Xây dựng Luật để lập Đoàn Kiến trúc sư

48

 Như TT&VH đã phản ánh, trong cuộc gặp mặt với báo chí đầu Xuân, ông Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư (KTS) Việt Nam khẳng định trong năm 2009 này, Hội sẽ tập trung tối đa và chủ động xây dựng Luật KTS trình Quốc hội xem xét để làm cơ sở thành lập Đoàn KTS Việt Nam. TT&VH đã có cuộc trao đổi với ông:

* Xin được bắt đầu bằng quyết tâm của Hội trong việc xây dựng Luật KTS. Ông từng nói rằng trên thế giới có 3 nghề phải điều tiết bằng luật pháp, đó là luật sư, bác sỹ và KTS. Hiện nay nước ta đã có Luật Luật sư, pháp lệnh về hành nghề y dược, còn nghề kiến trúc thì chưa có văn bản nào điều tiết một cách rõ ràng rành mạch. Đó chính là lý do để xây dựng bộ luật này, thưa ông?
 
 Việc xây dựng và ban hành Luật KTS trong bối cảnh hiện nay là đòi hỏi thực tiễn nhằm tăng cường trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp của KTS trong hành nghề. Luật KTS với sự kế thừa các quy định của pháp luật hiện nay về tổ chức và hành nghề KTS, với những sửa đổi, bổ sung và nâng lên thành luật có tính pháp lý cao, khắc phục những hạn chế, bất cập trong việc tổ chức và quản lý hoạt động và hành nghề của KTS; đồng thời thống nhất điều chỉnh về hoạt động và hành nghề của KTS VN và KTS nước ngoài đang hoạt động ở Việt Nam trong bối cảnh VN đã gia nhập WTO…
 
KTS Nguyễn Tấn Vạn-Chủ tịch Hội KTS VN

Trong Luật KTS sẽ quy định tổ chức xã hội nghề nghiệp của KTS là Đoàn KTS. Thưa ông, tại sao cần có Đoàn KTS?

– Đoàn KTS là tổ chức quản lý hành nghề của các KTS, cũng giống như các luật sư có tổ chức Đoàn Luật sư của họ. Tại sao cần phải có Đoàn KTS? Là bởi vì đặc trưng của nghề kiến trúc – một nghề tạo ra các sản phẩm có tính xã hội cao. Lao động của KTS không chỉ tạo ra sản phẩm cho một cá nhân, mà cho cả cộng đồng cùng sống và hưởng thụ. Do đó, lao động đó cần phải có tổ chức, có quản lý để làm sao hình thành những tác phẩm tốt. Những người có tài năng, kinh nghiệm được khuyến khích hoạt động, còn hạn chế những người năng lực ít, mới tập sự (như hiện nay, mới ra nghề đã bắt đầu mở văn phòng kiến trúc rồi), như vậy sẽ không làm lãng phí tiền của để dựng lên những công trình không đạt về mặt chất lượng, mỹ thuật.

Thứ hai, VN đã hội nhập WTO. Trong bối cảnh hội nhập đó, các KTS Việt Nam cần phải làm việc bình đẳng với đồng nghiệp đến từ các nước khác, thì họ cũng phải được công nhận về “năng lực nghề nghiệp”. Đối với hầu hết các nước, việc công nhận năng lực nghề nghiệp của KTS không phải do là Nhà nước thực hiện mà do tổ chức nghiệp đoàn của họ (tức là do các Đoàn KTS)…

* Thưa ông, đối với việc hành nghề của từng KTS, thì Đoàn sẽ có vai trò gì?

