Vì sao kết quả cuộc thi thiết kế nhà quốc hội không đạt?

516

Xung quanh cuộc thi thiết kế nhà quốc hội vừa qua có nhiều ý kiến về việc chất lượng các đồ án tham gia dự thi, đông đảo giới chuyên môn đều cho rằng tất cả các đồ án đều chưa tương xứng với điều chúng ta mong mỏi về nhà quốc hội tương lai. Lý giải cho vấn đề này, đa số các chuyên gia trong lĩnh vực kiến trúc đều cho rằng cuộc thi đã được tổ chức một cách thiếu chuyên nghiệp, không theo được chuẩn thi quốc tế dành cho những công trình tầm cỡ như nhà quốc hội. Chính vì nguyên nhân trên, cuộc thi đã không thu hút được đông đảo sự tham gia của các kiến trúc sư tầm cỡ trên thế giới.

Là những kiến trúc sư thường xuyên dõi các cuộc thi kiến trúc trong nước và quốc tế, chúng tôi rất hy vọng qua cuộc thi này chúng ta sẽ chọn được phương án tốt cho một công trình thuộc loại đặc biệt nhất của quốc gia. Nhưng thực tế là khi tới xem các phương án trưng bày, chúng tôi đã thật sự thất vọng về chất lượng kiến trúc của tất cả các phương án dự thi. Tìm hiểu sâu hơn chúng tôi được biết tất cả chỉ có 17 đơn vị tham gia thi và trong số đó không có một kiến trúc sư nổi tiếng thế giới nào.

Ta thử so sánh với cuộc thi thiết kế nhà quốc hội Úc tổ chức cách đây gần 20 năm (1978): đã có 329 phương án tham dự đến từ 28 nước trên thế giới, từ đó họ chọn ra được được 5 phương án tiếp tục cho vòng 2. Còn cuộc thi thiết kế bảo tàng Ai Cập tổ chưc năm 2002 đã thu hút 1557 phương án từ 82 quốc gia tham dự và chọn được 20 phương án vào vòng 2. Cuộc thi thiết kế nhà Quốc hội Việt Nam lần này với số lượng ít ỏi 17 phương án tham gia thì rất khó có thể chọn được những ý tưởng hay nhất cho dự án. Để độc giả tiện theo dõi, chúng tôi xin cung cấp bảng so sánh những nội dung phải có trong các cuộc thi quốc tế và thực tế cuộc thi nhà quốc hội vừa diễn ra:

Qua bảng so sánh trên chúng ta rút ra được những kết luận sau: Công tác tổ chức thi không xứng tầm với cuộc thi Việt Nam đã ra nhập WTO, chúng ta đã và phải chơi theo luật của sân chơi chung, vì thế khi tổ chức một cuộc thi kiến trúc quốc tế, chúng ta buộc phải tuân thủ theo những chuẩn mực của thi quốc tế. Nhưng thực tế cuộc thi thiết kế nhà Quốc hội vừa qua đã được tổ chức theo một cách thức hoàn toàn do chúng ta tự nghĩ ra, khác hẳn với thông lệ quốc tế. Cụ thể như sau:

1.Về công tác thông tin:

Thông báo về cuộc thi đã chỉ được đăng tải trên trang web riêng của Bộ Xây dựng (http://www.moc.gov.vn/Vietnam//NewsEvent/General_News/7578200707180948110/ ), hoàn toàn không có thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng trong nước và không được đăng tải các trang web chuyên về thi kiến trúc quốc tế (ví dụ như http://www.deathbyarchitecture.com/viewCompetition.html?id=10). Cuộc thi cũng không có trang web riêng(ví dụ như http://www.parlament.al/eng/default.asp), không cung cấp tài liệu dự án bằng tiếng Anh (điều này gây cản trở rất lớn cho kiến trúc sư nước ngoài khi tiếp cận đồ án). Nội dung thông báo thi trên trang web của bộ Xây dựng không có thời gian biểu, không có hòm thư giải đáp, không đề cập đến bản quyền tác giả các phương án dự thi (vấn đề này rất quan trọng đối với các kiến trúc sư nước ngoài), không có danh sách ban giám khảo, và đặc biệt là không đả động gì đến giải thưởng của cuộc thi. Nếu chúng ta thông báo như vậy thì làm sao mà các kiến trúc sư trên thế giới biết được VN đang tổ chức một cuộc thi như thế và nếu họ có biết thì họ cũng không thể tham gia khi chưa biết luật lệ thế nào, giải thưởng ra sao và ai là người sẽ đánh giá tác phẩm của họ. Rõ ràng là chúng ta cần những người giỏi tham gia, cần ý tưởng tốt nhưng chúng ta lại không có gì để gì hấp dẫn thí sinh, và một số thông tin thuộc về nguyên tắc bắt buộc lại không có hoặc không đầy đủ.

