Portico và nhà thờ Scot – ba phần tư thế kỷ khác biệt

57

Cuộc tranh luận xung quanh mối quan hệ giữa kiến trúc đương đại và những chất liệu bảo tồn đã được nhắc đến một cách say sưa suốt hàng thập kỷ, nhưng chỉ đến gần đây mới được đánh dấu bằng một thương lượng về một cuộc đình chiến mang tính kiến trúc. Bây giờ người ta đã chấp nhận việc thẳng thừng thêm một một phần mở rộng đương đại vào nếu nó tỏ ra hòa hoãn với công trình bảo tồn cũ. Cái cũ và mới được tự do trình diễn trong sự bền vững và trong thời đại của chúng nếu thời điểm chúng gặp nhau được hòa quyện chính xác và tài tình – giản lược và được phân biệt bằng một khỏang cách thận trọng và tôn kính.

Photo © Tonkin Zulaikha Greer Architects.

Cơ hội là rất hẹp cho một kết hợp lịch lãm trong dự án mở rộng nhà thờ Scots tại Sydney, Úc. Cụm nhà thờ và văn phòng này, kết quả của một cuộc thi năm 1927, về cơ bản vẫn còn dang dở. Chỉ có 5 tầng đầu tiên được xây dựng, và sau đó bị đình lại trong bối cảnh cuộc khủng hỏang tài chính tòan cầu lớn trong những năm 1930.

 

Mặc cho sự tôn nghiêm của nó, cụm nhà thờ Scots nổi lên với những ý kiến trái ngược. Ở đó xảy đồng thời những biểu hiện mang tính thương mại và chiết trung, và có một sự tự tin rất chuyên quyền đầy tính phản kháng với cái chưa hòan chỉnh và phân mảnh của nó. Đại sảnh là phần gây tò mò và đáng chú ý nhất của công trình cũ. Bị chôn vùi giữa tâm tòa nhà, hình dạng elip của nó chạm nhẹ vào mặt tiền đường York nhưng lại được dấu trong lớp vỏ vuông vức gọn gàng. Chi tiết duy nhất thể hiện sự có mặt của nó là ở mặt tiền ngõ Margaret, nơi nó phồng to trong một chốc lát vượt ra khỏi những đường nét cấu trúc chủ đạo trứơc khi quay trở vào trong công trình, nơi nó được neo chặt trong bề dày của mặt bằng.

SCOTS CHURCH- 1931

Photo © Tonkin Zulaikha Greer Architects.

Phần mở rộng công trình của công ty kiến trúc Tonkin Zulaikha Greer (TZG) là một phương án đọat giải thưởng trong một cuộc thi hạn chế của thành phố Sydney. Nhiệm vụ thiết kế đương đại đòi hỏi phải hòan thành công trình để đạt được khối tích tương đương phương án gốc ban đầu. Dự án mới phải thỏa mãn một thay đổi trong chức năng từ thương mại sang nhà ở, đồng thời thỏa mãn những tiêu chuẩn quy họach xây dựng hiện hành, bao gồm một đường dốc chỉ giới chiều cao với một góc chéo ác nghiệt 45 độ từ cạnh Bắc đến Nam suốt chiều dài khu đất. Giới hạn này là một phương án quản lý yếu ớt của hội đồng thành phố nhằm bảo đảm cung cấp ánh sáng mặt trời cho công viên Wynyard – một không gian mở quan trọng nhất của thành phố nằm ngay mặt phía Nam của nhà thờ này.

Photo © Tonkin Zulaikha Greer Architects

Khối tích mới của TZG rất tôn trọng khối tích của công trình cũ. Để tránh việc giới thiệu một khỏang lùi tầm thường vốn sẽ cho phép cái mới treo lơ lững trên đầu cái cũ, khối của công trình mới thẳng hàng và kết hợp với nền móng của công trình cũ, xác định tính chất của phần xây mới như là sự hòan tất của một dự án kiến trúc hợp nhất, chứ không như một vật thể xây thêm xa cách. Công trình mới tận dụng hệ kết cấu cũ và liên hệ với phong cách Gothic Mới của phần đế.

