những dự án này có thể sẽ lạc hậu khi ảnh hưởng của BĐKH ngày càng rõ nét”, TS, KTS Lưu Đức Cường nhìn nhận.

Phần lớn các quy hoạch của TP chỉ quan tâm đến lợi ích kinh tế mà ít quan tâm đến lợi ích của người dân, cộng đồng. Điều này thấy rõ khi hiện nay diện tích cây xanh bị sụt giảm nghiêm trọng. Trong khi TP chưa dành một diện tích nào để xây thêm các công viên, khu vui chơi giải trí cho người dân thì các văn phòng, nhà cao tầng mọc lên san sát. Bản thân ông Trần Chí Dũng, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP.HCM cũng thừa nhận, thời gian qua công tác lập quy hoạch còn nhiều hạn chế. “Chúng tôi đang tiếp tục lấy ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia để bổ sung vào quy hoạch TP mang tính lâu dài hơn”, ông Dũng nói.

Phan Tư  -Theo GTVT