Bốn thách thức để Hà Nội phát triển bền vững

30

Đó là một trong những nội dung quan trọng được đưa ra trong Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình” diễn ra chiều 7/10 tại Hà Nội.

Theo PGS.TS Mai Thị Thanh Xuân – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, Thủ đô hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có bốn vấn đề lớn.

Thứ nhất, không gian kiến trúc đô thị còn tùy tiện, lộn xộn, thậm chí phản cảm. Biểu hiện sinh động nhất là tình trạng cơi nới, xây dựng tự do, tùy tiện đã dẫn đến phá vỡ không gian công cộng và cảnh quan đô thị.

Các đường dây cáp điện lực, cáp truyền hình, cáp viễn thông chằng chịt, những ngôi nhà “siêu mỏng” đủ mọi hình dạng nằm ngay mặt tiền những con đường mới mở, các chung cư chắp vá với những “chuồng cọp” nhô ra thụt vào.

Quy hoạch đô thị là một trong những vấn đề lớn mà Hà Nội cần giải quyết. Ảnh: hanoimoi.com

Tình trạng “đào bới, cày xới” lòng hè đường một cách không thương tiếc, vừa lãng phí tiền của và công sức, vừa làm tăng nguy cơ mất an toàn đô thị ô nhiễm môi trường.

Sự tương phản trong phát triển đô thị ngày càng lộ rõ, trong khu phố cổ mọc lên những khách sạn mini, những tòa nhà cao tầng xen lẫn những “mái ngói rêu phong”. Hay bên cạnh những tòa nhà cao ốc sang trọng, cao 30 – 40 tầng là những khu chung cư lỗi thời, nhếch nhác.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do sự yếu kém trong hoạt động quản lý, cụ thể là giám sát, phát hiện và xử lý của các cơ quan chức năng đối với hành vi vi phạm pháp luật và quy định của thành phố là nguyên nhân cơ bản nhất.

Thứ hai, giao thông đô thị xô bồ và luôn bị tắc nghẽn. Việc sáp nhập Hà Tây vào Hà Nội đã làm tăng sức ép giao thông vốn đã rất nghiêm trọng tại khu vực nội đô.

Theo số liệu thống kê về dân số và nhà ở năm 2009, Hà Nội chỉ chiếm 1% diện tích tự nhiên nhưng lại chiếm 7,4% dân số cả nước. Dân số tăng nhanh, trong khi đó phương tiện giao thông công cộng lại chỉ có xe bus và mới chỉ đáp ứng được 20% nhu cầu.

Cũng vì vậy, các phương tiện cá nhân tăng rất nhanh. Thực tế, số phương tiện tham gia giao thông tại khu vực nội thành đã tăng bình quân 14 – 15%/năm, trong khi quỹ đất dành cho giao thông lại chỉ tăng trung bình 1%/năm.

Từ đó, dẫn đến hệ thống đường bộ quá tải, 1km đường bộ phải “gánh” đến trên 750 chiếc xe các loại. Thêm vào đó, công tác điều hành an ninh, trật tự giao thông kém hiệu quả cũng đã làm tăng thêm nguy cơ ùn tắc giao thông trong thành phố.

Chỉ tính riêng những vụ ùn tắc kéo dài 1 tiếng đồng hồ trở lên của năm 2009, trên địa bàn Hà Nội đã có đến 101 vụ trên 252 vụ của cả nước, chiếm khoảng 40%.

Theo PGS.TS Mai Thị Thanh Xuân, tại Hà Nội, đường quá ít (chiếm 7% diện tích đô thị), lại rất chật (80% các tuyến đường có mặt cắt hẹp dưới 11 m), trong khi phương tiện giao thông quá lớn, nên thường xuyên xảy ra tình trạng tắc đường, nhất là vào giờ cao điểm.

Thứ ba, đang tồn tại nghịch lý tại Hà Nội đó là sự khác biệt lớn giữa nông thôn và thành thị trên nhiều mặt.

Mức chênh lệch thu nhập bình quân đầu người của vùng ngoại và nội thành năm 2009 là 4,2 lần, đặc biệt năm 2008 là 7,1 lần, trong khi TP.HCM chỉ 6,4 lần và Đà Nẵng là 6,1 lần. Mức chênh lệch tiền lương của người cao nhất với so với mức trung bình là 42 lần.

Hà Nội cũng là thành phố có lượng người mù chữ cao nhất. Năm 2008, số người mù chữ là 1,7 triệu người, chiếm 13,82% cả nước và cao gấp 2 lần TP.HCM.

Nguyên nhân dẫn đến nghịch lý này là do người nông dân đa số đều rất nghèo, nhưng lại đang phải gánh quá nhiều khoản đóng góp, nhất là ở nhiều địa phương còn đặt ra nhiều khoản đóng góp ngoài quy định chung của thành phố, làm giảm nguồn thu nhập vốn đã ít ỏi nên dẫn đến tăng sự bất bình đẳng về thu nhập và mức sống.

Thứ tư, vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay cũng đã ở mức báo động. Tại khu vực nội thành, trung bình mỗi ngày phải nhận khoảng 5.000 tấn rác thải sinh thải và từ 100.000 – 120.000 m3 rác từ các bệnh viện, nhà máy và làng nghề.

Tuy nhiên, cả thành phố mới có 4 trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, giải quyết được 6,9% nhu cầu, chỉ có 3/116 khu – cụm công nghiệp – làng nghề có hệ thống xử lý nước thải tập trung, còn lại đều thải trực tiếp ra môi trường.

Đặc biệt, theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường, nồng độ bụi ở các quận nội thành đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 2 – 3 lần, trong đó khu vực đường Nguyễn Trãi cao hơn 11 lần, đường Nguyễn Văn Linh vượt 10,8 lần.

Để giải quyết các vấn đề trên, một nhóm giải pháp được hội nghị đưa ra thảo luận là: tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch phát triển Thủ đô để lập lại trật tự và cảnh quan đô thị.

Tiến hành phân luồng, phân tuyến tại các tuyến trọng điểm. Giảm bớt các phương tiện tham gia giao thông cá nhân, tăng cường phương tiện công cộng.

Giảm các khoản đóng góp cho người nông dân, giúp người nông dân phá bỏ tư tưởng an phận và cam chịu, không biết đấu tranh với xã hội và với chính mình để thoát nghèo.

* N.Yến – theo Bee.net.vn