Tư duy bảo tồn

31

Tôi vừa được mời đi tham quan hai tòa di sản một thời là văn phòng chính phủ (City Hall) và tòa án tối cao (TATC) Singapore. City Hall được xây từ 1926 – 1929, làm nơi đặt bộ máy cai trị của người Anh trên đảo sư tử. Tháng 6.1959, chính phủ của ông Lý Quang Diệu nhậm chức và tọa lạc ở đây cho đến năm 1971.

>> Giải thưởng lớn của Hiệp Hội KTS Quốc tế (UIA) trao cho dự án trùng tu đình Chu Quyến

TATC được xây năm 1937 – 1939, mang dáng dấp Tòa án Old Bailey ở thủ đô London. Trong Thế chiến 2, đây là nơi trú ẩn của các quan chức Anh và làm kho chứa gạo. Năm 1946, nơi đây đã diễn ra các phiên tòa xử tội phạm chiến tranh người Nhật.

Một dự án bảo tồn của VN – nguồn Viện Bảo tồn Di tích – Bộ VH, TT & DL

Khi văn phòng thủ tướng được chuyển về dinh Istana năm 1971, nhiều căn phòng trong City Hall được sửa lại thành phòng xử án của TATC. Tháng 6.2005, TATC dời về một tòa nhà mới xây gần đó, City Hall và tòa án cũ trở nên vắng chủ.

Năm 2005, Chính phủ Singapore nêu ý định trùng tu và nâng cấp hai tòa nhà nằm cạnh nhau này thành một không gian trưng bày, nghiên cứu nghệ thuật khu vực Đông Nam Á, và triển lãm nghệ thuật quốc tế. Viện Bảo tàng nghệ thuật quốc gia Singapore (NAG) được thành lập để quản lý việc trùng tu và vận hành viện bảo tàng.

Cô Lim Shujuan, chuyên gia lịch sử của NAG, nói rằng người ta sẽ không động gì đến toàn bộ mặt trước của hai tòa nhà, ngoài việc rửa sạch lớp bụi thời gian. Bên trong, nhiều phòng ốc sẽ được tháo dỡ, sửa sang cho hợp với chức năng mới. Tuy nhiên có những thứ sẽ được giữ gìn nguyên vẹn, như phòng xử tội phạm chiến tranh, phòng làm việc của chánh án TATC, 2 trong số 12 buồng tạm giam phạm nhân… “Bởi đó là lịch sử”, cô Lim nói.

Tôi hỏi cô Pamela Tham, phụ trách đối ngoại của NAG, về quá trình chọn lựa giải pháp trùng tu. Cô cho biết, vào tháng 2.2007, Bộ Thông tin – Truyền thông và Nghệ thuật cùng với Hiệp hội Kiến trúc sư tổ chức cuộc thi quốc tế để chọn lựa ý tưởng thiết kế ban đầu. Có 119 tác phẩm từ 29 quốc gia tham dự. Ban giám khảo gồm những chuyên gia lịch sử, văn hóa và kiến trúc, làm việc trong điều kiện “mù” thông tin về ứng viên, đã chọn được 5 tác phẩm khá nhất.

Sau đó, 5 ứng viên này bước vào cuộc đua vòng 2: lập thiết kế khả thi chi tiết. Qua đánh giá tổng quan, 3 ứng viên được chọn. Tháng 5.2008, kế hoạch của ứng viên Pháp kết hợp với đơn vị tư vấn Singapore chiến thắng sau đợt đánh giá chi tiết cũng như phản hồi từ công chúng. Công việc trùng tu dự kiến hoàn thành cuối năm 2012 với chi phí chừng 300 triệu SGD (4.500 tỉ đồng).

Tôi nhẩm tính, từ khi Thủ tướng Lý Hiển Long đặt vấn đề trùng tu cho đến khi công việc bắt đầu là 5 năm. Có người bảo như thế là hơi lâu. Nhưng tôi nghĩ, ứng xử với lịch sử, với di sản văn hóa – tinh thần, thì không thể vội vàng, ngẫu hứng, chủ quan và tùy tiện được.

Bằng một cuộc thi quốc tế, Singapore đã chắt lọc được trí tuệ, sự sáng tạo và tinh hoa của thế giới để làm đẹp thêm vốn di sản của mình. Bằng sự lựa chọn công tâm, minh bạch và tham khảo ý kiến nhân dân, Singapore có thể tránh được sai sót do chủ quan, duy ý chí. Đặc biệt là nhận được sự ủng hộ của công chúng.

Thục Minh – theo Thanh Niên