“Lái” đô thị theo hướng sinh thái để chống biến đổi khí hậu

56

“Cần phải xây dựng các đô thị theo hướng sinh thái bền vững để chống biến đổi khí hậu” – đó là một trong những nội dung quan trọng được các Kiến trúc sư (KTS) trình bày tại Hội thảo “Đô thị Việt Nam với biến đổi khí hậu”.

Hội thảo được Hội Kiến trúc Việt Nam tổ chức ngày 4/12 tại TP Đà Nẵng với gần 150 KTS trong cả nước tham dự.

Theo các đại biểu, biến đổi khí hậu toàn cầu đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho nhân loại, trong đó Việt Nam là 1 trong 5 nước bị tác động mạnh nhất. Ba kịch bản biến đổi khí hậu được các nhà khoa học đưa ra là: Lượng mưa tăng lớn, nước biển dâng và trái đất nóng lên.

Theo PGS.TS.KTS Trần Trọng Hanh – Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Việt Nam, lượng mưa cuối thế kỉ 21 có thể tăng khoảng 9 – 10% ở Tây và Đông Bắc, 10% ở đồng bằng Bắc Bộ và bắc Trung Bộ, 4 – 5% ở Nam Trung Bộ, 2% ở Nam bộ và Tây Nguyên so với thời kỳ 1980 – 1999. Bên cạnh đó, tần suất ngập lũ không còn diễn ra theo quy luật và tình trạng ngập lụt diễn ra thường xuyên ở các đô thị.

Theo dự báo, nước biển có thể tăng 50 – 140cm vào năm 2100. Ở Việt Nam, giữa thế kỷ 21, nước biển có thể dâng thêm khoảng 28 – 33cm và đến cuối thế kỷ có thể dâng thêm từ 65-100cm so với thời kỳ 1980 – 1999. Trong đó cùng ĐBSCL có thể ngập 5.144km2 (tương đương 37% toàn vùng) nếu nước biển dâng thấp nhất 65cm. Cũng với mức dâng đó, TP HCM có thể bị ngập rộng 128km2 (6,3%), diện tích bị nhấn chìm 473km2 (23%).

Và khi nhiệt độ trái đất tăng từ 2 – 30C, nước biển dâng 1m sẽ có hàng chục ngàn ha đất bị sa mạc hoặc ngập mặn.

Một vấn đề khác được KTS Trần Trọng Hanh đề cập là dân số đô thị không ngừng gia tăng. Nếu như năm 1986 chỉ có 11,87 triệu người (chiếm 19% dân số) sống ở đô thị thì đến năm 2009 tăng lên 25,374 triệu người (29,6%).

Đô thị hóa “nóng” bên cạnh những mặt tích cực còn mang lại những “căn bệnh đô thị” như: 50% số hộ sống trong điều kiện nhà ở không đạt tiêu chuẩn, quá tải về giao thông, điện nước, ô nhiễm môi trường, xử lý chất thải… trong khi nguồn lực đáp ứng nhu cầu còn hạn chế.

Gần 150 Kiến trúc sư trong cả nước tham dự hội thảo

Từ những kết quả nghiêm cứu trên, các KTS đề xuất nên xây dựng đô thị theo hướng xanh hóa mang tính bền vững, nhất là những đô thị ven biển. Vì hơn ai hết chính những cư dân đang sống ở những đô thị này chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu mang tính toàn cầu.

Một trong những mô hình đô thị xanh được TS.KTS Lê Thị Bích Thuận (Chủ tịch hội KTS Viện kiến trúc quy hoạch đô thị và nông thôn) đưa ra là chọn lối kiến trúc dân gian Việt Nam với ao hồ, cây xanh… để xây nhà ở đô thị.

Theo KTS Thuận, nhà ở phải đón gió mát vào mùa hè và tránh gió rét về mùa đông, do đó nhà phải quay mặt về hướng Nam hay Đông Nam. Bên cạnh đó, cách bố trí không gian sân vườn hợp lý, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên sẽ làm ngôi nhà dịu mát, chủ nhân cũng cảm thấy thoải mái dễ chịu.

“Từ những kinh nghiệm tổ chức nhà sân vườn này, tổ tiên người Việt đã áp dụng vào ngôi nhà ống phố cổ và ngày nay đã được các nhà quy hoạch, thiết kế vận dụng sáng tạo trong nhà ở có giếng trời, góp phần nâng cao tiện nghi sống cũng như tiết kiệm trong sử dụng năng lượng cho người dân đô thị”, KTS Lê Thị Bích Thuận phát biểu.

Khu vực ven biển và hải đảo nước ta tập trung phần lớn các đô thị, điểm dân cư nông thôn. Đến năm 2009, tại 34/63 tỉnh thành ven biển và ĐBSCL có 405 đô thị, trong đó có 1 đô thị loại đặc biệt, 6 đô thị loại 1, 10 đô thị loại 2, 26 đô thị loại 3, 19 đô thị loại 4 và 343 đô thị loại 5 với dân số ước tính 20 triệu người. Trong đó có khoảng 4,1 triệu người sống trong 45 đô thị có vị trí kề sát biển và vùng cửa sông.

Đối với TP Đà Nẵng, đây là một đô thị lớn nằm sát biển và vùng cửa sông cũng chịu ảnh hưởng rất lớn từ biến đổi khí hậu. Trong những năm gần đây, do tác động của biến đổi khí hậu nên thiên tai xảy ra thường xuyên với cường độ và tần suất ngày càng cao, gây hậu quả nghiêm trọng.

Do đó, lãnh đạo TP Đà Nẵng trong những năm qua rất chú trọng đến công tác quy hoạch. Thực tế đã chứng minh dù là đô thị trẻ nhưng Đà Nẵng đã có những công trình xây dựng mang tính thích ứng với biến đổi khí hậu như trụ sở ủy ban, trường học… làm nơi lánh nạn khi bão lũ xảy ra.

“Tuy nhiên, trước tác động khôn lường của biến đổi khí hậu, nếu TP không chuẩn bị thật tốt để ứng phó thì các thành quả phát triển đô thị sẽ khó giữ vững, cuộc sống của người dân TP và tài sản của các nhà đầu tư sẽ kém an toàn”, TS. Hoàng Vĩnh Hưng, Phó Chủ nhiệm Khoa quản lý đô thị, Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội cảnh báo.

Theo TS. Hưng, biến đổi khí hậu đã và đang tác động đến kinh tế xã hội, an toàn của người dân và công tác phát triển đô thị của Đà Nẵng, TP sẽ chịu tác động bởi các hiện tượng cực đoan như bão, lũ lụt, nhiễm mặn… Công tác nghiên cứu và số liệu biến đổi khí hậu tại Đà Nẵng chưa đầy đủ, chưa lập được kịch bản về biến đổi khí hậu cho TP, chính vì vậy cần có những nghiên cứu một cách chi tiết hơn về biến đổi khí hậu tại Đà Nẵng làm cơ sở cho việc hạn chế tác động cũng như ứng phó hệ quả của nó.

Đã có nhiều cuộc hội thảo mang tính quốc gia và quốc tế nhưng theo các nhà quản lý, các KTS ngay từ bây giờ phải nâng cao nhận thức của cán bộ từ trung ương đến địa phương và người dân về tác động của biến đổi khí hậu để cùng nhau đối phó mới có hiệu quả.

Công Bính – theo Dân Trí