Vann Molyvann: gương mặt kiến trúc sư Campuchia

1435

Vann Molyvann không chỉ là kiến trúc sư được kính trọng nhất mà còn là biểu tượng của quốc gia. Công trình của ông gồm có Tượng đài Độc lập, Sân vận động Olympic, Rạp hát Chaktomuk và nhiều công trình, hầu hết chúng đều đánh dấu những bước ngoặt lớn của Phnôm Pênh.

Hồi tưởng

“Các công trình của Vann Molyvann”, một triển lãm ảnh và hồi tưởng lại tác phẩm của kiến trúc sư này, được triển lãm tại Trung tâm văn hoá Pháp, số 218 phố 184. 

Chuyến du lịch trong ngày

Chương trình du lịch kiến trúc Khmer cung cấp dịch vụ cho chuyến du lịch tự túc cũng như những chuyến đi được hướng dẫn của Kiến trúc Vann Molyvann. Mỗi du khách dù không phải là người hiểu biết sâu và có niềm đam mê kiến trúc, đều bày tỏ những lời tán dương các tác phẩm của kiến trúc sư- nhà đô thị học Vann Molyvann, nhiều tác phẩm của ông đã trở thành vĩnh cửu và gây sự chú ý, chúng xuất hiện ở khắp thủ đô.

Đối với con mắt phương Tây những thiết kế của Molyvann là điểm xuất phát đầy thú vị. Ông được biết đến như ngôi sao kiến trúc Khmer mới, thời kì trong những năm 1950, 1960 những ý tưởng hoành tráng và táo bạo về kiến trúc, đã ngay lập tức được thử nghiệm và áp dụng vào thực tiễn. Nhà sử học- kiến trúc sư Helen Grant Ross nói rằng “Phong cách không chỉ là điều bạn thể hiện ở bề ngoài. Kiến trúc Khmer hiện đại đưa ra những nhu cầu thực sự” “Có gì đó rất con người trong kiến trúc này. Nó hoàn toàn không giống như kiến trúc của khối phát xít, và gợi cảm giác rất Campuchia là kiến trúc này có mức độ. Nó không sử dụng những chất liệu đắt tiền. Thực sự chi phí này khá là phải chăng.”

Phong cách này đã được khẳng định trên các tạp chí kiến trúc quốc tế và thu hút sự ngưỡng mộ của các nghệ sĩ và hài lòng từ những người bảo thủ. Nhiều tác phẩm của Molyvann từ thời kì này đã được chụp lại rất trang nhã và những bản in có thể thấy trong cuộc triển lãm có tên “Công trình của Molyvann” tại Trung tâm văn hoá Pháp trong tháng 8.


Trung tâm ngoại ngữ Trường đại học Hoàng gia của thủ đô Phnôm Phênh

Các công trình kiến trúc của Molyvann được sắp xếp hợp lí có sức hấp dẫn trái ngược với những tòa nhà truyền thống trang hoàng lộng lẫy của Phnôm Pênh và những biệt thự khuôn mẫu do người Pháp để lại. Nhưng giống như những ngôi đền nổi tiếng và di tích thực dân, nhiều người lo sợ rằng công trình của Molyvann sẽ bị không được chú ý, bị bỏ hoang hay rơi vào tình trạng còn tồi tệ hơn, nhất là khi thành phố đang tiếp tục xây dựng hàng loạt các công trình xây dựng.May mắn là hầu hết các tòa nhà của Molyvann không chỉ tồn tại mà còn được sử dụng bởi sinh viên, vận động viên, nghệ sĩ và các chính trị gia. Chỉ cần tham gia vào 1 trong vài tour du lịch kiến trúc Phnom Pênh, du khách có thể tận mắt chiêm ngưỡng những công trình này. Từ Tượng đài Độc Lập đứng sừng sững đến Rạp hát Bassac tao nhã bóng bẩy, công trình của Molyvann đã định hình cảnh quan thành phố Phnôm Pênh trong hơn 40 năm qua. Bên cạnh những phố cổ nổi tiếng và toà nhà Hoàng Gia, những điểm mốc nổi tiếng nhất của thành phố- từ phòng hội nghị Chaktomuk đến toà nhà Hội đồng bộ trưởng- tất cả đều là công trình của Molyvann. Không thể không kể đến Sân vận động Olympic. Được xây dựng vào năm 1968, khu liên hợp thể thao khổng lồ này từng là sân thể thao có giá nhất trong tất cả các sân ở Đông Nam Á. Bây giờ thậm chí còn có thể bắt mắt hơn. Năm tháng đã làm sân vận động có 40,000 chỗ ngồi này cũ đi- thường thì không thấy nó gần như vắng vẻ như vậy- nhưng kích cỡ vừa vặn và thiết kế phức tạp này tạo sự bắt mắt. Sân vận động Olympic hiện vẫn là địa điểm lớn nhất ở Campuchia.

