Nhà "siêu mỏng, siêu méo" :Tìm phương án để giải quyết từ gốc

94

UBND TP Hà Nội đã chính thức có văn bản yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trật tự xây dựng như xây nhà trái phép, không phép và xây nhà “siêu mỏng, siêu méo”. Đây không phải lần đầu tiên Thành phố ra chỉ thị về vấn đề này. Nhưng thời gian qua, những căn nhà dạng này vẫn cứ mọc lên ngày một nhiều tại các tuyến đường mới mở, đã làm xấu bộ mặt đô thị Hà Nội.

Cuối tháng 12/2010, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội – Phí Thái Bình chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các sở, ngành, quận, huyện để tìm “kế sách” xóa nhà “siêu mỏng, siêu méo” và chủ trương của TP là phải kiên quyết xóa bằng được.

UBND TP đã giao Sở Xây dựng chủ trì xây dựng văn bản giải quyết tồn tại về các mảnh đất không hợp quy chuẩn, nhà siêu mỏng, siêu méo trước 10/1/2011. Sở QH-KT hoàn thành việc xây dựng quy chế mới về quy hoạch hai bên tuyến đường trước 30/1/2011 (trong đó có quy định về kích thước các ô đất được phép xây dựng nhà cửa).

Theo thống kê của Sở Xây dựng, hiện có hơn 250 công trình được gọi là nhà “siêu mỏng, siêu méo” trên địa bàn. Hầu hết đều nằm trên những tuyến đường mới mở, trong đó có 232 công trình có trước năm 2005. Những căn nhà dạng này không phù hợp quy định kiến trúc, phá vỡ cảnh quan đô thị, gây bức xúc trong dư luận.

Đi dọc những con đường được mở 2 năm trở lại đây, chúng ta không khó bặt gặp những căn nhà diện tích nhỏ và hình thù kỳ dị ở bất cứ nơi đâu. Nổi tiếng là đường Kim Liên – Ô Chợ Dừa, sau khi GPMB, có khoảng 70 thửa đất không đủ quy chuẩn xây dựng, trong số đó, nhiều chủ đất đã xây thành ki ốt án ngữ mặt đường. Rồi đường Vành đai 3, đoạn từ đường Nguyễn Trãi về Định Công, cũng xuất hiện khá nhiều nhà “siêu mỏng, siêu méo”.

Điển hình cho việc nhà “siêu mỏng, siêu méo” mọc muộn nhất và chưa được xử lý nằm ven đường Quốc lộ 32 (đoạn gần Trường ĐH Công nghiệp), địa phận huyện Từ Liêm. Đường chưa xong, mà mấy nhà “siêu mỏng” đã kịp mọc lên.

Còn nhớ, trước đây, Văn phòng Kiến trúc sư trưởng (nay là Sở QH-KT Hà Nội) từng có văn bản kiến nghị thu hồi các công trình siêu mỏng, siêu méo, song vì nhiều lý do khác nhau (trong đó có lý do thiếu kinh phí) nên các công trình đó vẫn tồn tại. Còn tại các quận nội thành, rất khó xử lý hết nhà siêu mỏng vì không có cơ chế, chính sách, nhất là giá bồi thường để thu hồi những thửa đất có hình thù kỳ dị. Mặt khác, chính quyền cơ sở buông lỏng quản lý và thiếu kiên quyết với những công trình xây dựng này.

Nhiều ý kiến cho rằng, đây là lỗi của những người làm quy hoạch. Đại diện Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, mấu chốt của hiện tượng nhà “siêu mỏng, siêu méo” là do sự thay đổi về giá trị của những mảnh đất sau khi mở đường. Giá đất tăng lên gấp hàng chục lần, khiến chủ đất tận dụng tối đa giá trị của nó.

“Chúng ta có lợi thế rất lớn so với các nước tư bản, đó là đất đai của chúng ta là sở hữu toàn dân. Nhà nước đang nắm trong tay một lượng tiền cực kỳ lớn thông qua đất đai. Tuy nhiên, Nhà nước lại không thu lợi được bao nhiêu mà hầu hết sự chênh lệch giá trị của đất đai theo cơ chế thị trường lại rơi vào túi những công ty buôn bán bất động sản” – vị đại diện Tổng hội xây dựng Việt Nam nói.

Đến thời điểm này, Đà Nẵng là thành phố duy nhất ở Việt Nam đã giải quyết được hiện tượng nhà “siêu mỏng, siêu méo”. Cách làm của thành phố này khi xây đường là giải tỏa thêm từ 60 – 90m hai bên đường để xây dựng lại theo quy hoạch và bán đấu giá cho các tổ chức cá nhân có nhu cầu, cũng như bố trí làm nhà tái định cư.

Vậy tại sao Hà Nội không làm (?)

Xin nhắc lại, theo ý tưởng quy hoạch ban đầu tuyến đường Kim Liên – Ô Chợ Dừa, Thành phố sẽ thực hiện thu hồi đất để tiến hành xây dựng hạ tầng hai bên tuyến phố. Với mục đích làm nhà cao tầng hai bên đường, tạo cảnh quan đô thị đồng bộ, hiện đại… Nhưng có lẽ vì lý do kinh phí, nên ý tưởng này không thực hiện được.

Về vấn đề này, theo GS. TS Đặng Hùng Võ, để thực hiện như Đà Nẵng, Hà Nội cần phải bỏ qua những lấn cấn về mặt lợi nhuận. Cứ tiếp tục cách mở đường mà không thu hồi đất hai bên đường như hiện nay thì chỉ làm lợi cho những người kinh doanh bất động sản và nắm trước quy hoạch.

Rõ ràng, để xóa được nhà “siêu mỏng, siêu méo” không phải là không làm được. Vấn đề trước tiên là phải tìm phương án để giải quyết từ gốc, tạo sự đồng thuận trong dân; tuyên truyền để dân hiểu, mở đường là vừa để chỉnh trang đô thị, vừa tạo quỹ đất để khai thác và tái đầu tư cho chỉnh trang đô thị, nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân. Còn kinh phí thực hiện cũng quan trọng, nhưng có thể thay vì làm 2 hoặc 3 con đường, thì làm một tuyến đường cho “ra tấm ra món”.

Theo KTDT