Phát triển đô thị Việt Nam: Thiếu không gian xanh

180

Trong xu hướng đô thị hóa hiện nay, việc phát triển đô thị xanh sẽ giúp môi trường trong sạch hơn. Việc nghiên cứu, triển khai quy hoạch và xây dựng đô thị xanh trở thành xu hướng chung của các nước trên thế giới. Dù có khá nhiều lợi thế nhưng con đường hướng đến xây dựng đô thị xanh ở Việt Nam gặp không ít trở ngại.

Việt Nam chưa có đô thị xanh

GS.TSKH Phạm Ngọc Đăng, Chủ tịch Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam cho biết, 7 tiêu chí của đô thị xanh bao gồm: không gian xanh; công trình xanh; giao thông xanh; công nghiệp xanh; chất lượng môi trường đô thị xanh; bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, công trình lịch sử, văn hóa; cộng đồng dân cư sống thân thiện với môi trường và thiên nhiên. Tuy nhiên, việc phát triển đô thị xanh ở Việt Nam gặp nhiều trở ngại như hạ tầng kỹ thuật và xã hội còn kém; môi trường nhiều nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng; dân số đông nên hạn chế quỹ đất xây dựng; đội ngũ chuyên gia quy hoạch còn ít và trình độ chưa cao; tỷ lệ diện tích cây xanh còn quá ít so với yêu cầu của đô thị xanh.

VQ1(1).jpg

              Tỷ lệ diện tích cây xanh ở các khu đô thị còn quá thấp

Mới đây, tại lễ công bố “Báo cáo môi trường quốc gia năm 2010 – Tổng quan môi trường Việt Nam”, TS Hoàng Dương Tùng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ TN&MT đưa ra nhận định, hầu như chưa có đô thị nào của Việt Nam được công nhận là đô thị xanh, sạch. Hệ thống cây xanh đô thị của Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu về môi trường và tạo cảnh quan đô thị. Diện tích đất cây xanh quá ít, cơ cấu cây trồng chưa hợp lý.

Trong tiêu chuẩn đô thị xanh, mỗi người phải có 10m2 cây xanh để hấp thu lượng khí do họ thải ra. Tuy nhiên, cây xanh ở đô thị nước ta chưa đạt tiêu chuẩn về độ che phủ cũng như cân bằng hệ sinh thái. Tại các vùng đô thị hóa nhanh, chưa có vành đai xanh để bảo vệ môi trường. Hệ thống cây xanh mới hình thành và tập trung tại các đô thị lớn và trung bình, còn tại các đô thị nhỏ, cây xanh chiếm diện tích không đáng kể. So với các tiêu chuẩn và quy chuẩn thì tỷ lệ diện tích đất dành cho cây xanh còn rất thấp. Việt Nam hiện vẫn chưa có quy định cụ thể về xây dựng một khu đô thị xanh, nhưng tiêu chí cho một khu đô thị xanh đang được xây dựng và dự kiến ra mắt trong năm nay.

Giải pháp nào?

Việc phát triển cây xanh tại các đô thị dường như bị xem nhẹ. Việc quản lý cây xanh lỏng lẻo, tình trạng chặt phá cây diễn ra thường ngày. Trong thời buổi “đất vàng, đất kim cương” nên nhiều nhà đầu tư sao nhãng việc phải dành một diện tích đất nhất định để trồng cây xanh, tạo không gian xanh cho đô thị. Một nguyên nhân chính là thiếu nguồn lực cho sự phát triển. Hầu hết chi phí này chủ yếu chỉ dựa vào ngân sách nhà nước và chưa có cơ chế, chính sách cụ thể để khuyến khích các thành phần kinh tế và nhân dân cùng tham gia phát triển đô thị xanh. Nhìn nhận nghiêm túc về vấn đề này, chúng ta hãy bắt đầu từ việc cụ thể như quản lý, bảo vệ hệ thống cây xanh hiện có. Phải phân công rõ chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước, trong đó, chính quyền đô thị các cấp có trách nhiệm và vai trò quan trọng trong việc quản lý, bảo vệ, phát triển cây xanh trên địa bàn.

usojp1242030853.jpg

              Không gian xanh ở các khu đô thị mới là một điều xa xỉ

Theo ông Đăng, nước ta có điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm là môi trường thuận lợi để phát triển không gian xanh đô thị và các công trình kiến trúc xanh. Thuận lợi hơn là có thể học tập, rút kinh nghiệm đi trước từ các nước phát triển để áp dụng vào nước ta.

Để phát triển đô thị xanh, trong chiến lược quy hoạch phát triển hệ thống đô thị cần quan tâm đến hướng phát triển đô thị sinh thái, đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, thành phố xanh không thể tồn tại nếu thiếu sự hỗ trợ của xã hội và chính quyền. Đô thị muốn “xanh” thì xã hội cũng như chính quyền cũng phải “xanh”. Để ứng phó với biến đổi khí hậu, cần giảm phát thải khí nhà kính qua việc thiết kế, quy hoạch đô thị có tính đến các yếu tố sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và tận dụng nguồn năng lượng tái tạo.

Khi Việt Nam bắt đầu đô thị hoá vào năm 1990, cả nước có khoảng 500 đô thị, tỷ lệ đô thị hoá vào khoảng từ 17 – 18%. Đến năm 2010, cả nước có khoảng 760 đô thị lớn nhỏ, tỷ lệ đô thị hoá tăng lên khoảng 23 – 24%. Dự báo đến năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa tại Việt Nam đạt khoảng 40%, tương đương với số dân sinh sống hơn 45 triệu người. Sự tăng tốc quá nhanh của các đô thị khiến các nhà quản lý dường như sao nhãng việc phát triển không gian xanh.

Hồng Thái ( Kinh tế & Đô thị )