Thiết kế công trình xanh nên bắt đầu từ bản chất

51

 Hiện nay, chúng ta đang nói nhiều đến việc thiết kế công trình xanh. Việc thực hiện trong thực tiễn thì hầu như chưa có kết quả nào đáng kể. Vẫn còn một khoảng cách khá xa giữa lý luận và thực tế cần được khỏa lấp. Điều này chỉ có thể thay đổi được khi nó được bắt đầu từ tư duy thiết kế.

kv-kientrucxanh1-4.jpg

 Trên thế giới, báo chí truyền thông thường nhắc đến các công trình xanh như Tòa nhà Gerkin (London Anh – do KTS Normal Foster thiết kế), hay dự án quy hoạch và thiết kế thành phố sinh thái Masdar City (UAE) hết sức hoành tráng. Chúng ta không nên xem các công trình “quá hoành tráng” như vậy làm hình mẫu xanh cho việc thiết kế và xây dựng ở Việt Nam bởi sự khác biệt giữa các nước về mặt khí hậu, địa chất, điều kiện kinh tế và đặc biệt là văn hóa thiết kế kiến trúc.

Với công tác thiết kế, việc triển khai thiết kế và thi công một công trình thân thiện với môi trường không có gì khác ngoài khẩu hiệu: “Tối ưu hóa không gian thiết kế”. Về mặt bản chất có thể tạo ra một công trình xanh hay công trình tiết kiệm năng lượng bất cứ lúc nào khi những người thiết kế hiểu rằng, ngay từ giai đoạn làm concept – thiết kế ý tưởng, chỉ cần thiết kế phân chia không gian một cách hợp lý, giảm thiểu những không gian chết, loại bỏ các diện tích thừa phải xây dựng nhưng lại không phục vụ cho một mục đích hữu dụng nào, thiết kế hạn chế tối thiểu các cấu kiện không cần thiết như vách ngăn, tiết diện dầm, tiết diện sàn.

kv-kientrucxanh1-1.jpg

KTS Đoàn Hữu Bảo Anh

Việc làm giảm lượng vật liệu xây dựng tiêu thụ như vậy đã phần nào tạo ra một công trình thân thiện với môi trường bởi mỗi một cm3 vật liệu được sử dụng đã tiêu tốn của xã hội một lượng tài nguyên thiên nhiên nhất định để chế tạo, để chuyên chở và lắp đặt cũng như tạo ra phế thải xây dựng. Người KTS cần có sự hiểu biết đầy đủ về các điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và địa chất tại khu vực xây dựng. Từ đó, đề ra những phương án thiết kế tối ưu, tận dụng tối đa khả năng chiếu sáng và thông gió tự nhiên, giảm thiểu lượng điện năng tiêu thụ trong quá trình vận hành. Các công việc trên tuy chưa phải là tư duy trong thiết kế ra một công trình xanh “đầy đủ” nhưng hết sức cần thiết và phải coi là nhiệm vụ để tạo nên những công trình tiết kiệm năng lượng trong điều kiện hiện nay. Việt Nam hiện vẫn còn tồn tại kiểu kiến trúc “đắp điếm, tô vẽ” mặt tiền, không có nhiều giá trị cũng như sự phù hợp với công năng bên trong. Đây có thể coi là một sự lãng phí, không có lợi về mặt sinh thái.

Việc loại bỏ các gờ phào đắp điếm trên mặt tiền và trong nội thất một cách tự nhiên cũng là biện pháp để tiết kiệm vật liệu trong cùng một phạm vi xây dựng. Một số người đã bắt đầu nhận thức được điều này nên trào lưu thiết kế Minimalist đang lên ngôi trên thế giới cũng bắt đầu phổ biến tại Việt Nam thời gian gần đây.

