Hà Nội: Đói không gian công cộng

40

Đang có một nghịch lý là Hà Nội mở rộng ra nhưng không gian công cộng thì lại ngày một bị thu hẹp. Trong khi đó, phần có sẵn thì không được quản lý tốt và không được quan tâm đầy đủ khi phát triển các khu đô thị mới… Theo đánh giá, phần thiếu nhất hiện nay là không gian để chơi, nghỉ ngơi và sinh hoạt của người già, thanh niên và trẻ con…

Cũng như tất cả những dịp Hà Nội có các sự kiện lớn hay lễ hội, dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội vừa qua đã thể hiện rõ nét nhất cái “đói” không gian thư giãn, vui chơi giải trí của Hà Nội. Những dịp đó, nếu người dân muốn được tham gia, chứng kiến đều buộc phải rơi vào tình trạng chen lấn, giẫm đạp lên nhau rất hỗn loạn.

Trong khi không gian hiện hữu phục vụ cho nhu cầu cộng đồng quá ít ỏi, việc đổ lỗi cho chính quyền không liệu trước đươc tình huống để tổ chức cho tốt hơn một sự kiện trọng đại của Thủ đô xem ra chưa hết trọn ý nghĩa. Theo đánh giá, các nhà quản lý cần nhìn nhận “bài học Đại lễ” một cách nghiêm túc để ngồi xem xét, hoạch định lại không gian công cộng cho Thủ đô.

 Quá tải tại tất cả các điểm vui chơi trong các ngày lễ, tết

Điều chỉnh lại mục đích sử dụng đất

Việc thiếu không gian công cộng đang ngày càng trở nên bức thiết và cũng là áp lực đối với nhà quản lý của thủ đô. Làm thế nào để xây dựng những không gian công cộng hữu ích phục vụ cho đại đa số người dân là bài toán không dễ giải.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, việc tạo ra các không gian công cộng sẽ dễ dàng hơn nếu có sự tham gia của nhiều ngành, người dân, các nhà nghiên cứu.

Trong vai những nhà nghiên cứu, ngày 30/10 vừa qua, tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội phối hợp với Viện Khoa học quy hoạch và Phát triển sinh thái Leibniz (IOER) – Cộng hòa liên bang Đức đã tổ chức hội thảo quốc tế “Quy hoạch môi trường và sử dụng đất TP. Hà Nội nhằm mục tiêu phát triển đô thị bền vững”.

Hồ Gươm buổi sáng những năm 90

Hội thảo xoay quanh các vấn đề quy hoạch Thủ đô vì sự phát triển bên vững trong tương lai và bảo vệ môi trường. Thông tin tại hội thảo cho thấy, chỉ tính riêng trong năm 2008, Hà Nội đã có 200 dự án xây dựng lớn được khởi công, phần lớn nằm trong các khu vực mới quy hoạch mở rộng hay các đô thị vệ tinh. Nhiều khoảng không gian mở đã được chuyển đổi sang đất xây dựng, không có sự kiểm soát hay quy hoạch sử dụng đất thích hợp. Hậu quả là đánh mất dần những vùng sinh thái quan trọng và cảnh quan quý giá. Các nhà khoa học cũng cảnh báo những tác động hiện tại lên môi trường như ô nhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn, thiếu không gia mở, không gian xanh… đã và đang là những áp lực lớn cần chú ý:

Một đề xuất rất đáng chú ý cho nhà chức trách ở thủ đô là, nếu đề ra một chương trình hành động thiết thực thì vẫn có thể đảm bảo cho vấn đề quy hoạch và bảo vệ môi trường Thủ đô một cách hợp lý. Chương trình này cần có sự tham gia tích cực của người dân Thủ đô, đặc biệt là vấn đề giáo dục ý thức”, GS. TSKH Nguyễn Xuân Thính nói.

Một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch thì cho rằng, khi nghiên cứu về không gian công cộng, cần xem xét ở hai khía cạnh. Đó là không gian sống, bao gồm không gian phục vụ cho nhóm nhà, cụm dân cư, đơn vị hành chính, không gian mang tính thành phố hay thể hiện tính toán quốc và không gian thư giãn. Câu hỏi chơi, nghỉ ở đâu là vấn đề thường trực.

