Nạn lũ lụt Bangkok và những trăn trở về đô thị hóa ở châu Á

88

Nạn lũ lụt đặc biệt nghiêm trọng chưa từng thấy trong 50 năm qua đã vây hãm Bangkok từ ba mặt, mặt còn lại là đại dương ̣đang trong thời kỳ triều dâng. Liệu thành phố với hàng chục triệu cư dân này có đứng trước hậu quả như bộ phim lớn “Thế giới nước” của Hollywood hay không?

     Dân cư  Bangkok vội rời khỏi chỗ nước lũ đang dâng lên sau khi làm vỡ đê sông.

Trung tâm thành phố Bangkok với những nhà cao tầng nằm sát sát nhau trong khi khu vực ngoại thành là các khu công nghiệp. Trong tiến trình phát triển đô thị, thảm xanh ngày một giảm thiểu, hệ thống sông ngòi có chức năng thoát lũ trở nên tan nát bởi thiếu sự tu bổ cần thiết.

Cảnh khốn quẫn của Bangkok có ý nghĩa điển hình nhất định đối với châu Á. Các đô thị lớn mọc lên nhanh chóng trong tiến trình đô thị hóa đều tồn tại những bất cập về quy hoạch ở mức độ khác nhau. Thời gian qua, phương tiện truyền thông các nước đã triển khai cuộc thảo luận xoay quanh vấn đề đô thị hóa châu Á, quan điểm “phát triển đô thị mù quáng và thiếu quy hoạch” đặc biệt thu hút sự quan tâm chú ý của mọi người. Trên thực tế, vấn đề không chỉ riêng là làm thế nào để quy hoạch đô thị một cách hoàn thiện hơn, mà còn phải có những suy nghĩ sâu sắc hơn.

Cái gọi là đô thị hóa quá mức và bất cập trong quản lý tình hình khẩn cấp cần phải xem xét căn cứ vào môi trường địa lý, bối cảnh lịch sử đặc thù, kết cấu kinh tế xã hội, v.v…

                               Di chuyển trong Thủ đô bằng thuyền.

Đông Á là trọng tâm của các thành phố châu Á, các đô thị lớn cư dân đông đúc đều nằm trên khu vực kết nối lục địa châu Âu, châu Á và Thái Bình Dương, là những khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai. Vì vậy, các thành phố châu Á cần phải đặt việc phòng chống thiên tai lên vị trí càng quan trọng hơn.

Thế nhưng, trong cơn sốt phát triển nhanh chóng kinh tế và theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, các đô thị mới của châu Á chưa có sự cân nhắc đầy đủ đối với tầm quan trọng về phát triển bền vững, năng lực ứng phó tình hình khẩn cấp cũng như phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai cần phải tăng cường.

 Chỉ cần một trận mưa đã gây ra tình trạng úng ngập tại  Thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc

Các nước đang phát triển ở châu Á, nhất là công nghiệp hóa của các nước Đông Nam Á đều được khởi động trong bối cảnh chuyển dịch, là kết quả của việc thúc đẩy toàn cầu hóa kinh tế. Mô hình dưới sự thúc đẩy của kinh tế loại hình đối ngoại này đã dẫn đến sự mất cân bằng về phát triển kinh tế của các nước châu Á, dân số chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn có mối liên hệ mật thiết với bên ngoài. Mô hình kinh tế cũng dẫn đến sự phát triển “bất thường” tại các đô thị lớn ở châu Á.

                                  Hà Nội ngập lụt  năm 2008.

Trong số 10 đô thị lớn cư dân đông đúc trên thế giới, thì châu Á đã có 7 thành phố, trong đó một số thành phố còn tồn tại khoảng cách giàu nghèo. Đây là điều liên quan tới kết cấu kinh tế. Những thành phố đó chủ yếu tiến hành mậu dịch chế xuất, cư dân chủ yếu gồm công nhân ngành sản xuất và tầng lớp xuất sắc. Do sự chênh lệch về quyền phát biểu và sức ảnh hưởng, việc quyết sách của các thành phố đó xem xét đến lợi ích của tầng lớp xuất sắc nhiều hơn, đối với lợi ích của dân thường chưa được coi trọng đúng mức.

              Hình ảnh này thường xuyên xảy ra tại TP. Hồ Chí Minh.

Môi trường thiên nhiên yếu kém, kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu, xã hội phát triển không đồng đều, đô thị hóa chẳng khác gì đoàn tàu cao tốc, trong khi cung cấp nguồn động lực lớn mạnh cho phát triển cũng tồn tại rủi ro tiềm tàng.

Nếu muốn giải quyết những vấn đề đó, một là phải thay đổi kết cấu kinh tế hoàn toàn phụ thuộc vào xuất khẩu, thúc đẩy tăng trưởng nội lực, thực hiện sự phát triển cân đối giữa thành phố lớn, vừa và nhỏ. Hai là tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị, hoàn thiện cơ chế quản lý, hóa giải hữu hiệu các mâu thuẫn xã hội tiềm ẩn. Chỉ có như vậy, đô thị hóa châu Á mới có tương lai sáng sủa hơn.

Kiến Văn Theo Petrotimes