Làng Xidi – ngôi nhà thần tiên yên bình

97

Làng văn hóa tại Trung Quốc tuy không nhiều, nhưng rất đặc sắc. Trong số này, có làng văn hóa Xidi nằm ở phía Nam vùng Anhui thuộc tỉnh Yixian. Chỉ nghe qua cái tên Xidi cũng thấy là lạ, hay hay nên cũng vì thế nó còn có thêm nghĩa khác là “Bờ Sông Tây” (Xichuan).

Tuy nhiên, niềm tự hào lớn nhất của Xindi là có tên trong danh sách Di sản Thế giới do Unesco bình chọn “Một trong những ngôi làng cổ của miền Nam Ahui” cùng người bạn láng giềng của nó, làng Hongcun cũng thuộc Trung Quốc. Từng được xem là “Vùng đất của hoa đào” hay “Ngôi nhà thần tiên” nhờ vẻ đẹp và không khí yên bình, làng Xidi còn được gọi là “Kho tàng kiến trúc cổ”. Những ngôi nhà cổ của cư dân trong làng được bảo tồn nghiêm túc cũng như những khu mái vòm tưởng niệm dưới triều đại Ming và Quing.

Lịch sử đáng tự hào

Tọa lạc một cách tĩnh mịch dưới chân ngọn núi nổi tiếng Huangshan, làng Xidi càng toát lên vẻ ềm đềm của nó. Cổng làng là một đài tưởng niệm to lớn có hình mái vòm cổ xưa, một minh chứng cho bề dày lịch sử ngôi làng. Với diện tích tương đối nhỏ, nhưng Xidi nơi từng tựu trung những vở kịch sân khấu dân gian mang đậm bản sắc văn hóa không thể bỏ qua dù ai đó chỉ tình cờ ghé qua một lần trong đời. Dân cư trong làng chỉ khoảng 300 hộ. Truyền thuyết kể rằng, làng Xidi đã có từ thời vương triều Tang từng sống lưu vong nay trở về cố đô xây dựng nên, tính đến nay cũng gần chín trăm năm. Ngoài ra, lịch sử của làng còn gắn liền với vận may của một dòng họ có tên Hu. Suốt triều đại Ming (1368-1644) những thành viên của gia đình này khởi nghiệp bằng việc kinh doanh vào năm 1465, họ có công thúc đẩy việc xây dựng và cơ sở hạ tầng công cộng cho Xidi. Đến giữa thế kỷ thứ 17, thế lực của dòng họ Hu bành trướng trên cả lĩnh vực thương trường lẫn chính trị. Từ đó, đỉnh cao phồn vinh nổi bật nhất của làng là vào thế kỷ thứ 18 và 19, thời điểm mà cư dân đến sinh sống tại làng cũng tăng theo. Trải qua bao thăng trầm của thế sự, Xidi vẫn giữ được nét đẹp văn hóa nhờ hai trăm nhà hát dân gian còn tồn tại cho đến ngày nay. Chúng được trang hoàng đẹp mắt để trình diễn những tiết mục dựa theo phong cách và diện mạo của những làng mạc xưa thuộc triều đại Ming và Quing. Đối diện với những chứng tích của Xidi, lòng người cảm thấy sâu lắng hơn để rồi càng cảm nhận một cách sâu sắc hơn về những gì đã và đang diễn ra tại Xidi.

Sự hài hòa giữa nét cổ xưa và vẻ lãng mạn

Cảnh quan tại Xidi thật nên thơ. Hai con suối nước chảy trong vắt chạy xuyên qua làng, chín mươi chín đường làng sâu có những bờ tường cao như muốn ôm trọn và bảo vệ những cư dân trong làng, những mảnh sân rộng và vườn hoa được chăm chút cẩn thận phân bổ đều khắp trong làng. Kiến trúc nhà cửa tại Xidi mô phỏng theo người miền Anhui, chúng làm bằng đá cẩm thạch đen, gạch, gỗ và trang trí với đá chạm khắc có hình bông hoa, chim chóc, loài vật cùng những lều vải, thành lũy cũng được chạm khắc từ gạch một cách công phu… Không thiếu những họa phẩm trên tường, tuyệt phẩm chạm trổ bằng gỗ và tranh ảnh có màu sắc tuyệt đẹp phản ánh vẻ đẹp cổ xưa của chính quốc. Hiện nay, cảnh quan tại Xidi được trùng tu và phát triển. Vì thế, ngôi làng được xem là biểu tượng chạm trổ theo phong cách Anhui của triều đại Ming. Đặc biệt, những kiến trúc tưởng niệm có hình vòng cung được bảo tồn triệt để nhất, như khu mái vòm nổi tiếng Hu Wenguang có bề dày lịch sử hơn 400 năm. Hu Wenguang có ba cửa lớn, bốn cột trụ vững chãi chạm trổ bằng đá cẩm thạch và năm địa tầng, toàn bộ khu mái vòm có thiết kế theo dạng tròn và chạm trổ rất công phu. Điêu luyện trong từng đường nét, kỹ thật chạm khắc đã góp phần tạo nên một Hu Wengung vừa trang nghiêm lại vừa tinh tế. Đường sá trong làng chiếm ưu thế. Bắt đầu từ con đường chính theo hướng Đông – Tây và tách thành hai đường song song nhau. Những con đường chính khớp với những con đường nhỏ hẹp. Chúng tạo thành một không gian mở bao lấy khu vực trước những tòa nhà chính như Hội trường, nhà tưởng niệm và nhà mái vòm của chính quyền địa phương…

Tổng thể làng Xidi tựa như bức tranh truyền thống khiến người chiêm ngưỡng không khỏi bàng hoàng, ngẩn ngơ trước những điều mắt thấy tai nghe. Thiết kế bố trí tại đầy không chỉ ngăn nắp, gọn gàng mà còn mang tính nghệ thuật cao tạo sự tương phản với lối trang trí của những nhà hát dân gian. Quả không ngoa khi tác giả muốn ví von làng Xidi giống như một viện bảo tàng mở. Những làng văn hóa, đặc biệt là làng cổ xưa, luôn mang sức hấp dẫn và đặc trưng riêng của từng nơi. Khác với những chốn phồn hoa đô hội, bản sắc của làng văn hóa Xidi sẽ là điểm dừng lí tưởng cho những ai từng say mê kiến trúc văn hóa cổ. Có thẻ nói, sự tồn tại của làng văn hóa cũng chính là sự tồn tại của một quốc gia, là linh hồn bất tử của một dân tộc.

Theo LV

1 BÌNH LUẬN