Tên Phố

61

Hà nội vừa có quyết định đặt tên cho một số đường phố của Thủ đô đúng dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long. Đó là 43 con đường, con phố mới được hình thành trong quá trình mở mang, đô thị hóa. Trong số danh nhân được tôn vinh gắn biển có nhiều trí thức, văn nghệ sỹ lớn của thời đại Hồ Chí Minh như Nghiêm Xuân Yêm, Nguyễn Xiển, Trần Hữu Dực, Trần Văn Cẩn, Hoài Thanh, Cao Xuân Huy, Lưu Hữu Phước, Bùi Xuân Phái… cùng hai nhà kiến trúc nổi tiếng là Huỳnh Tấn Phát và Hoàng Như Tiếp.

Phố Hoàng Như Tiếp dài 450m, rộng 7m bắt đầu từ số nhà 310 qua Trường tiểu học Ngọc Lâm đến ngã ba của ngách 310/69 của phố nguyễn Văn Cừ.

Phố Huỳnh Tấn Phát dài 1.060m, rộng 30m bắt đầu từ ngã tư Sài Đồng-Nguyễn Văn Linh đến ngã ba giao cắt với đường đi cầu Vĩnh Tuy.

Việc đặt tên đường phố ở Hà Nội có từ thời Pháp thuộc, khi người Pháp chính thức đặt ách thống trị ở nước ta và cơ bản hoàn thành đô thị hóa Hà Nội lần thứ nhất vào những năm 20 của thế kỷ trước. Khi ấy các tên đường, phố mới của Hà Nội ( trừ khu 36 phố phường- khu phố cổ) đều mang tên Tây như phố Trần Hưng Đạo xưa gọi là đại lộ Gam Lotta; phố Đinh Tiên Hoàng có tên Francis Garnier; phố Ngô Quyền là Henri Riviere.v.v… Sau này, khi ông Trần Văn Lai làm Thị trưởng Hà Nội và nhất là sau Cách mạng Tháng Tám, tất cả các đường phố của Hà Nội được đổi sang tên Việt gắn với các địa danh, các anh hùng dân tộc nổi tiếng trong lịch sử nước nhà. Việc đặt tên này có ý nghĩa cực kỳ lớn lao, nó khảng định tính tự cường, quyền tự chủ của một dân tộc sau hàng trăm năm nô lệ vươn mình đứng dậy đập tan ách thống trị của thực dân phong kiến để làm chủ đất nước mình.

Ngày hôm nay, thủ đô Hà Nội không còn bé nhỏ như cách đây hơn 60 năm. Hà Nội đã trở thành một đại đô thị với diện tích hơn ba ngàn km2, dân số hơn 6 triệu người. Sẽ còn rất nhiều đại lộ, con đường, con phố mới được xây dựng và hình thành theo quá trình phát triển và đô thị hóa Thủ đô từ nay cho đến 2030 và xa hơn nữa. Sẽ còn rất nhiều, rất nhiều tên địa danh, tên người được chọn để đặt cho các đại lộ, các đường phố mới ấy. Tuy nhiên, để mỗi người dân của Thủ đô và nhất là những người trẻ, thế hệ 8x, 9x, 10x… sống trên các đường phố của mình hiểu một cách đầy đủ ý nghĩa của tên đường, tên phố kia lại là cả một quá trình tuyên truyền giáo dục, trong khi đó văn hóa đọc đang có chiều hướng giảm dần, còn văn hóa nghe nhìn thì lại ảnh hưởng sâu đậm văn hóa truyền thống Trung Hoa, Hàn Quốc qua các bộ phim cổ trang được phát liên tục trên truyền hình. Cái sự ảnh hưởng ấy nó bám chắc đến nỗi mà mới đây, một bộ phim làm về đề tài Lý Công Uẩn, về thành Thăng Long để chào mừng Đại lễ với kinh phí hơn trăm tỷ đồng được làm ở nước ngoài, từ bối cảnh đền chùa cung điện cho đến long bào, giáp trụ của vua quan binh lính trông cứ như là ở một triều đại Tấn, Tần… nào đó của Trung Quốc?!

Phải chăng, đã đến lúc, dù có thể mất công, tốn thêm chút kinh phí, xin hãy gắn thêm dưới tấm biển tên đường phố một tấm biển có ghi mấy dòng để mọi người dân hiểu được đôi nét về địa danh hay danh nhân mà đường phố của mình được vinh dự mang tên. Ví dụ như, KTS Huỳnh Tấn Phát (1913-1989)…, nguyên Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Chủ nhiệm UBXDCB Nhà nước (nay là Bộ Xây dựng), Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước CHXHCNVN, Chủ tịch Hội KTS Việt Nam… Được như vậy thì thật là may mắn và đó cũng là một cách thiết thực giáo dục truyền thống cho người dân Thủ đô mà đặc biệt là những người trẻ tuổi./.

KTS Phạm Thanh Tùng – Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc
 

1 BÌNH LUẬN

  1. Chào bác Tùng,

    Cháu xin phép được bày tỏ sự ủng hộ của mình đối với ý kiến đề xuất trong bài viết “Tên phố” của bác về việc nên có thêm những thông tin vắn tắt chú thích về địa danh hay danh nhân mà con đường được mang tên. Bản thân cháu khi đi đường cũng đôi khi thắc mắc không biết những danh nhân này là ai, sống ở thời đại nào và những thành tựu cuộc đời của họ là gì ? Nhất là khi không thể trả lời câu hỏi: “Bố ơi, ông/bà này là ai ?” khi đi với các con. Việc này chỉ thực hiện “một”, nhưng có thể đem lại “mười” và hơn nữa những cái lợi về mọi mặt cho lịch sử – văn hóa – xã hội – chính trị – du lịch trong cuộc sống của người dân địa phương, người Việt Nam về lịch sử, văn hóa, tinh thần dân tộc và quảng bá đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay. Đấy là chưa kể tác dụng về mặt không gian và thời gian xuyên suốt bao thế hệ là rất lớn. Không có việc này, đôi khi những cái tên ấy trở nên “vô hồn”, đúng nghĩa chỉ là một cái tên đường mà có khi, tên tuổi ấy lại gắn với “bản chất”, hiện trạng sinh hoạt đời sống của con đường. Ngoài ra, cháu cũng xin đề xuất thêm rằng Nhà nước không nên cho phép các cá nhân, tổ chức đăng ký kinh doanh với tên đường nơi họ đặt trụ sở, văn phòng hoặc kinh doanh tại chỗ (ví dụ như: quán X, cửa hàng Y, văn phòng Z, …). Đấy cũng là hành động “lạm dụng” tên tuổi và bất kính. Ngoài ra, việc thiết kế biển và gắn biển thông tin nêu trên cũng nên “nhẹ nhàng”, khiêm tốn (bao gồm cả tính tiết kiệm) và thẩm mỹ.

    Là cháu nội của ông Huỳnh Tấn Phát, cháu xin phép được thay mặt gia đình cảm ơn bác đã có bài viết đăng tải thông tin về con phố mang tên ông và sự trân trọng của bác đối với ông.

    Cháu kính chúc bác và gia đình thật nhiều sức khỏe và niềm vui.

    Huỳnh Trung Hiếu