Kỷ niệm 1000 năm sẽ để lại dấu ấn cho ai ?

27

Chiều ngày 13/7 Đại biểu Hội đồng nhân dân Hà Nội cho ý kiến: ”Dừng làm cổng chào, Hà Nội sẽ có uy tín cao”. Vậy, bãi đất rộng dự định dựng cổng nên làm gì?

May quá, có những thứ đã không kịp ra đời

Cách đây dăm năm, cổng chào đã từng được bàn thảo ồn ào. Lờ đi vấn nạn tắc đường, bệnh viện quá tải, trường học dột nát, sông hồ ô nhiễm … TP dành ra nhiều thời gian bàn về “ Cổng ngõ phía Nam Hà Nội”.

Trong một cuộc trình bầy trước nhiều đại diện về kiến trúc, điêu khắc, văn hoá, lịch sử ….Chủ đầu tư giới thiệu, lần lượt các ban ngành cho ý kiến chỉ đạo, ông Chủ tịch UBND xã sở tại – nơi sẽ khẩn trương GPMB để xây dựng công trình trên ruộng lúa, ông ê a đề nghị dành diện tích làm một hạng mục ghi nhận truyền thống lịch sử quê nhà, thay vì đồng ý – hội nghị vỗ tay. Rất nhanh, đại diện chủ đầu tư vọt dậy cám ơn sự ủng hộ các ban ngành, phong bì rào rào chia cho đại biểu. Chỉ có các chuyên gia là ấm ức: cắn răng ngồi nghe cả buổi mà không có dịp mở mồm nói – dù chỉ một câu.

Cũng may nhiệm kỳ “ cờ đèn kèn trống “ kéo dài hơn 3 năm đã giải tán sớm hơn bình thường. Cái “ cổng ngõ phía Nam “ấy cùng với nhiều dự án nhảm nhí khác đi vào quên lãng. Hà Nội thở phào vì may quá, có những thứ đã không kịp ra đời.

2010-07-15_0844.jpg

1- Bia tưởng niệm và nhà bia do KTS Lagisquet, thiết kế và giám sát thực hiện.
2- Một nghi lễ được tổ chức với sự tham gia của học sinh HN-1941- TL Xưa và Nay

Nhà bia – tượng đài long đong những số phận .

Đầu hồi đền Bà Kiệu, đối diện với Tháp Bút – đền Ngọc Sơn có khoảng đất trống. Đầu thế kỷ XX là một rạp chiếu phim, năm 1920, TP dự kiến xây bia tưởng niệm người có công phát minh ra chữ Quốc ngữ – Nhà truyền giáo Alexandre de Rhodes. Khởi đầu ý tưởng là một ngưòi Pháp, nhưng tiền quyên góp xây dựng chủ yếu từ ngưòi Việt Nam, nòng cốt là Hội Trí Tri và Hội Truyền bá Quốc ngữ. Nhà bia và bia ký không lớn, nhưng lựa chọn khá nghiêm túc , tranh luận dai dẳng đến 20 năm ròng. Nhà bia khánh thành này 29/5/1941.

Do nhiều lý do, bia hạ xuống, có thời thành bàn đá bán nước chè 5 xu/ cốc. Nhà bia thì để lại đến thập kỷ 80 thì phá đi lấy chố dựng tượng đài. Tượng đài vẫn đứng đó với nhiều lời tranh cái lỗi chính tả khắc dưới chân đế. Đầu thế kỷ XXI có thêm một tượng đài nội dung tương tư, Chữ “quyết “ thay cho chữ “cảm”, quy mô to hơn, không đổ bê tông mà đục bằng đá, dựng trên vườn hoa hàng Đậu.

2010-07-15_0845.jpg

3- Nhà bia phá đi làm tưọng đài và chèn thêm bảng điện tử , trên đề còn 423 ngày nữa…
4- Hai tượng đài ở 2 nơi : một đầu hồi đền Bà Kiệu , cái thứ hai tại vườn hoa Hàng Đậu

Trăm năm bia đã có mòn

Tại vùng quê Nam Bộ, có vị lãnh đạo được nhiều người, đặc biệt của giới trí thức, văn nghệ thương mến. Ngày ông đã già, bạn bè nhắc ông về nơi chốn kỷ niệm. Ông cứ lần lữa vì lý do quê còn nghèo, xây cái nhà to giữa vùng mái tranh vách đất làm gì, chỉ thêm làm xa cách với bà con lối xóm. Nhờ cậy các nơi, anh em rúp rập tìm kế thoát nghèo cho quê nhà mãi mà không ra. Loay hoay hồi lâu, mỗi năm mỗi yếu, thời hạn dương thế cận kề …Thế là một sáng kiến đưa ra: trên cái nền xưa nay chỉ còn vườn trống, giữa vườn trồng cái trụ bằng đá, khắc dòng chữ “nơi đây, ngày xưa vốn là nền nhà…..” Ý tưởng được chấp nhận và nó sẽ mãi là một biểu tưởng đẹp đẽ nữa về một Người- khuất núi rồi vẫn còn đấy nhớ thương trong tâm tưởng bao người, nhiều thế hệ.

Quay về với thời khắc Hà Nội còn ít ngày đến đại lễ Nghìn năm. Xem ra quyết tâm những vị làm cổng chào Hà nội thấy nhiệt huyết tràn đầy, sinh lực sung mãn, tiếc là thời gian quá ngắn để suy nghĩ sâu xa, hình tượng lắng đọng …Nên cố vội làm gì vào lúc này e là tác dụng không như mong đợi. Chẳng may bị ám ảnh bởi những kỷ vật xấu xí, thay vì trân trọng cái nhiệt tâm đóng góp lại là những oán trách vì sự vụng về.

Nên chăng 5 cửa ô vẫn để bãi trống, trồng cỏ xanh tươi, ở trên đó dựng lên những tấm bia ghi lại lời hẹn ước của Hà Nội 2010: “.. Rằng ở cái thời khắc linh thiêng này, những người con của Hà Nội chẳng kể sang hèn, không tính lớn nhỏ, là nông dân hay tiến sĩ, đang kinh doanh sân golf hay hiến đất xây trường, đang lấp hồ làm nhà bán hay bớt phần ăn để nuôi sống – giữ chân đàn chim trời, đang cư ngụ tại quê nhà hay tận nơi xa …nguyện với tổ tiên ngàn năm trước, với con cháu ngàn năm sau, chúng tôi sẽ lao động chăm chỉ, học hành chuyên cần, suy nghĩ thấu đáo để xây đắp Hà Nội mỗi năm một sạch sẽ hơn, ngăn nắp hơn, thịnh vượng hơn, cụ thể là …..

Cứ chiếu theo lời hứa ấy, mỗi năm người Hà Nội ta lại ra 5 cửa ô xem lời hứa đã thực hiện đến đâu, thất hứa những gì … Nếu được như vậy, chắc là 5 tấm bia ấy nhiều người đến chiêm ngưỡng lắm, dư âm tự nó lan toả, ý nghĩa cũng tự nó vang xa .

Trần Huy Ánh