Giải ba GTKTQG 2010 : Nhà cộng đồng thôn Suối Rè

791

Người dân thôn suối Rè quanh năm bán sức lao động ra các thị trấn, ra Hà Nội. Bộ phận ở lại thì quanh năm ” Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” . Cuộc mưu sinh làm họ không còn sức lực, thời gian quan tâm tới học hành, tới sự phát triển văn hóa tinh thần của con cái cũng như chính họ.

Bên cạnh đó, sự gia tăng cách biệt giữa thành thị với nông thôn do quá trình bùng nổ đô thị và phát triển kinh tế đã khiến mối liên hệ cộng đồng ngày càng lỏng lẻo và có nguy cơ tan rã. Tại các thôn bản vùng núi, trung du những không gian sinh hoạt cộng đồng, những trường lớp mẫu giáo, trạm thông tin, thư viện vẫn là thứ xa xỉ, nếu có thì hết sức tạm bợ và rơi vào hình thức, không bản sắc.

Mô hình Nhà cộng đồng đã năng thôn Suối Rè, xã Cư Yên, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình ra đời trong bối cảnh lịch sử như vậy. Công trình có phong thủy đắc địa, thế tựa sơn, tránh gió bão, lũ quét, mặt hướng thẳng ra thung lũng.

Cấu trúc không gian tổng thể theo lớp. Lớp trước là khoảng sân thoáng, nơi diễn ra các hoạt động trong ngoài trời. Không gian sinh hoạt chính ở lớp giữa gồm 2 tầng. Tầng trên là nhà trẻ, lớp mẫu giáp kết hợp thư viện, hội họp thôn…, các chức năng đan xen linh hoạt. Hàng hiên rộng gắn liền vạt có xanh giữ vai trò là lớp đệm, tầm nhìn tít tắp, hút gió địa hình đông nam nên nhà ấm về đông, mát về mùa hè. Không gian mở ra lớp sau, hướng lên núi và rừng tre. Dân làng tụ họp, tổ chức làm nghề phụ, nhất là trẻ con, người già có thể sinh hoạt ở tầng trật trong những ngày già rét hay gay gắt…

Ý tưởng tạo đường hầm đối lưu gió, khoảng Elip thông tầng, những bậc cỏ, triền vát, mái lấy sáng-tất cả cùng kết nối không gian trước-sau, trong-ngoài, trên-dưới thành chuỗi không gian mở liên hoàn.

Từ bao đời, người Kinh và người Mường chung sống hòa thuận trên mảnh đất giao thoa văn hóa. Do vậy, hình thái công trình vừa kết thừa cấu trúc nhà năm gian Bắc Bộ, vừa thấp thoáng nếp nhà sàn Mường.

Giải pháp kết cấu đơn giản, tiết kiệm, vật liệu địa phương sẵn có, theo nguyên tắc: Thống nhất trong tương phản đa dạng. Tầng trệt xây đá gồ ghề, thô, kết hợp cửa tre, trần trúc tinh, mảnh tạo ấm cúng, cân bằng. Tầng trên trình đất nâu mịn. Đá nặng ở dưới, vì kèo lợp tre, lợp lá nhẹ phía trên.

Hệ thống pin mặt trời, bể thu lọc nước mưa, gió địa hình, đèn LED tiết kiệm điện, bể phốt 5 khoang không ô nhiễm môi trường. Một chuỗi thử nghiệm những giải pháp kiến trúc xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện.


Dân làng Suối Rè trực tiếp dựng ngôi nhà và chính họ sẽ thụ hưởng hiệu quả không gian và tiện ích của từng yếu tố : Đá, đất, tre, lá, không khí,gió, nắng, âm thanh núi rừng. Hy vọng công trình đi vào hoạt động sẽ tăng cường sợi dây liên kết cộng đồng, góp phần củng cố, duy trì, phát triển bản sắc khu vực.

Đây là một hướng đi, có thể rút kinh nghiệm và nhân rộng mô hình cho các vùng nông thôn đồi núi phía Bắc.

       

 

12 BÌNH LUẬN

  1. Đất ở đây là đất có cấu tượng_sét có độ lớn hạt vừ pải, có mùn, dính và xốp như dân gian vẫn gọi là "đất tổ mối", tức khả năng thấm nước và khô cực nhanh. Hơn nữa ở đồi núi, khi có mưa lớn, thì điều đáng ngại nhất là quanh khu vực suối, thác chứ không pải là các dẻo đất khô ráo như thế này.
    Công trình nhỏ, kiến trúc sư lớn!

