Tùy tiện lấy đất của người này chia cho người khác

45

Việc thu hồi đất thực hiện dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng đường 5 kéo dài của chính quyền các cấp quận Long Biên có nhiều dấu hiệu trái pháp luật, làm lãng phí không đáng có tiền của của Nhà nước. Mới đây, Phó thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng đã chỉ đạo phải xem xét vụ việc này. Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã cử đoàn công tác thanh tra vụ việc…

Một quyết định không hợp lý, hợp tình

Tháng 6-2008, gia đình bà Trần Thị Phức ở tổ 21, xóm Lò, phường Thượng Thanh, quận Long Biên (Hà Nội) ngỡ ngàng khi nhận được quyết định của UBND quận, thu hồi toàn bộ diện tích 691m2 đất thổ cư, có sổ đỏ mà gia đình bà đang sinh sống từ năm 1956 đến nay. Trước đó, tại nhiều cuộc họp, tiếp xúc với dân, chính quyền phường thông báo: Sẽ chỉ thu hồi hơn 200m2 trong tổng số đất của gia đình bà Phức để mở rộng đường, phục vụ chỉnh trang đô thị thuộc dự án Khu đô thị Thượng Thanh. Phần đất còn lại, gia đình vẫn được sử dụng ổn định.

Chính vì vậy, gia đình chỉ đồng ý việc thu hồi đất để phục vụ làm đường, phục vụ lợi ích chung, dù giá đền bù chưa bằng 1/3 giá thị trường.

Tuy nhiên, khi triển khai quyết định thu hồi đất, tình hình diễn ra lại không như chính quyền phường thông báo. Tìm hiểu, chúng tôi được biết, theo hồ sơ Dự án, chỉ giới giải phóng mặt bằng để làm đường là hơn 200m2, song chính quyền phường vẫn thu hồi toàn bộ 691m2 đất ở của gia đình bà Phức. Phi lý hơn, gia đình còn không được ở trên mảnh đất của mình mà phải di dời đến một khu tái định cư khác với diện tích tái định cư chỉ có 90m2 với hàng chục người trong gia đình. Như vậy, chính quyền phường đã thu hồi toàn bộ diện tích đất của gia đình bà Phức, ngoài hơn 200m2 để làm đường, còn lại gần 460m2, chính quyền phân lô chia cho các hộ dân khác và lý giải là những hộ dân thuộc dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng đường 5 kéo dài (?)

Khu đất thổ cư (691m2) của gia đình bà Trần Thị Phức bị thu hồi một cách vô lý

Không chấp nhận Quyết định thu hồi đất vô lý đó, gia đình bà Phức đã làm đơn khiếu nại. Ngày 10-11-2008, UBND quận Long Biên ra Quyết định giải quyết khiếu nại, giữ nguyên toàn bộ Quyết định thu hồi đất. Gia đình bà Phức tiếp tục khiếu nại Quyết định trên và UBND thành phố đang chỉ đạo Thanh tra thành phố xem xét thì ngày 2-2-2009, UBND quận ra quyết định xử phạt hành chính gia đình bà Phức vì “không chấp hành bàn giao giải phóng mặt bằng”, sau đó lại ra quyết định cưỡng chế vào ngày 2-3-2009, buộc gia đình bà Phức phải di dời trong… 15 ngày. Tuy nhiên, Quyết định cưỡng chế trên không thực hiện được.

Ngày 21-1-2010, Phó thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng đã có ý kiến chỉ đạo tại Công văn số 529/VPCP-KNTN gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường yêu cầu xem xét, đề xuất giải quyết vụ việc. Ngày 9-4-2010, Bộ đã có Công văn gửi UBND thành phố Hà Nội về việc cử đoàn công tác của Thanh tra Bộ để làm rõ vụ việc.

Song, bất chấp các chỉ đạo và yêu cầu làm việc trên, ngày 20-4-2010, UBND phường có giấy mời gia đình bà Phức lên làm việc. Buổi làm việc ngoài giờ hành chính có Chủ tịch UBND phường Thượng Thanh, Bí thư Đảng ủy phường và ông Đỗ Mạnh Hải, Phó chủ tịch UBND quận Long Biên. Tại buổi làm việc, chính quyền yêu cầu: Gia đình bà Phức chấp hành quyết định thu hồi đất và hứa hẹn sẽ cấp thêm 60m2 đất tái định cư, nhưng nhấn mạnh vẫn sẽ cương quyết cưỡng chế thu hồi đất của gia đình bà Phức.

Đùn đẩy trách nhiệm?

