Làm thế nào để giảm chi phí xử lý rác thải, bảo vệ môi trường đô thị và nông thôn ?

455

Ngày 21/1/2011 , tại Hà Nội ,Trung tâm môi trường toàn cầu – Nhật bản ( GEC) đã tài trợ cho tập đoàn công nghiệp xử lý chất thải Nhật bản IKE và Hiệp hội môi trường đô thị & khu công nghiệp Việt Nam ( VUREIA) tổ chức hội thảo “ Giảm lượng chất thải thông qua chương trình CDM “ nhằm giới thiệu các phương pháp tổng hợp vừa giảm lượng chất thải , giảm lượng khí thải nhà kính lại nhận được tài trợ của các nước giàu cho nước nghèo khi thực hiện chương trình CDM .

          Khí hậu trái đất ngày càng nóng lên dẫn đến nhiều thảm họa thiên nhiên do các khí hiệu ứng nhà kính (CO2, N2O, CH4, HFC, …) phát sinh từ các hoạt động của con người. Một nghị định thư được ký kết tại Kyoto vào năm 1997 – gọi là Nghị định thư Kyoto – với các cam kết giảm phát thải khí nhà kính của 39 nước phát triển.

Toàn cảnh hội thảo

          Nhằm giúp các nước này đạt được mục tiêu của mình, Nghị định thư Kyoto thiết lập ba “cơ chế mềm dẻo”: “Mua bán phát thải” (mua bán các chứng chỉ phát thải giữa các nước phát triển); “Đồng thực hiện” (mua bán các chứng chỉ giảm phát thải thông qua các dự án giảm phát thải thiết lập tại các nước phát triển) và “Cơ chế phát triển sạch – Clean Development Mechanism, CDM”. Cơ chế này cho phép các nước phát triển đạt được một phần nghĩa vụ của mình thông qua các dự án giảm phát thải tại các nước đang phát triển.

 

Đăng ký cơ chế sản xuất sạch CDM và mô hình thu gom xử lý rác thải do các chuyên gia Nhật bản trình bày

 

         Nếu như tin tức về môi trường thì thường nghe nhiều đây đó sông hồ ô nhiễm , rác thải không được thu gom , xử lý đúng cách gây nguy hại nước ngầm , ảnh hưởng sức khỏe người dân hay chuyện thiếu hụt các bãi chôn lấp rác …thì CDM nghe thật mới mẻ .
        Tuy vậy Việt nam đang nằm nằm trong 10 quốc gia hàng đầu trên thế giới có dự án tham gia chương trình CDM , có 46 dự án đã được Ban chấp hành quốc tế về CDM cho đăng ký và có 2 dự án đã được cấp khoản 4,5 triệu CERs – một đơn vị thanh toán để các chủ đầu tư tham gia CDM nhận lại 12 USD / tấn khí CO2 không phát ra môi trường .
Tuy vậy , quy trình tham gia CDM khá phức tạp , rất ít đơn vị tư vấn thực hiện nghiệp vụ này , đối với xã hội – sự hiểu biết này rất hạn chế .

Mục tiêu giảm lượng khí thải Co2 và vị trí Việt Nam trong bảng xếp hạng các quốc gia đăng ký CDM

        Để rút ngắn quá trình nhận thức và hiện thực hóa lợi ích của CDM qua một dự án thực tế , đối tác công nghiệp Nhật Bản đã trình bầy mô hình hợp tác khả thị : IKE – tập đoàn công nghiệp xử lý chất thải Nhật Bản sẽ triển khai đồng bộ quy trình xây dựng nhà máy xử lý chất thải công nghiệp tại Hà Nội , đồng thời tiến hành các hồ sơ đăng ký CDM .Gọi là lợi ích song song , vì địa phương tiếp nhận dây chuyền xử lý chất thải hiện đại vừa nhận được khoản tiền do giảm thiểu lượng khí nhà kính cũng như lượng khí độc không phát thải ra môi trường.Công nghệ của IKE bao gồm phân loại rác thải , chế biết các chất thải có thể tái sử dụng ( giấy , kim loại, chất dẻo , chất hữu cơ …) đến việc đốt rác để sản xuất điện .
Nhật Bản là một trong những quốc gia hàng đầu công nghệ xử lý rác thải và cũng nổi tiếng là quốc gia môi trường sạch sẽ , quy trình chặt chẽ tin cậy .Tại Hà Nội , những năm trước đây , các chuyên gia Nhật Bản cũng đã thử nghiệm phân loại rác tại nguồn , song kết quả cụ thể tính khả thi ra sao …Thực tế là chưa được thấy nhân rộng . Đây cũng điều cần lưu ý : nhiều mô hình tiên tiến , thành công tại các nước phát triển nhưng khi áp dụng vào môi trường địa phương lại gặp hạn chế .

        Một trong những thành công mô hình thích hợp là thành phố Curitiba ( Braxilia ) . Thay vì hô hào khẩu hiệu hoặc đầu tư lớn để xây dựng các nhà máy xử lý rác đắt tiền , thành phố tổ chức mạng lưới thu mua giấy vụn , thủy tinh, kim loại và đồ nhựa để sơ chế và bán cho các cơ sở công nghiệp tái chế . Thực phẩm dư thừa cũng được trao đổi thành thực phẩm sạch qua các mạng lưới HTX do các bà nội trợ đảm trách ….Nếu như kết hợp được những khuyến khích vật chất tuy nhỏ nhưng đơn giản đến các nguồn lợi lớn quy trình phức tạp , thì tính khả thi của áp dụng CDM sẽ cao hơn.
Tại hội thảo , các kinh nghiệm thành công của Nhật bản và Việt Nam đã được trình bầy rất hấp dẫn và thuyết phục . Nhiều sáng kiến đã đề cập , ví dụ như gợi ý cùng với các hoạt động xúc tiến đầu tư , các đối tác cần phối hợp truyền thông tốt hơn , làm sao để các mô hình thu gom , xử lý an toàn và tái sử dụng chất thải tiên tiến kết hợp với tiết kiệm được cả xã hội biết đến , đặc biệt là tác động đến các nhà quản lý , làm sao để trước khi cân nhắc quyết định các dự án phát triển , mục tiêu phát triển sạch , đảm bảo phát triển bền vững phải được ưu tiên hàng đầu

Bài KTSTrần Huy Ánh
Ghi chú : ảnh nguồn từ tài liệu trình bầy tại hội thảo