Tản mạn điểm nhấn kiến trúc

250

Tựa như mọi loại hình nghệ thuật, trong kiến trúc, từ thuở ban đầu, thủ pháp điểm nhấn, thường gọi là điểm nhấn kiến trúc, đã được các KTS và thợ xây dựng sử dụng, mang lại những hiệu quả thẩm mỹ quan trọng, từ quy mô đô thị cho đến từng công trình, từng không gian nội thất và cảnh quan.

a_2.jpg

Chất liệu tạo nên điểm nhấn kiến trúc trong Quy hoạch đô thị trước hết là tổ chức không gian, những trục và diện phát triển, rồi tầng cao đường viền, mật độ, cảnh quan… cho đến những trung tâm, những quần thể hay công trình chủ thể riêng lẻ. Chúng được tổ chức theo cấp bậc cũng như theo quy mô và phạm vi nghiên cứu dựa theo những điều kiện của hiện trạng và địa hình. Điểm nhấn vì vậy có thể là một hoặc thành hệ thống.

Trong kiến trúc công trình, điểm nhấn kiến trúc thường biểu hiện ở không gian quần thể, khối hình, chiều cao, phong cách, đường nét, vật liệu chi tiết, màu sắc, chiếu sáng…

TanMan1.jpg

KTS. Lê Văn Lân

Từ giải pháp nhỏ như điều chỉnh vài kích thước chủ yếu của mặt đứng, đến cho ta tiếp cận những chiều cao và diện phẳng lớn, dẫn tầm nhìn vào những khuôn hình ấn tượng. Cho dừng lại hay chuyển đổi trạng thái vốn có trong các phạm trù đối lập: mềm mại – góc cạnh; cao – thấp; điểm – tuyến; xa – gần; sáng – tối; đặc – rỗng; sần sùi – trơn bóng; ồn ào – yên lặng; chói chang – râm mát; lộn xộn – quy củ… Xa hơn còn là sự chuyển đổi của cảm nhận tâm linh, của cảm xúc thông qua sự sắp xếp của nội dung sử dụng hay trưng bày… Có lúc là tạo ra một phản hài hòa cần thiết, để tìm một hài hòa mới ở phạm vi lớn hơn…

Không lẫn giữa điểm nhấn và điểm xuyết. Một số trường hợp chúng có thể là đồng nhất, còn lại – chúng hoàn toàn khác nhau.

TanMan2.jpg

TanMan3.jpg

Cây xanh, thảm cỏ, mặt nước được xem như bộ phận hoặc chất liệu kiến trúc, Điêu khắc và tranh ngoài trời luôn góp phần quan trọng.

Mọi điều không thích hợp với cảm nhận thị giác, như không gian rộng quá, kích thước kiến trúc bé quá, cũng như tản mạn, tham lam, trùng lặp, sáo rỗng… không thể làm nên một điểm nhấn thành công.

Thủ pháp cho điểm nhấn kiến trúc tất nhiên chẳng chỉ ở mấy điều vừa đề cập, song không hề miên man hay xa lạ, quan trọng là người xử lý biết ưu tiên mặt nào khi lựa chọn, mà phút quyết định ấy lại chỉ có được trong niềm hưng phấn của sáng tạo.

Hãy quên đi, đừng lúc nào cũng phải trăn trở về này sự “nhấn”
Ham nhấn là không còn nhấn!

KTS Lê Văn Lân
Theo Tạp chí Kiến trúc Việt Nam số 04.2011