2.Về quá trình thi:

Với một công trình quy mô lớn và phức tạp như nhà Quốc hội, quá trình thi đòi hỏi phải chia 3 giai đoạn: – Giai đoạn 1: thi mở để tìm ý tưởng, từ đó chọn 5 phương án tốt nhất. Thực tế trong thông báo thi BTC lại yêu cầu thí sinh phải có kinh nghiệm thiết kế các công trình tương tự và báo cáo tài chính 3 năm gần nhất. Chính những hạn chế này đã gạt đi sự tham gia của rất nhiều thí sinh khác, nhất là các kiến trúc sư trẻ trong và ngoài nước. Đòi hỏi kinh nghiệm như trên chỉ hợp lí ở giai đoạn chọn đơn vị triển khai ý tưởng đã thắng cuộc. – Giai đoạn 2: 5 phương án của giai đoạn 1 được đẩy sâu với đề bài chi tiết và phức tạp hơn rất nhiều. Từ đó chọn ra phương án cuối cùng. – Giai đoạn 3: Đấu thầu để chọn ra đơn vị sẽ triển khai thiết kế hồ sơ kĩ thuật thi công. Đơn vị trúng thầu ở giai đoạn này cần phải có kinh nghiệm tốt để phối hợp với tác giả phương án thắng cuộc triển khai hồ sơ thi công.

3. Về đề bài:

Ngoài bản liệt kê các không gian cần thiết và một số yêu cầu chung chung, đề bài của cuộc thi còn thiếu rất nhiều các thông tin quan trọng (nhất là đối với các kiến trúc sư nước ngoài bước đầu tiếp cận với đồ án) như các phân tích cụ thể về mối liên hệ giữa các không gian (dạng sơ đồ), sơ đồ hoạt động của Quốc hội, ảnh chụp các góc nhìn quan trọng, các sơ đồ và phân tích điều kiện môi trường (nắng, gió, mưa,độ ẩm…). Nhìn chung các yêu cầu về chuyên môn kiến trúc được viết rất chung chung kiểu hài hòa, phù hợp, thuận tiện, đẹp, hợp lý, tiến tiến…, thiếu đi những thuộc tính khoa học cụ thể. Đối với một cuộc thi tầm cỡ như cuộc thi này thì bản thân đề bài đã phải là một nghiên cứu khá đầy đủ và chi tiết về công trình và các mối tương tác của nó với môi trường tự nhiên, văn hóa, lịch sử, chính trị, tín ngưỡng và tâm linh. Có làm được như vậy chúng ta mới cung cấp được cho các kiến trúc sư tham gia thi một bức tranh toàn cảnh của dự án.

4.Về ban giám khảo: Thành viên ban giám khảo thiếu sự có mặt của ít nhất một kiến trúc sư nổi tiếng và có uy tín lớn trên thế giới. Đó cũng là một trong những nguyên nhân làm cho cuộc thi thiếu hấp dẫn đối với các kiến trúc sư giỏi khác trên thế giới vì các kiến trúc sư hàng đầu họ rất quan tâm đến tầm cỡ của người sẽ đánh giá tác phẩm của họ. Ta có thể học tập kinh nghiệm này của Trung Quốc, trong cuộc thi thiết kế sân vận động Bắc Kinh phục vụ Olympic 2008:họ đã mời được các kiến trúc sư Rem Koolhass (Hà Lan), Jean Nouvel (Pháp), Kisho Kurokawa (Nhật), Dominique Peraunt (Pháp) tham gia trong hội đồng giám khảo.