  

Trung tâm ngoại ngữ Trường đại học Hoàng gia của thủ đô Phnôm Phênh

Molyvann, năm nay đã 79, ông là 1 biếu tượng của đất nước Campuchia. Những công trình của ông từ thời kì Sangkum Reastr Niyum những năm 1950, 1960 khi văn hóa Khmer được chú trọng phát triển rất hưng thịnh dưới sự bảo trợ của quốc vương Norodom Sihanouk. Trong suốt thời gian đó, Sihanouk đã chỉ định kiến trúc sư trẻ Vann Molyvann làm kiến trúc sư trưởng cho vương quốc này. Molyvann đã đi du lịch đến Pháp để đào tạo thành luật sư trước khi chuyển hướng học tập, và sớm trở thành kiến trúc sư nổi tiếng nhất đất nước. Vann Molyvann sinh ra tại Ream, từng là một phần của tỉnh Kampot, vào 23/11/1926, ông lần đầu tiên học luật tại Campuchia, và sau đó sở hữu 1 trong 5 học bổng do những người dân Campuchia giàu có cung cấp để theo đuổi việc học tập ở Paris. Sau một năm học luật, ông chuyển sang kiến trúc tại trường học về Mỹ thuật ở Paris, và trở lại Campuchia vào năm 1955. Năm 1972, Vann Molyvann đã chuyển đến Thụy Sĩ  cùng với gia đình. Ông đã làm việc cho chương trình Định cư cho người dân của Liên hợp quốc 10 năm trước khi quay trở lại Campuchia vào năm 1993.Vào những năm 1950, 1960, Vann Molyvann đã thiết kế một số công trình kiến trúc nổi tiếng nhất của đất nước, từ các nhà hát quốc gia đến đại sứ quán Campuchia ở nước ngoài. Năm 1956 Vann Molyvann đã trở thành kiến trúc sư tư vấn năm trong khi đang làm quản lý quy hoạch đô thị của nước này. Ông làm việc với cương vị là Bộ trưởng bộ văn hoá, nghệ thuật, đô thị và quy hoạch quốc gia.

Trung tâm ngoại ngữ Trường đại học Hoàng gia của thủ đô Phnôm Phênh

Molyvann nói rằng khi ông quay trở lại vào năm 1957, ông đã phải học lại về kiến trúc đứng trên quan điểm Khmer. Kết quả là một phong cách kết hợp môtíp hiện đại của Ăng co Vát, ảnh hưởng của phong cách Nhật và nguyên bản. Vượt lên trên các kiến trúc sư khác, ông đã định ra phong cách kiến trúc Khmer mới.

Sân vận động quốc gia Olympic Phnôm Pênh

Khu liên hợp thể thao quốc gia, hay sân vận động Olympic là một sân vận động ở Phnôm Pênh, Camphuchia. Nó có sức chứa 50,000 người và được xây dựng vào năm 1964 do kiến trúc sư Vann Molyvann thiết kế.

Lịch sử

Liên hợp thể thao quốc gia bắt đầu được xây dựng vào năm 1963 và hoàn thành vào năm 1964. Nhà thiết kế Vann Molyvann tận dụng nền đất chắc để xây dựng sân vận động này, đào lên 500,000 m2 đất để tạo nền.

Sân vận động này lẽ ra được xây dựng vào năm 1963 để đăng cai tổ chức Đại hội thể thao Đông Nam Á năm 1963(1963 Southeast Asian Peninsular Games), nhưng đã bị hủy bỏ vì vấn đề chính trị ở Campuchia. Còn có đại hội thể thao GANEFO ngắn hạn được tổ chức tại Phnôm Pênh, Campuchia vào 25/11 đến 6/12 và được đặt tên là ‘Đại hội thể thao Châu Á GANEFO lần thứ nhất’ (First Asian GANEFO). Sân vận động này là nơi đón tiếp sự xuất hiện của các vị chức sắc đến thăm và bàn bạc công chuyện đất nước, và là nơi ở của các đội tuyển quốc gia Campuchia.