– Vai trò của Đoàn KTS trong hành nghề kiến trúc cũng tương tự như của Đoàn Luật sư đối với ngành luật. Để bảo vệ một nhân chứng nào đó thì Đoàn Luật sư giới thiệu luật sư có trình độ tương xứng. Trong giới KTS cũng vậy… Trên thế giới các nước đều thành lập Đoàn KTS để công nhận và giới thiệu việc hành nghề của KTS. Trước đây, các công ty tư vấn kiến trúc thuộc Bộ, Sở, bây giờ chỉ còn một số ít, còn lại sống theo thị trường. Có tỉnh có tới 90 công ty tư vấn kiến trúc, hành nghề không phụ thuộc ai cả, không ai quản lý chúng về năng lực hành nghề… Có Đoàn KTS, Đoàn sẽ làm việc này.

Đoàn KTS cũng đảm bảo quyền lợi của KTS, nhất là đấu tranh để các KTS có quyền hành nghề một cách độc lập, không bị những áp lực vô hình, cũng như bảo vệ quyền tác giả và quyền hưởng thụ một mức thù lao tương xứng… Đồng thời Đoàn KTS cũng là nơi đảm bảo cho xã hội, cộng đồng có quyền được có tác phẩm chất lượng.

* Việc vận động thành lập Đoàn KTS đã xới lên một thời gian khá dài, bây giờ đang ở mức như thế nào?

– Có lúc người ta nghĩ rằng, Đoàn là của Hội KTS nên Hội muốn làm gì thì làm. Nhưng không phải, đây là một tổ chức được luật Pháp công nhận, cho nên muốn lập ra, trước tiên, phải được quy định trong luật pháp.

 

Đoàn KTS không phải là tổ chức thuộc Hội KTS

Lâu nay, Hội KTS VN đứng ra vận động thành lập Đoàn KTS vì thấy sự cần thiết của tổ chức này, nên nhiều người cứ nghĩ là Đoàn thuộc Hội. Nhưng không phải, Đoàn KTS là tổ chức được Nhà nước công nhận về mặt luật pháp, giống như Đoàn Luật sư, được quy định trong Luật Luật sư. Trong khi Hội là tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tập hợp các KTS hoạt động trên các lĩnh vực, thì Đoàn KTS là tổ chức quản lý việc hành nghề của các KTS đang làm nghề. Hội và Đoàn hoạt động độc lập, nhưng có mối quan hệ gắn bó về nghề nghiệp.

Để có cơ sở pháp lý cho sự ra đời của Đoàn KTS VN thì cần phải xây dựng Luật KTS. Tới đây Hội sẽ đề nghị Nhà nước thành lập Ban công tác đặc biệt vói sự tham gia của các chuyên gia về quản lý Nhà nước, tư pháp… để xây dựng Luật KTS. Ngoài ra cũng sẽ thành lập một bộ phận nghiên cứu biên soạn đề án thành lập Đoàn KTS với sự tham gia của Hội, của các Bộ, ngành để nhận dạng Đoàn KTS là gì, như thế nào, có chức năng nhiệm vụ gì, hoạt động ra sao…

* Lâu nay, có một số hội, đoàn lập ra chỉ để cho “vui vẻ”, thêm quyền thêm chức, mà ít có những hoạt động thiết thực, hiệu quả, được xã hội trông đợi. Theo ông, khi Đoàn KTS ra đời, sẽ có ngay được những việc làm thiết thực không?

– Tôi biết việc có tỉnh thành vừa rồi đã cấm một công ty tư vấn về kiến trúc không cho làm các công trình trong tỉnh thành đó trong 2 năm liền vì mắc một số sai phạm… Nếu có Đoàn KTS thì lập tức mổ xẻ ngay về chuyên môn: sai phạm đó do ai, vì chưa chắc đã do lỗi của KTS. Và nếu có đúng là do lỗi của KTS thì sẽ tạm thu lại chứng chỉ hành nghề của KTS đó trong một thời gian nào đó, chứ không thể cấm cả một công ty không được hành nghề, như thế là “treo giò” cả mấy trăm người trong công ty. Anh KTS đó có sai phạm thì KTS đó phải chịu, còn tổ chức thì chỉ bị liên đới thôi. Tôi biết nhiều công ty tư vấn kiến trúc bị treo giò như vậy vì một vài những lỗi của cá nhân.

Xin cảm ơn ông.