Kết luận và kiến nghị:

Cuộc thi đã không được tổ chức theo chuẩn mực quốc tế, không xứng tầm của cuộc thi, do đó không thu hút được đông đảo các kiến trúc sư trong và ngoài nước tham gia, dẫn đễn chất lượng các phương án không được như mong muốn. Chúng tôi đề nghị chính phủ nên tổ chức thi lại cuộc thi thiết kế nhà Quốc hội. Ban tổ chức cần nghiêm túc rút kinh nghiệm cuộc thi vừa qua, cần học tập kinh nghiệm các cuộc thi đã diễn ra trên thế giới, tham khảo ý kiến các nhà chuyên môn trong và ngoài nước để tổ chức được một cuộc thi theo đúng thông lệ quốc tế. Có như vậy sau này chúng ta mới không phải hối tiếc về công trình này. Chúng tôi cũng rất lấy làm tiếc là trong bài trả lời phỏng vấn của Thứ trưởng Trần Ngọc Chính (kiêm trưởng ban giám khảo cuộc thi), tính trách nhiệm của chúng tôi khi góp ý cho cuộc thi đã bị nghi ngờ qua những phát biểu như: “Trước hết, tôi muốn cảm ơn các bạn đã nói lên điều đó. Nhưng tôi cho rằng các bạn như vậy là cũng thiếu trách nhiệm với cuộc thi” và “nói đề bài này không đúng tầm thì có thể vì họ chưa đọc”. Hy vọng qua các phân tích ở trên ông sẽ có ý kiến khác. Với nhận thức đầy đủ về trách nhiệm công dân, chúng tôi xin đưa ra những góp ý trên và hy vọng rằng đất nước sẽ có một công trình kiến trúc xứng đáng với lòng mong mỏi của nhân dân cả nước.

Ví dụ về đề bài của cuộc thi thiết kế bảo tàng Ai cập (2002)

– Trang web của cuộc thi: http://www.gem.gov.eg/index/arch_competition/index.htm

 

  
Mục lục của đề bài:

  

– Ảnh hiện trạng khu đất với đầy đủ bình độ, giao thông đối nội, đối ngoại với các điểm nhìn từ ngoài được đánh dấu:


Các điểm nhìn tương ứng:


– Ảnh hiện trạng khu đất với các điểm nhìn từ bên trong được đánh dấu:


Các điểm nhìn tương ứng: 


Sơ đồ dây chuyền công năng:


Sơ đồ phân tích các điều kiện môi trường với các tham số và biểu đồ.  

Kèm theo bài viết là link đến một số cuộc thi đã và đang tổ chức trên thế giới đề độc giả tiện tham khảo và so sánh:

  • Thông báo và website riêng của cuộc thi thiết kế nhà quốc hội mới của Albania: http://www.deathbyarchitecture.com/viewCompetition.html?id=10 http://www.parlament.al/eng/default.asp
  • Thông báo và website riêng của về cuộc thi quy hoạch huyện Yujiapu District, Trung Quốc: http://www.deathbyarchitecture.com/viewCompetition.html?id=285 http://www.uia-architectes.org/texte/england/Tianjin/2-annonce.html
  • Các website chuyên về thi kiến trúc quốc tế: http://www.deathbyarchitecture.com/recent.html;jsessionid=CC226EA31CCB314D8777B24B4285A2ED?method=Search http://www.architectureweek.com/ http://www.metropolismag.com/cda/ http://archrecord.construction.com/
  • Link download đề bài cuộc thi nhà Quốc hội Việt Nam: http://www.kienviet.net/debai.pdf

KTS Đoàn Kỳ Thanh
KTS Lê Tú Bình

(Theo Vietnamnet)

4 BÌNH LUẬN