Photo © Tonkin Zulaikha Greer Architects.

Mặt đứng là kết hợp của những khối căn hộ hai tầng lặp lại tỉ lệ của mặt đứng kiểu Perpendicular Gothic phía dưới, nhấn mạnh yếu tố thẳng đứng và tạo ra một đường bao năng động. Mặt đứng chính phía đường York đặc biệt hấp dẫn với những nhịp điệu thẳng đứng của cấu trúc cũ được liên hệ cẩn thận vào khối tích mới, với ba giếng trời cũ nay được tổ chức lại như những vết cắt sâu nhằm duy trì ý định tạo ra những tòa tháp liên kết với nhau của những năm xưa. Tại phần phía Bắc, nơi những bức từơng biên của khối nhà ở được hiển thị như những mặt đứng đặc, các chi tiết mối nối tuyến tính trên những pa-nen tạo hiệu ứng thị giác kéo dài những hình mẫu tổng hợp của khối đế, kết thúc tại một độ cao 150 bộ, là chỉ giới xây dựng của tòa nhà. Mặt đứng phía Bắc bị giới hạn bởi cấu trúc hiện có, không thể vươn ngang ra phía đường York. Tại mặt đứng phía Nam, phần xây mới cố gắng chống lại sự khắc nghiệt của chỉ giới xây dựng, gấp mặt đứng công trình lại nhằm làm sinh động thêm những giật cấp chỉ để lấp đầy khỏang trống thiếu hấn dẫn của khối thương mại. Một chuỗi những mái gấp trung gian hay những “lá trời” được tinh nghịch đặt nhiều nơi phía trên và giữa các tòa tháp – những hình dạng méo mó tại cạnh phía Bắc công trình nơi chúng treo lửng lơ theo một kiểu mà Greer gọi là “truyền thống của Sydney trong việc gợi lại hình ảnh bến cảng”.

 Photo © Tonkin Zulaikha Greer Architects.

Để đạt được số căn hộ tối đa, các căn hộ được bố trí theo kiểu hai tầng với hành lang và thang máy đặt tại tầng thứ hai của các căn hộ. Chúng có trần thấp và phòng ngủ trên gác lửng cùng với các logia kiểu wintergarden – vườn kính cách âm cách nhiệt phía trước gợi nhớ lại những đơn vị ở của Le Corbusier.. Các căn hộ được bố trí thật đa dạng sao cho không quá nửa trong tổng số 148 căn có cùng dạng mặt bằng.

Hình thức công trình mới cho phép hòa nhập với môi trường hiện tại. Những pa-nen cửa chớp kết hợp cửa gấp phía sau cho phép điều chỉnh lượng gió ra vào mà vẫn tránh được ảnh hưởng của tiếng ồn đô thị. Một cách khác là những cửa lùa lớn với khung có thể xếp lại được giúp thu hút tầm nhìn và cuộc sống sinh động của đô thị vào trong lãnh địa của gia đình. Sự điều chỉnh những mặt kính, cửa chớp, và mành sáo màu cam sinh động tạo nên một bức tranh ghép hình biến đổi liên tục và ghi nhận lại những vết họat động của con người cũng như việc sử dụng mặt tiền công trình đó trong môi trường đô thị sống động.

Interior Perspective

Với công trình mở rộng nhà thờ Scots, TZG đã tạo nên một trao đổi sinh động giữa hai nửa của một tổng thể kiến trúc bị chia cắt bởi một khỏang thời gian gần ba phần tư thế kỷ. Phần mở rộng đầy khiêu khích kháng cự lại sự áp đặt của một giải pháp lý tưởng đơn lẻ cho công trình, chọn lựa một cách khéo léo giữa sự bảo tồn và sự khác biệt cố ý. Dự án nhìn chung đã đề cập rằng cái cũ và mới được phép phá vỡ khỏang cách thông thường và những đối thọai không chắc chắn, để cái này có thể tìm hiểu cái kia một cách sinh động hơn. Ai cũng hy vọng có cơ hội để làm như vậy.