Chào đại lễ với Trung tâm thông tin khu Phố cổ

35

(Kienviet.net)-Những ai quan tâm tới phố cổ Hà Nội hẳn sẽ rất vui mừng khi công trình tôn tạo, trùng tu Đền Quán Đế thành Trung tâm Thông tin khu phố cổ được hoàn thành. Nếu trước đây, chúng ta không biết đâu sẽ là nơi để tìm hiểu, để chia sẻ, nhất là để giới thiệu với du khách quốc tế thì giờ đây, những mong mỏi đó đã trở thành hiện thực.

Có thể nói, Trung tâm thông tin phố cổ 28 hàng Buồm là một trong những công trình trọng điểm của Quận Hoàn nhằm hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Đây cũng là công trình có sự hợp tác chặt chẽ giữa Hà Nội và Toulouse (Pháp).

 Trung tâm được hình thành trên cơ sở của Đền Quán Đế – ngôi đền thờ Quan Vân Trường, một hịch tướng của Trung Quốc, được người Hoa xây dựng cách đây khoảng chừng 200 năm. Qua đánh giá của GS.TS Trần Lâm Biền, ngôi đền là một công trình có kiến trúc đẹp, đặc biệt là các khối điêu khắc được làm tương đối tinh xảo. Qua thời gian, công trình này bị xuống cấp khá nghiêm trọng và cũng bị thu hẹp lại bởi sinh hoạt của những hộ dân nơi đây. Sau khi tìm hiểu và nghiên cứu khá kỹ lưỡng, Ban quản lý Phố cổ Hà Nội và Quận Hoàn Kiếm đã quyết định di dời và đền bù, tái định cư cho năm hộ dân nơi đây, tiến hành trùng tu lại nguyên trạng kiến trúc gốc của Đền trên diện tích 275m2.

 

 Qua thời gian trùng tu, nhóm nghiên cứu và phục dựng nhận thấy đây là ngôi Đền có nhiều chi tiết kết cấu gỗ có giá trị. Đền có 4 phần chính: Nghi Môn, Tiền tế, Phương Đình và Hậu cung. Đây là ngôi đền thờ Quan Công, ở giữa Hậu Cung là tượng thờ Quan Công, hai bên là tượng Châu Xương và Quan Bình. Mặc dù phần Hậu cung đã sụp đổ hoàn toàn, nhưng phần Cung Đình, Tiền Tế, Y Môn còn lại tương đối nguyên vẹn. Quan điểm kỹ thuật của phía Hà Nội cũng như Toulouse là bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc gốc, chỉ thay thế những gì đã hỏng. Những chi tiết thay thế đó phải dựa trên cơ sở có đầy đủ các tài liệu chứng minh, nhóm phục dựng mới tiến hành, những phần chưa có đủ tài liệu thì tạm thời sẽ để nguyên chờ sưu tầm. Cốt nền của Đền Quán Đế là một vấn đề mà nhóm nghiên cứu, trùng tu phải cân nhắc nhiều nhất. Bởi, bản thân công trình hiện tại có cốt nền rất thấp so với những công trình khác và mặt đường. Theo tính toán và tìm hiểu, đây là thực tế chung của khu phố cổ những năm đầu, qua thơi gian mặt đường được tôn lên rất nhiều và cao hơn bên trong.

 

 Đầu tiên, các nhà nghiên cứu, thi công cho hạ giải công trình, đánh giá và phân loại những khấu kiện, những loại nào có thể tái sử dụng được, những loại nào cần phải sửa chữa. Ví dụ, những kết cấu chịu lực bằng gỗ được trạm khắc, những phần lõi mục được thay thế, theo phương án Cốt ốp mang, tức là chỉ thay phần lõi trong, còn phần ngoài vẫn được giữ nguyên để bảo tồn. Các kết cấu chịu lực chính vẫn được giữ nguyên, các chi tiết gỗ được trạm khắc được bảo tồn.nguyên vẹn kể cả màu sắc cho đến cấu tạo của nó đều được tôn trọng. Nhà Phương đình, Tiền tế, Nghi môn được tháo dỡ chuyển vào kho bảo quản ngâm tẩm để chống mối mọt. Với những kết cấu chịu lực như phần cột, chúng tôi sẽ cắt những phần mục và ghép vào đó là những phần gỗ mới, nhưng về màu sắc, chúng tôi không phủ lên mà vẫn giữ nguyên, không làm lẫn đi để chúng ta nhìn có thể nhận ra, đâu là phần cổ, đâu là phần thay thế. Xét toàn bộ công trình, những phần giữ lại được tới khoảng 90%.

 Có thể khẳng định, Trung tâm Thông tin Phố cổ là một công trình được ứng dụng triệt để và gần như mọi phương pháp của Việt Nam cũng như thế giới về vấn đề trùng tu, phục chế và bảo tồn. Những người thợ được giao trọng trách thi công họa tiết trạm trổ, điêu khắc tại đây đều là những người có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực phục chế các công trình văn hóa cổ.

 

Đền Quán Đế đang được trùng tu, sửa chữa lại cho kịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội

 

 Tại công trình vẫn còn giữ những bức tượng chính, cộng với phần hậu cung vẫn được giữ nguyên để duy trì tín ngưỡng nơi đây. Còn lại, những không gian khác được sử dụng phục vụ cho mục đích thông tin, sự qua tâm của du khách trong và ngoài nước. Những người quan tâm, những nhà khoa học nghiên cứu quan tâm đến phố cổ Hà Nội có thể đến đây tìm hiểu, nghiên cứu. Nằm ở vị trí trung tâm của khu phố cổ Hà Nội, có thể nói nơi đây như một điểm nhấn về văn hóa, lịch sử. Ban quản lý sẽ cung cấp thông tin liên quan đến phố cổ về nhiều lĩnh vực: Các di sản vật thể, vi vật thể, văn hóa, du lịch… Những thông tin này sẽ là một nguồn thư viện mở, để cho tất cả những ai quan tâm có thể tìm đến và chia sẻ. Đây cũng là nơi giới thiệu các nghề truyền thống như: Nghề lụa, nghề làm vàng mã, nghề rèn; nghề làm kèn, trống; các loại tranh truyền thống… nhằm nghiên cứu khôi phục các nghề ở phố cổ và phục vụ khách thăm quan du lịch.

 Công trình hoàn thành có thể coi là một thành công trong việc trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử, cũng là một công trình mang nhiều ý nghĩa trong dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.

 Kiến Xinh