Về mặt chuyên môn, cần phải phân biệt rõ ràng việc thiết kế một toà nhà xanh – Green Building với việc thiết kế tiết kiệm năng lượng cho một tòa nhà hiện hữu. Nhiều nhà thiết kế còn nhầm lẫn về mặt tư duy giữa việc thiết kế một công trình xanh theo đúng nghĩa với việc tạo ứng dụng công nghệ để thiết kế tiết kiệm năng lượng cho một công trình được xây dựng theo phương pháp thông thường. Rất nhiều KTS ỷ lại vào việc sử dụng phần mềm để tính toán sử dụng năng lượng cho tòa nhà khi thiết kế, dù đây chỉ là việc làm giảm chút ít trong một khối lượng lớn năng lượng tiêu thụ. Thực vậy, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau bởi thiết kế công trình xanh phải được tư duy ngay từ giai đoạn lên ý tưởng thể hiện đến việc triển khai chi tiết. Người thiết kế công trình xanh phải bắt đầu ý tưởng với những tư duy căn bản nhất trong việc tối ưu hóa các không gian chức năng, trong việc chỉ định các chủng loại vật liệu cho công trình, hay sử dụng những công nghệ thi công xây dựng mới làm giảm tác động đến môi trường, giảm lượng tiêu thụ vật liệu trong thi công.

kv-kientrucxanh1-2.jpg
Vật liệu XD ngoài trời thân thiện với môi trường
(Tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp tại Mỹ)

 Có thể thấy ví dụ từ các thiết kế của sản phẩm máy tính của hãng Apple lừng danh. Sau khi tuyên bố sản phẩm mới của Apple là sản phẩm “xanh”, các nhà lãnh đạo của hãng đã chứng tỏ việc sản xuất các sản phẩm mới của mình là sản phẩm có thiết kế tối ưu, bên cạnh việc sử dụng vật liệu tái chế. Mỗi điểm thiết kế gọn nhẹ, tinh giảm hầu hết các tính năng không cần thiết, mỗi cấu kiện có thể đảm nhiệm nhiều chức năng, hướng đến tính đa nhiệm… đều giúp làm giảm bớt lượng tiêu thụ vật liệu cho quá trình sản xuất và sử dụng. Đây có thể coi là bài học “thiết kế xanh” tiết kiệm năng lượng và vật liệu trong thiết kế kiến trúc với điều kiện thực tế ở Việt Nam.

Việc sử dụng các vật liệu không nung, vật liệu nhẹ ngay từ giai đoạn tư duy thiết kế cũng là một trong những biện pháp cần thiết, đúng đắn để tạo ra các công trình thân thiện với môi trường trong điều kiện ở Việt Nam. Tuy vậy, việc ứng dụng nó cũng đòi hỏi người thiết kế có một trình độ hiểu biết nhất định về các đặc trưng của sản phẩm, do có các đặc tính và quy cách khác với các vật liệu truyền thống, phương pháp thi công và công nghệ cũng có những thay đổi. Từ đó có được các phương án sử dụng các loại vật liệu hỗ trợ khác một cách nhịp nhàng và tiết kiệm nhất. Việt Nam có một tiềm năng rất lớn về nguồn nguyên vật liệu để phát triển các loại vật liệu thân thiện với môi trường. Không chỉ các loại vật liệu bê tông nhẹ, gạch không nung, cũng còn có rất nhiều các loại phụ phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp đang bị lãng phí và cần được tận dụng.

kv-kientrucxanh1-3.jpg
Trồng cây xanh trên mặt tiền tòa nhà (CHLB Đức)

 Thiết kế công trình xanh là một tư duy thiết kế phức tạp đòi hỏi nhà thiết kế phải có một khả năng hiểu biết nhất định, khác biệt so với các tư duy thiết kế thông thường. Việc có được một công trình xanh chỉ có thể có được khi chúng ta từng bước biết thay đổi văn hóa thiết kế kiến trúc, từ đó dần thay đổi các thói quen xây dựng kiểu cũ của các nhà thi công dẫn đến việc chuyển biến tích cực thói quen tiêu dùng của cả một thế hệ chủ đầu tư và khách hàng.

KTS Đoàn Hữu Bảo Anh

Công ty Kume Design Asia
Theo tạp chí Kiến trúc Việt Nam

 

5 BÌNH LUẬN

  1. Hien nay chung toi dang thuc hien du an xay dung TT thuong mai voi DT 450m2 3 tang . toi muon duoc tu van thiet ke – du toan cong trinh – lam thu tuc cap phep xay dung – ho so vay von – va thiet ke thi cong.(hay gui bao gia cho toi ) xin cam on

    • Bạn gọi cho tôi: 0983825608; Tôi có đủ tư cách pháp nhân hoàn thành công việc như bạn Lê Văn Minh yêu cầu trên !(gửi báo giá cho bạn về địa chỉ nào ? ( Xin lỗi Admin – QLy trang này – Thông cảm )