Làm việc với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, Chủ tịch phường Thượng Thanh, ông Đinh Xuân Hùng và Phó chủ tịch, bà Nguyễn Thị Vân, đều thừa nhận việc “lấy đất của người này cho người khác”“rất đáng thông cảm”, song chính quyền các cấp đã làm đúng theo triển khai từ UBND quận đến UBND thành phố. Ông Hùng phủ nhận việc giải thích cho dân không rõ ràng và cho biết trách nhiệm đó thuộc về ông Ngô Mạnh Điềm, nguyên Chủ tịch phường, nay đã chuyển lên làm Chánh Thanh tra xây dựng quận.

Trao đổi với báo chí, ông Đỗ Mạnh Hải, Chủ tịch quận Long Biên lại cho rằng, trách nhiệm thuộc về UBND thành phố, quận chỉ triển khai thu hồi đất ở đâu, làm gì theo quy hoạch và dự án của UBND thành phố!

Theo điều tra của chúng tôi, ngoài việc đùn đẩy trách nhiệm, còn hàng loạt câu hỏi về sự bất cập cũng được đặt ra từ vụ việc này như: Vấn đề quy hoạch của dự án, việc thực hiện chính sách pháp luật về đất đai trong việc thu hồi đất của các cấp chính quyền… Theo bản đồ quy hoạch chi tiết quận Long Biên tỷ lệ 1/2000 được UBND thành phố phê duyệt năm 2005 và bản đồ quy hoạch chi tiết Khu đô thị Thượng Thanh tỷ lệ 1/500, diện tích đất của gia đình bà Phức trong quy hoạch mở đường chỉ có 232m2, diện tích còn lại là đất ở. Vậy nếu như khi lập dự án, chính quyền chỉ thu hồi 232m2 đất làm đường, phần đất còn lại vẫn giao cho gia đình sử dụng thì vẫn hợp quy hoạch, hợp lý, hợp tình, tại sao phải lấy phần đất còn lại… chia cho người khác ?

Như vậy, Nhà nước vừa mất nhiều tiền của để giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, mà người dân phải chịu nhiều thiệt hại và trái với chính sách, pháp luật đất đai hiện hành. Nếu lấy đất phân lô trên diện tích đất còn lại sẽ chia được khoảng 3 lô, trong khi gia đình bà Phức cũng có 3 hộ, cần phải 3 suất tái định cư, tại sao không bố trí cho họ tái định cư ngay trên mảnh đất của họ? Tại sao phải tạo ra phương án tốn kém tiền của của Nhà nước? Đằng sau việc thu hồi đất, tái định cư này có gì khuất tất?

Cách giải thích của lãnh đạo phường và quận cho rằng: “Phải chấp hành dự án của UBND thành phố” là không thuyết phục. Theo ông Nguyễn Văn Hải, Phó giám đốc Sở Quy hoạch kiến trúc Hà Nội: Tại Công văn số 2159/QHKT-P2 ngày 15-12-2006 gửi UBND quận Long Biên, Sở đã giới thiệu 5 khu đất trong Khu đô thị Thượng Thanh để xây dựng hạ tầng phục vụ giải phóng mặt bằng đường 5 kéo dài, đề nghị UBND quận Long Biên báo cáo UBND thành phố xem xét cho quận được tổ chức lập và phê duyệt tổng mặt bằng 1/500 các ô đất tái định cư giải phóng mặt bằng. Trong đó, yêu cầu UBND quận liên hệ với chính quyền địa phương để thỏa thuận về phạm vi ranh giới các ô đất, bảo đảm khả thi, tránh chồng chéo và khiếu kiện theo quy định. Tuy nhiên, trên thực tế triển khai, có thể thấy chính quyền quận Long Biên đã gần như bỏ qua việc này, không làm việc với chính quyền phường và nhân dân, dẫn đến dự án quy hoạch thiếu hợp lý. Quá trình triển khai cứng nhắc, xử lý khiếu nại của dân chưa hợp lý hợp tình, chính quyền phường không thông tin đầy đủ cho dân, nói một đằng, làm một nẻo, kiến nghị lên trên chưa kịp thời; chính quyền quận chỉ dựa vào quy hoạch của trên mà không xử lý vụ việc sát với thực tế. Theo chúng tôi thì quy trình thu hồi đất thực hiện cũng chưa minh bạch, rõ ràng.

Theo một cán bộ Bộ Tài nguyên và Môi trường, vướng mắc trong vụ việc “lấy đất của người này giao cho người khác” là một hiện tượng vô lý cần được quan tâm giải quyết thỏa đáng trong vấn đề chính sách đất đai hiện nay. Không thể chỉ coi đây là việc “rất đáng được thông cảm” như cách giải thích của chính quyền phường Thượng Thanh.

Thiết nghĩ, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường cần thanh tra làm rõ toàn bộ dự án trên, xử lý kịp thời những bất cập, bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của công dân. Đó cũng chính là việc bảo đảm cho chính sách, pháp luật đất đai được thực hiện đúng đắn trên thực tế.

 

Bài và ảnh: Nguyên Minh, Quý Hoàng – Theo Quân Đội Nhân Dân