  2. nếu trời mưa to thì nước mưa có thoát hết không nhỉ,là người trong ngành tôi thấy công trình này được thiết kế đẹp rất tiện nghi,về tổng thể cũng như công năng,là nơi sinh hoạt cộng đồng thật lý tưởng ở những vùng quê như thế này

  3. "Công trình có phong thủy đắc địa, thế tựa sơn, tránh gió bão, lũ quét, mặt hướng thẳng ra thung lũng"
    e đọc lại đoạn này thấy thế nào! Nếu nhà này tránh được lũ quét thì e nghĩ là khô ổn, tầng hầm thì khoét lõm xuống trên một triền đồi thì nó lại là chỗ trữ nước chứ nhỉ? có mưa lũ thì tránh vào đâu? còn tầng 2 là tường đất thì cũng rất dễ bị bào mòn bởi nước mưa? Hay là vùng này ko có lũ quét mới dám làm vậy, nếu vậy thì chẳng nên "thuyết minh" thêm chức năng "tránh gió bão, lũ quét" làm j cho thành hiểm lầm.
    Nói thêm một tí về lũ quét là hiện tượng trượt nở đất cuấn theo nước lũ ở các vùng đồi núi thấp. Theo kinh nghiệm để chống lũ quét thì ngta nâng sàn sử dụng lên bằng cột, để trống ở dưới như nhà dân tộc mường chứ ko pải khoét thành hầm!
    Nhà này chắc là cố làm cho nó có vẻ "kế thừa" từ kiến trúc ng Mường mà làm ra 2 tầng, dưới là tầng hầm với các cột chân đá. Nhưng có vẻ đó là sự "kế thừa" cẩu thả!

  4. Theo minh thi ban nvt_dk hoi qua loi. Tat ca cong trinh ke ca cong trinh noi tieng tren the gioi cung deu co loi. Khong cong trinh nao la hoan hao, giai quyet duoc 100% cac van de. Ca nhan minh cung co nhieu lan tan va chua duoc thuyet phuc hoan toan boi cong trinh nay. Tuy nhien, dieu dang ghi nhan o day la su co gang cua kts, mong muon mang den phuc loi cho cong dong.

  5. @contem…E đồng ý là ct này có hiệu quả phúc lợi cho cộng đồng bản làng và rất phục kts đã thực hiện nó.
    Cái e đề cập đơn thuần là về giải pháp kiến trúc, hơn nữa làm ct ở vùng đồi núi nói chung, đặc biệt là vùng khí hậu miền núi phía Bắc này thì việc làm Hầm là điều rất khó hiểu?! Nếu kv xd ct có xảy ra lũ quét thì e khảng định ct này không thể tránh nổi lũ quét như thuyết minh trên. Thậm chí là mưa bão lớn cũng đáng ngại, ng ta nói "mưa rừng bão biển" tức là rất dữ dội, mà như tk thì tường đất và kết cấu tre trên lưng chừng đồi thế này thì e nghi ngờ về độ bền ct. Như a Võ Trọng Nghĩa làm thì nó rất rõ ràng và chắc chắn.
    e nói điều này có thể các bác ko đồng ý: kiến trúc xanh, tại sao cứ phải là nhà lá, tường đất, đá..v.v.v rồi xây mãi ở tận đẩu tận đâu? còn đô thị và nhà ở, có "xanh" được ko? xu thế thế giới có hợp với đk chung ở VN hay ko? khi mà chỗ ở họ đã ok cách đây gần 100 năm, còn ta thì chưa có đủ để mà ở?
    Ý e là như vậy, có thể cái làng bản mà ct này được chọn xd (mặc dù có thể chưa hẳn cấp thiết) để "phát triển phong trào kt xanh" quan tâm đến nông thôn..v.v..Nhưng những bài toán thực sự thì các bác đã không chọn. Dĩ nhiên kts có quyền chọn!

  6. Bác nvt-dk chắc chưa bao giờ tham quan công trình a Võ Trọng Nghĩa làm nên mới phát biểu linh tinh như vậy,các công trình đó chỉ có cái vỏ là tre nứa thôi,chứ bên trong toàn là lõi khung sắt chịu lực hết,nên sao được với công trình này,có nhiều điều k tiện nói ra thôi,…mong bác thông cảm