Hội An – mô hình thành phố sinh thái đầu tiên tại Việt Nam

421

Hội An có khu phố cổ được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới năm 1999 với các tiêu chí: Là biểu hiện vật thể nổi bật của sự kết hợp các nền văn hoá qua các thời kỳ trong một thương cảng quốc tế, là điển hình tiêu biểu về một cảng thị châu Á truyền thống được bảo tồn một cách hoàn hảo.

Hội An – ưu thế di sản văn hoá thế giới

Cùng với hơn 1.360 di tích kiến trúc – nghệ thuật được bảo tồn tốt, Hội An bảo lưu một di sản văn hoá phi vật thể đã trở thành truyền thống, đó là tinh thần cố kết cộng đồng làng – xã, khu phố, các tôn giáo, tín ngưỡng, các sinh hoạt lễ hội, văn học dân gian, truyền thống ẩm thực, truyền thống diễn xướng dân gian… Cù Lao Chàm – Hội An được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới năm 2009 với vùng lõi (8 đảo và vùng biển quanh đảo), vùng đệm (vùng biển tiếp giáp, vùng nước dừa, ngập mặn), vùng chuyển tiếp (khu phố cổ) với ưu thế nổi bật về đa dạng sinh học có nhiều nguồn gen, sinh vật quý hiếm, nơi đây còn là điển hình về sự kết nối giữa Di sản văn hoá thế giới với Sinh quyển thế giới. Không những thế, với vị trí là mắt xích quan trọng trong liên hệ nội – ngoại vùng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, Hội An có tỉnh lộ 607 nối liền KCN Điện Nam – Điện Ngọc – TP Đà Nẵng, có tỉnh lộ 608 đi thị trấn Vĩnh Điện, nối liền QL1A, đường du lịch ven biển miền Trung qua cầu Cửa Đại, tiếp giáp hành lang kinh tế Đông – Tây đồng thời cũng là vị trí thuận tiện về mối quan hệ với các vùng kinh tế phía bắc, phía nam, Tây Nguyên, các cửa khẩu Việt – Lào… Thông qua đường biển, đường hàng không, du khách có thể dễ dàng đi từ Hội An sang các quốc gia vùng Đông Nam Á và ngược lại. Với quy mô gồm 9 phường, 4 xã, hệ thống kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư và diện mạo đô thị khởi sắc, năm 2006 Bộ Xây dựng công nhận Hội An là đô thị loại III, được Trung ương công nhận hoàn thành các tiêu chí xây dựng đô thị văn hoá.

Xây dựng mô hình phát triển TP sinh thái

Kế hoạch xây dựng TP sinh thái ở Hội An đã được duyệt trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XV của tỉnh: Xây dựng “phòng thí nghiệm sống” đầu tiên của Việt Nam từ nay đến năm 2030 chia thành 3 giai đoạn (2011 – 2015, 2016 – 2020, 2021 – 2030) theo phương hướng: “Xây dựng một TP có bản sắc, kết tinh giá trị văn hoá truyền thống vật thể và phi vật thể trong quá trình tiếp biến hiện đại. Trong đó, các khu đô thị được xây dựng thuận theo địa hình và điều kiện tự nhiên kết nối hợp lý và liên kết nội – ngoại thành chỉnh thể thống nhất trong phạm vi không gian diện tích tự nhiên hiện nay và xa hơn được tính đến không gian phù hợp với tầm của TP du lịch của khu vực miền Trung và cả nước. Mục tiêu đảm bảo bền vững trên các phương diện kinh tế – xã hội và môi trường do con người làm chủ thể sáng tạo. Trong quá trình xây dựng TP sinh thái phải đáp ứng nhu cầu phát triển ổn định lâu dài, giữ cân bằng sinh thái, cân bằng yếu tố tự nhiên và nhân tạo, cân bằng tự nhiên và xã hội, đáp ứng nhu cầu cuộc sống chất lượng tốt nhất cho cư dân TP và có sức hấp dẫn du khách”.

Phương pháp tiếp cận giai đoạn 1 bao gồm giao thông công cộng, phát triển du lịch sinh thái, cơ chế kiểm soát chất thải hiện tại. Các hoạt động lồng ghép trong quá trình phát triển đô thị bền vững: Quan hệ đô thị và nông thôn, cơ sở hạ tầng đô thị, lĩnh vực phát triển chủ chốt, quản lý bảo tồn văn hoá của Hội An trong tương lai. Các nhóm tiêu chí cơ bản cần đạt được của TP sinh thái Hội An có lộ trình cho từng hạng mục và chỉ số cụ thể tập trung vào 3 nhóm sau: Đảm bảo môi trường tự nhiên: “Thoáng – xanh – sạch – đẹp”; đảm bảo môi trường xã hội: “Thuận tiện – an toàn – văn minh – thân thiện – có bản sắc địa phương”; đảm bảo sự bền vững (hệ sinh thái, sử dụng nguồn năng lượng, mặt nước, quỹ đất, dân số, quy hoạch, công trình xanh…).

Thách thức và cơ hội

Theo ông Lê Trọng Giảng – Chủ tịch UBND TP Hội An cho biết, việc xây dựng TP sinh thái có nhiều thách thức cần giải quyết. Ví dụ cụ thể trước mắt cần đảm bảo là kế hoạch chủ động đề ra và thực hiện các phương hướng phòng, tránh, hạn chế thiệt hại do thiên tai và sự cố môi trường gây ra. Quy hoạch hệ thống đê ngăn mặn, các công trình ngăn mặn thuộc hệ thống sông Thu Bồn, sông Đế Võng. Quy hoạch hệ thống kè bảo vệ, hệ thống lưu trú tàu thuyền, cảng cá và xử lý hậu quả trong điều kiện khai thác thuỷ lợi, thuỷ điện thượng nguồn phức tạp. Vấn đề thứ hai là huy động nguồn lực tài chính để thực hiện. Tăng chi ngân sách cho các hoạt động xây dựng TP sinh thái, huy động các nguồn vốn ODA, vốn từ các chương trình hợp tác quốc tế, vốn từ nguồn thu phí bảo vệ môi trường, đóng góp của các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế trên địa bàn và cả nước, kiều bào. Đồng thời chúng tôi đẩy mạnh công tác xã hội hoá đề án, mỗi người dân là một chủ thể góp phần vào thành công chung của TP. Ngay từ bây giờ, chúng tôi chủ động lập các dự án để xin nguồn kinh phí đầu tư từ các chương trình mục tiêu quốc gia, tranh thủ nguồn vốn đầu tư cho phát triển đô thị Việt Nam theo chương trình của Trung ương… Ông cũng đề xuất những văn bản quy phạm pháp luật từ các cơ quan thẩm quyền để quản lý TP sinh thái phù hợp điều kiện đặc thù của Hội An. Qua bước đầu khởi động chương trình, TP đã ký kết nhiều văn bản hợp tác hỗ trợ từ các tổ chức trong và ngoài nước. Trong đó, Trường Đại học Portlan State phối hợp với Đại học Đà Nẵng giúp đào tạo đội ngũ lãnh đạo, cán bộ có tri thức và kỹ năng về quản lý TP sinh thái. Tổ chức UN-HABITAT cũng cam kết kêu gọi tài trợ từ các các cơ quan khác nhau của UN cho dự án PT sinh thái tương lai này. Cơ chế ưu đãi cho các tập đoàn đa quốc gia, các DN trong nước trong việc đầu tư và khai thác dịch vụ mà Hội An sẽ áp dụng là một cơ hội rất lớn có lợi cho chủ nhà và đối tác trong tương lai.

Theo Baoxaydung

Ảnh internet