Với việc chơi, có thể chia ra thành nhu cầu chơi hàng ngày (cho đại bộ phận người dân, từ người già, thanh niên đến trẻ con), chơi cuối tuần. Trong đó, không gian chơi hàng ngày đang thiếu trầm trọng. Giải pháp tốt nhất cho việc này là cần điều chỉnh chức năng sử dụng đất tại nội đô. Theo phân tích, tại nội đô, bản chất hạ tầng đầy đủ, đủ với lượng sinh hoạt hiện hữu. Trong nội đô đang có đủ các không gian dịch vụ để phục vụ tối đa cuộc sống của người dân. Chỗ chơi, có thể thiếu nhưng chưa đến ngưỡng quá tải nếu chỉ áp dụng cho dân số nội đô.

Nội đô chỉ rơi vào tình trạng “đói” không gian công cộng khi có những sự kiện lớn diễn ra, như dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội đầu tháng 10/2010 vừa rồi. Để có không gian và không bị chìm vào tình trạng quá tải, một chuyên gia đề xuất, nên gom những nhà diện tích nhỏ lại, dồn thành những cụm cao để dành những không gian trống cho công cộng. Như thế, không gian hữu ích sẽ nhiều hơn.

 Đường vào sân vận động Mỹ Đình tối 10/10 chật như nêm. Việc quá thiếu không gian công cộng để chơi, nghỉ ngơi khiến chất lượng sống của người dân bị ảnh hưởng rất nhiều.

Việc làm này tương tự như chủ trương tái định cư cho các khu chung cư cũ: Không tăng thêm mật độ dân cư, giảm mật độ dân cư bằng cách giãn dân, nên xây dựng các điểm hút khác để chuyển dân- xây dựng những khu dân cư hiện đại, có hạ tầng tốt…

Việc phát triển cao tầng, không gian ở co cụm sẽ cực kỳ hợp lý để dành chỗ trống cho phát triển cộng đồng.

Anh Hoàng Văn Thành, một chuyên gia cho biết, để tạo không gian công cộng cho nội đô, việc cải tạo chung cư cũ cần đươc ưu tiên số 1. Trong số 246 dự án nhà chung cư cũ cần cải tạo, nếu ta áp dụng tỷ lệ: 30% quỹ đất để xây nhà ở, 70% còn lại phát triển hạ tầng phục vụ cộng đồng thì không gian công cộng, không gian xanh sẽ tăng rất nhiều. Việc làm này còn có giá trị tái thiết lại nội đô.

 

Toàn cảnh công viên Thống Nhất

Không gian ngầm: Chệch chuẩn với Hà Nội

Bên cạnh việc tạo các không gian co cụm, giải pháp giải phóng trụ sở cơ quan ra khỏi trung tâm, quy hoạch thành những khu phục vụ hành chính riêng biệt cũng là một cách làm hiệu quả đối với việc tạo các không gian công cộng. Nếu thực hiện tốt việc này, sẽ có giá trị hơn nhiều đối với giải pháp tạo các không gian ngầm ở Hà Nội.

Thời gian qua, khi Hà Nội phải đương đầu với điểm đen tắc đường, đã có nhiều ý kiến đề xuất nên tạo không gian ngầm cho giao thông Hà Nội. Báo chí cũng đã tốn khá nhiều giấy mực để bàn về vấn đề này. Hà Nội cũng đang tiến hành xây dựng tuyến đường sắt trên cao từ Nhổn về Ga Hà Nội…

Nhưng nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc tạo không gian ngầm không hề phù hợp với Hà Nội. Theo phân tích của KTS Vinh, việc tao không gian ngầm chỉ phù hợp với những trung tâm của khu đô thị mới, vì giải quyết những nút của không gian ngầm rất phức tạp. Nếu xây dựng không gian ngầm để giải quyết bài toán giao thông thì không cần thiết vì ở nội độ mật độ không cao. Vấn đề là đưa bài toán giao thông như thế nào cho hợp lý, KTS Vinh nói.

Lam Nguyên – theo VnMedia

1 BÌNH LUẬN

  1. VIệc cơ cấu sắp xếp lại các khu dân cư là rất hợp lý như là TP Tokyo đã từng làm. Dễ áp dụng nhất trước mắt là các khu tập thể cũ, VD có 8 tòa nhà 4 tầng thì chỉ cần xây 2 tòa nhà 16 tầng là đã có thể đáp ững được chỗ ở của dân cư, phần diện tích còn lại là dành cho giao thông, không gian mở, thương mại, để xe, v.v..