Nhật ký Remote: Viết gì lên cổng chào?

52

Lâu lâu lại thấy một lần Hà Nội định làm cửa ô. Nhưng là cửa ô theo nghĩa khải hoàn môn, là monument như kiểu Arc de Triomphe của Pháp để “đón mừng đoàn quân thắng về”, chứ không đơn giản là cửa ngõ thành phố (City gatte).

Nhiều thời gian quá nên chẳng nhớ Hà Nội đã định làm cổng chào mấy lần. Cách đây ba, bốn năm, Hội Kiến trúc sư Việt Nam mở cuộc thi thiết kế cổng phía Nam trên đất huyện Thanh Trì. Cứ tưởng làm đến nơi lại thôi, không thấy đâu. Gần đây cũng thấy một công ty đưa ra phương án năm cửa ô. Không nghe phản hồi, cũng tưởng đã thôi. Hà Nội đang dở dang như một đại công trường. Thu xếp cho gọn, cho sạch đường phố còn là chuyện có vẻ như trong mơ. Đột ngột, đại lễ chỉ còn hơn trăm ngày nữa, bỗng dưng cổng chào, năm cái luôn… Việc giải phóng mặt bằng đang làm gấp rút để tháng Bảy là cổng chào được xây.

hinh-Remote.jpg

Ô Quan Chưởng

Thì, như báo chí đã đưa, hưởng ứng kêu gọi của Thành phố, Công ty Cổ phần Vincom; Cty Cổ phần Him Lam (tặng toàn bộ kinh phí); Tổng Cty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (HANDICO); Tổng Cty Xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam (Vinaconex) và Tổng Cty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị (UDIC) cùng hứa ủng hộ ít nhất 50% kinh phí. Đang cần cổng chào đến mức tí nữa thì cải tạo trạm thu phí giao thông (hiểu nhầm này do lỗi đánh máy), nay những năm đơn vị xin tài trợ làm cổng chào, 50 tỷ đồng kinh phí, quý quá còn gì!

Lâu nay thành phố nhũn nhặn, việc gì cũng hỏi (hoặc cũng thử) để biết lòng dân. Nên khi việc xây 5 cổng chào mà thành phố không mất kinh phí này một số người vẫn không đồng thuận, lãnh đạo đã quyết định chỉ làm tạm, cũng có khi chỉ làm ba chứ không năm…, việc này đến nay chưa dứt điểm. Nhưng dù sao, dù thế nào, cứ yên tâm Hà Nội sắp có cổng chào. Sẽ rồng, sẽ trống đồng, sẽ chim Lạc…ở năm con đường lớn vào ra thành phố. Kỷ lục xây nhiều khải hoàn môn có khi dịp này Hà Nội cũng lập trên Guinness? Nói chung, không mấy Thủ đô trên thế giới có nhiều hơn một cổng chào.

Lào cũng có một cổng chào, Khải hoàn môn Patousai, nằm phía Đông Bắc thành phố. Công trình này được xây dựng vào thập niên 60 của thế kỷ XX, để kỷ niệm việc nhân dân Lào giành được độc lập từ tay Pháp. Patusai được xây dựng theo mô hình Khải hoàn môn ở Thủ đô Paris, tất nhiên với tinh thần kết hợp văn hóa, tức là nhiều chi tiết mang phong cách kiến trúc Lào: những phù điêu nữ thần Kinnari nửa người nửa chim. Patusai sừng sững trong một không gian đầy chất thơ, quanh nó là công viên đầy hoa, những lối đi sạch sẽ và rộng rãi, nơi nghỉ ngơi thư giãn thật sự của người dân Viên Chăn mỗi sớm, mỗi chiều. Nhưng, điều đặc biệt của Patusai không chỉ có thế. Trong nó mang một tấm biển đồng, ghi rõ tên gọi khác của nó: Quái vật bằng xi măng. Sở dĩ có cái tên “đáng sợ” này là bởi khi xây xong, người Lào cho rằng kiến trúc của cổng chào này xa lạ giữa đất nước chùa tháp. Và nó vẫn không được hoàn thiện cho đến bây giờ. Người ta giải thích sở dĩ công trình không được tiếp tục xây, vì nó thể hiện một phần lịch sử nghèo khó của đất nước. Công trình cũng như một lời nhắn nhủ đến thế hệ sau này biết đến quá khứ khó khăn để mà phấn đấu xây dựng.

Đấy, vấn đề của chúng ta, một khi có 3 hoặc 5 cổng chào, ngoài chuyện gọi nó là gì, còn phải hỏi nhau xem sẽ viết gì lên đó, một cách chân thành, như kiểu Patusai?

Chúng ta sẽ viết, có thể thế: Thời đại của chúng ta hướng về đại lễ bất kể tốn kém.

Hoặc nếu không viết gì, mỗi cái cổng, sẽ chỉ còn đề tên doanh nghiệp…

Remote/ thể thao văn hóa