Sân vận động này có 1 vai trò nhỏ trong sự thành công của FIFA World Cup 1966. Bắc Triều Tiên đã chạm mặt Australia trong vòng sát hạch ngoài dự kiến. Vì Bắc Triều Tiên thiếu quan hệ ngoại giao với hầu hết các quốc gia nên việc tìm ra địa điểm phù hợp để tổ chức trận bóng được xác định là rất khó khăn, cho đến tận khi hoàng thân Norodom Sihanouk, thông gia của Kim Il-sung, nói rằng các trận bóng đá có thể được tổ chức ở Phnôm Pênh. Những trận đấu bóng đã thu hút 40,000 cổ động viên, Sihounouk quyết định một nửa số đó sẽ cổ vũ cho Australia còn một nửa còn lại cổ vũ cho Hàn Quốc. Các trận đấu được tổ chức vào 21/11/1965 và vào 24/11/1965 và Bắc Triều Tiên đã thắng cả hai trận (6–1 và 3–1). Vì Nam Triều Tiên và tất cả các đội bóng Châu Phi đã thu về để phản đối FIFA nên Bắc Triều Tiên đã ngay lập tức đủ tiêu chuẩn vào trận đấu chung kết tại nơi mà họ đã vào được trận tứ kết. Trong số các trang thiết bị có hồ để bơi và lặn có kích cỡ được sử dụng trong thế vận hội Olympic, và một sân bóng chuyền trong nhà có sức chứa lên tới 8,000, bây giờ được biết đến là sân thể thao trong nhà Olympic Stadium (Olympic Stadium Indoor Arena).

Trong suốt thời kì KHmer đỏ, sân vận động này được chính quyền Khmer đỏ sử dụng làm nơi hành hình. Trong những thập kỉ sau thời kì đó, trang thiết bị của sân vận động lâm vào tình trạng hư hỏng. Vào năm 2000 tổ hợp sân vận động được xây dựng lại bởi một công ty Đài Loan, Yuanta Group. Công ty này không chỉ cải tạo lại sân vận động mà còn xây dựng lại từng lô của khu liên hợp thành nhà chung cư và tài sản thương mại. Năm 2007, sân vận động đã trở thành đểm thu hút nổi tiếng với dân cư Phnôm Pênh, họ đã tham gia những buổi luyện tập hàng ngày cũng như chơi bóng đá và các hoạt động khác. Vào tháng 5 năm 2007, ca sĩ người Ai len, Ronan Keating, đã biểu diễn hòa nhạc tại sân vận động Indoor Arena, buổi hòa nhạc đầu tiên trong hoạt động quốc tế chính. Vào tháng 11-12 năm 2007, Tổ chức bóng chuyền thế giới dành cho người khuyết tật đã tổ chức thế vận hội tại sân vận động Indoor Arena, sự kiện thể thao quốc tế quan trọng đầu tiên tại Campuchia trong hơn 40 năm qua. Campuchia đã kết thúc giai đoạn đứng thứ 3 và hiện là hạt giống thứ tư trên thế giới.

10 BÌNH LUẬN

  1. cảm ơn Jackichun. Ông Vann này hiện này vẫn còn sống và đã 82t rồi, là 1 kts thuộc “thế hệ vàng” của KT TG. Công trình sân V Đ có mái bê tông hiếm hoi kia có sức chứa 60 000 người đấy 🙁 ! năm 1962 !

  2. Năm 62 Campuchia có phải là + đâu nên kinh tế chắc cũng ngon tuy chưa bằng VN cộng hòa. Có tiền thì mới có kiến trúc tử tế chứ, như bác Ngô Viết Thụ trước 75 thì hoành tráng vì nhiều đất diễn, đến thời + thì cũng xịt! Hai bác cũng cùng 1 thế hệ.

  3. Mình đã trưởng thành tại Cambodia đã gần 10 năm, nhưng vẫn chỉ được nghe và thấy những Công trình nổi tiếng của Bác Vann thôi. Hằng ngày mình vẫn đến SVD tập thể dục và ngắm được toàn bộ Khối liên hợp này. Thật tuyệt…!!!