Phố cổ – Bảo tồn như thế nào?

68

(Kienviet.net) – Phố cổ Hà Nội – Bảo tồn những gì và bảo tồn như thế nào là những điều rất tâm huyết của các nhà chuyên môn, những trăn trở của người yêu Hà Nội. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển bền vững? – Đó chính là bài toán mà Việt Nam và Nhật Bản đã hợp tác tìm lời giải thông qua một dự án kéo dài 3 năm liên tiếp (2006-2009).

Vào ngày 27-3, buổi Hội thảo tổng kết chương trình hợp tác nghiên cứu đã được tổ chức tại Trung tâm Thông tin Phố cổ, 28 Hàng Buồm với sự góp mặt của đông đủ các đơn vị tham gia dự án: Viện QH-KT Đô thị (ĐHXD), Ban quản lý phố cổ, ĐH Chiba, ĐH Tổng hợp Tokyo, ĐH Nữ Chiêu Hòa.

Sau 3 năm triển khai, các đơn vị tham gia dự án đã tiến hành 03 cuộc điều tra, khảo sát thực địa. Các cuộc điều tra được diễn ra trong thời gian 2 tuần, với cường độ cao. Nội dung chủ yếu là đo vẽ, phân tích các giá trị kiến trúc và không gian các ngôi nhà cổ trong khu phố cổ, đồng thời tiến hành phỏng vấn người dân sinh sống tại đây.

Nhằm tìm hiểu không gian sinh hoạt và không gian kiến trúc ở phía sau những con phố ồn ào, náo nhiệt của 36 phố phường, bắt đầu từ năm 2003, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Utsumi Sawako – trường ĐH Nữ Chiêu Hòa – Nhật Bản đã tập trung nghiên cứu về cuộc sống của người dân trong khu phố cổ qua những sinh hoạt thường nhật của 102 ngôi nhà được chọn ngẫu nhiên. Trong số 102 ngôi nhà được điều tra chỉ có 44 gia đình có nhà vệ sinh riêng, số còn lại phải dùng chung, trong điều kiện không được đảm bảo. 42 gia đình phải dùng chung nhà tắm và chỉ có 83 gia đình có bếp riêng. Đường nước đều được dùng cho cả khu vệ sinh lẫn bếp.

Do phải sống trong một không gian hẹp, nên người dân trong khu phố cổ đã tìm mọi cách vươn lên cao, hoặc mở rộng tối đa diện tích nhà sang không gian bên cạnh, điều này khiến cho diện tích sử dụng chung dần bị thu hẹp, kiến trúc cũng thay đổi. Khi được hỏi, đại đa số người dân đều bày tỏ sự lo lắng và băn khoăn về thực trạng các khu vệ sinh và mong muốn có điều kiện cải tạo.

Trên cơ sở nghiên cứu một số ngôi nhà ở Hàng Buồm, nhóm nghiên cứu của GS. Fukukawa, ĐH Chiba Nhật Bản đã đưa ra một số định hướng bảo tồn. Đơn cử như ngôi nhà Hàng Buồm số 12. Nhà này mặt tiền rất hẹp và nhà rất sâu. Có thể nói đây là ngôi nhà còn giữ lại nguyên trạng khá tốt. Tại đây, các gia đình nhỏ điều nằm trong một gia đình lớn và gia đình đang tiến hành kinh doanh nghề bán café. Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày gặp rất nhiều khó khăn, phần lớn gia đình tập trung sống ở nhà giữa, tuy nhiên phía trước là cửa hàng và phía sau là phần phụ, theo gia đình thì vì sống phần giữa nên ánh sáng không vào và không khí rất bí. Ngoài ra, bản thân ngôi nhà khá cổ và khi mưa thường bị dột. Trong gia đình nói là nhà trật, không đủ chỗ ở nhưng thực tế thì lại còn rất nhiều phòng trống. Vậy thì vấn đề gì giúp chúng ta có thể cải thiện được ngôi nhà 12 hàng Buồm này? Thứ nhất là chúng ta đưa ra những thiết kế phù hợp với khu phố cổ mà vẫn tạo được không gian sống, thứ 2 là gia đình có mong muốn cải tạo không, và thứ 3 là vấn đề kinh phí.

Sau khi nghiên cứu và tìm ra những giải pháp cụ thể cho từng ngôi nhà tiêu biểu, nhóm nghiên cứu đã tiến hành xây dựng mô hình một vài đoạn phố cổ theo hướng cải tạo mới. Đồng thời, với việc hoàn thành dự án, nhóm nghiên cứu đã có trong tay các số liệu điều tra xác thực, đầy đủ, là cơ sở quan trong để phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo. Dự án cũng bước đầu xác định được giá trị cốt lõi của khu phố cổ cần được bảo tồn, định hướng và các giải pháp bảo tồn. Đồng thời thu hút được sự quan tâm của các nhà chuyên môn và có ý kiến đóng góp của họ để hoàn thiện nội dung nghiên cứu, giải pháp đề xuất cho khu phố cổ. Đặc biệt, nhóm nghiên cứu đã cho ra mắt ấn phẩm giới thiệu về các giá trị đặc trưng của khu phố cổ, mô hình nhà ống truyền thống (in bằng 3 thứ tiếng Việt – Anh – Nhật). Ấn phẩm được đón nhận và đánh giá rất cao.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:




Kiến xinh