Holcim Prize: Nỗ lực của thế hệ tiếp nối trong xây dựng môi trường bền vững

34

Giải thưởng Holcim Prize hướng tới ủng hộ các sinh viên trong việc khẳng định mình giữa những nhà nghiên cứu trẻ, khuyến khích những đóng góp vào sự phát triển bền vững ở Việt Nam thông qua những nghiên cứu khoa học ứng dụng, và tôn vinh những sáng kiến xuất sắc với những ứng dụng tốt nhất bổ trợ cho sự phát triển bền vững. Câu chuyện sau đây về một nhóm 5 sinh viên nữ thuộc Đại học Cần Thơ có thể được xem như một thành công đáng kể của Holcim Prize trong bước đường trở thành một sân chơi độc đáo của giới trẻ Việt Nam.

Rất thực tế và phù hợp đối với điều kiện sống thường ngày của nông dân, dự án “Xây dựng mô hình quản lý bao bì rác thải phân bón hóa học” của nhóm đã xuất sắc được chọn trong số hơn 30 dự án khác của cuộc thi để đạt giải Bạc Holcim Prize của năm 2009. Sau đó, Holcim Việt Nam đã hỗ trợ để nhóm có thể ứng dụng dự án của mình và đem lại lợi ích cho cộng đồng xung quanh.

Xuất phát điểm từ thực tế

Ý tưởng của dự án nảy sinh từ một thực tế là môi trường ở ĐBSCL đang bị đe dọa bởi chất thải từ bao bì của các loại phân bón hóa học. Phân bón hóa học (PBHH) là một yếu tố quan trọng bảo vệ cây trồng nông nghiệp khỏi tất cả các loại bệnh, sâu hại và cỏ dại. Tuy nhiên, việc vứt bỏ bừa bãi bao bì của chúng sau khi sử dụng đã gây ảnh hưởng nặng đến môi trường và sức khỏe con người. Dự án này đã tìm ra một phương pháp mới để làm mất tác dụng những chất độc hại có trong bao bì đã qua sử dụng.

Nâng cao vấn đề nhận thức

Phương pháp chính là tổ chức nhiều hội thảo để nâng cao nhận thức của nông dân, vận động người dân thu gom và xử lý sơ bộ bao bì PBHH tại nhà. Sau khi xử lý sơ bộ bao bì PBHH tại nhà, mọi người sẽ mang các loại bao bì này đến các công ty sản xuất PBHH và nhận tiền thưởng hoặc quà tặng. Đối với những bao bì PBHH cần được tiêu hủy, Holcim sẽ tiếp nhận và áp dụng các quy trình xử lý chất thải thích hợp.

Sau sáu tháng phát động, dự án mang lại ảnh hưởng đáng kể đối với người dân địa phương. Nó đã thành công trong việc nâng cao nhận thức của hàng ngàn người dân ở Ô Môn. Mọi người đã sẵn lòng xử lý sơ bộ bao bì PBHH tại nhà. 100% người dân địa phương tham gia dự án nói rằng họ sẽ tiếp tục và phổ biến thông điệp này đến bạn bè của họ. Ngoài ra, dự án cũng đã gây chú ý với chính quyền địa phương và nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ các cấp thẩm quyền để duy trì và tăng cường ảnh hưởng của nó.

Sinh viên ĐH Cần Thơ giúp bà con thu gom rác thải

Cần sự chung tay của cả cộng đồng

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng đã phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Thời gian thực hiện dự án lại trùng hợp với thời gian chuẩn bị tốt nghiệp của họ. Phân bổ thời gian cho cả việc học tập đồng thời đảm bảo hiệu quả thực hiện dự án chưa bao giờ là một nhiệm vụ dễ dàng. Mặc dù phương pháp này không quá phức tạp và tốn kém nhưng họ vẫn mất nhiều thời gian để thay đổi nhận thức và thói quen của người dân. Vì dự án yêu cầu sự hợp tác của cả cộng đồng, một vài phản hồi tích cực từ người dân địa phương là chưa đủ. Hơn nữa, còn rất nhiều trở ngại chờ đợi những sinh viên này. Trong đó, xin giấy phép sử dụng tài nguyên rác thải từ nhà chức trách là thách thức lớn nhất. Đó là giấy phép bắt buộc phải có để Holcim hay bất kỳ công ty nào khác thu nhận bao bì PBHH để xử lý. Đôi khi, bao bì PBHH đã qua sử dụng phải được giữ lại trong khu vực địa phương vì các sinh viên này không thể có đủ giấy phép cho tất cả các loại rác thải này.

Giá trị từ hoạt động

Dự án đã mang lại cho các bạn sinh viên nhiều trải nghiệm thú vị, họ đã thu được nhiều kinh nghiệm giá trị từ hoạt động, hữu dụng không chỉ trong học tập, mà còn là bài học thực tế khó có thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác. Đó là cách thực hiện hiệu quả dự án và chủ động làm việc theo nhóm. Đến nay, mặc dù dự án này chỉ mới được triển khai tại Huyện Ô Môn, trong tương lai gần nó có thể được mở rộng trên toàn Việt Nam và sẽ có tác động lớn đến môi trường. Với lửa nhiệt huyết và mong muốn đóng góp cho cộng đồng, không thách thức nào có thể ngăn chặn năm cô gái này thực hiện ý tưởng của họ, như một thành viên trong nhóm cho biết: “Chúng tôi cũng chỉ là con người. Chúng tôi chưa thể làm được gì nhiều cho đất nước, nhưng chúng tôi muốn mang kiến thức được dạy trong nhà trường để góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước, bằng cách giữ môi trường trong sạch và lành mạnh cho người dân.”