Quy hoạch đô thị thành phố HCM cần đột phá

44

TPHCM đang nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng đến năm 2025 vì đô thị này đã trở nên chật chội. nhưng nếu quy hoạch không đúng hướng và kịp thời thì cơ hội phát triển đô thị trong thời gian tới sẽ bị bế tắc.

Thời báo kinh tế Sài gòn Giải phóng (TBKTSG) đã trao đổi vấn đề này với GS PHAN VĂN TRƯỜNG, nguyên giáo sư đại học Paris – Sorbonne 1, hiện đang giảng dạy bộ môn quy hoạch vùng và kinh tế đô thị tại trường đại học Kiến trúc TP HCM.

CHỈNH TRANG HAY PHÁT TRIỂN

TBKTSG: Giảng dạy về kinh tế đô thị và quy hoạch đô thị, ông có nhận xét gì về đô thị TPHCM?

Ông PVT: Năm 1997 tôi về TPHCM, từ sân bay TSN , ngồi taxi 15 phút là đến khách sạn REX, nhưng bây giờ phải mất đến 45 phút, dù đường đã rộng hơn. Điều này cho thấy, TPHCM đã trở nên chật chội hơn rất nhiều. Tại sao mật độ xây dựng của TPHCM thấp hơn Singapore, Kuala Lumpur, nhưng đô thị lại không thoáng bằng? Vì nhiều năm qua công tác quy hoạch và quản lý đô thị ở TPHCM chưa hiệu quả đã dẫn đến hệ lỵ của ngày hôm nay- giao thông quá tải, xây dựng lộn xộn, môi trường ô nhiễm, tác động xấu đến sự phát triển kinh tế-xã hội. Vì thế, việc thành phố quy hoạch lại đô thị TPHCM cho phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới là yêu cầu tất yếu.

TBKTSG: Theo nhóm nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng TPHCM đến năm 2025 thì thành phố đang đứng trước bước ngoặt phát triển thành đô thị cực lớn- trên 10 triệu dân, Ông nghĩ thế nào về đô thị cực lớn.?

– Để giải quyết các vấn đề tồn tại trong một đô thị cực lớn rất phức tạp và vô cùng tốn kém. Tokyo của Nhật bản từng tốn rất nhiều tiền của để giải quyết các vấn đề về giao thông, nước sinh hoạt, môi trường, an ninh… Và gần hơn, Bangkok của Thái lan cũng đang vật lộn trước các vấn đề tương tự. Tuy TPHCM chưa phải là đô thị cực lớn nhưng nhiều vấn đề nan giải cũng đã xuất hiện. Vì thế, không nên quy hoạch TPHCM thành đô thị cực lớn với tất cả những vấn đề nan giải của nó, khi còn chưa quá muộn.

TBKTSG: Hiện nay , chính quyền TPHCM đang cân nhắc việc cho xây nhà cao tầng trong khu trung tâm hay không. Ông thấy vấn đề này thế nào?

– Việc cho hay không cho xây nhà cao tầng trong khu trung tầm cần phải tính toán về mặt kinh tế. Có ý kiến cho rằng, nếu không cho xây thì sẽ không thu hút được đầu tư. Nói như thế, nếu xét trong một vài trường hợp cụ thể thì đúng nhưng nhìn tổng thể thì không hẳn thế. Khi cho xây nhà cao tầng trong khu trung tâm, mật độ dân số sẽ tăng cao, phải tốn nhiều tiền và công sức để nâng cấp hạ tầng, giải quyết các vấn đề phức tạp về an ninh xã hội, ô nhiễm môi trường…. mà hậu quả khó có thể lường trước được. Đừng làm cho khu chật chội lại càng chật chội hơn.

Quy hoạch đô thị TPHCM cần phải nhìn tương lai trung và dài hạn, không thể nhìn cái lợ ngắn hạn. Tôi không ủng hộ chuyện đập nhà năm tầng để xây nàh 1 tầng, rồi đập và xây nhà 20 tầng…đập và xây 60 tầng. Việc đập nhà và xây mới cao hơn, đẹp hơn có thể có lợi cho nhà đầu tư nhưng nhìn tổng thể, việc đập nhà là không có lợi cho kinh tế xã hội; đó là chưa nói đến chuyện đánh mất đi ký ức của đô thị, lịch sử quá trình phát triển của đô thị.

TBKTSG: Vậy , theo ông, quy hoạch lại đô thị TPHCM nên theo hướng nào?

– Bài toán kinh tế cần phải cân nhắc một cách kỹ lưỡng giữa chỉnh trang đô thị và phát triển đô thị mới. Theo tôi, chi phí nâng cấp đô thị cũ hiện nay cao gấp đôi chi phí xây dựng đô thị mới ở ngoại thành. Ví dụ, nếu chỉ 2.4 tỉ đô la Mỹ để chỉnh trang đô thị quận 5 thì cần 1.2 tỉ đô la Mỹ là có thể xây dựng được một đô thị mới ở Củ chi với đầy đủ chức năng như đô thị quận 5, nhưng nếu xây đô thị mới thì ngoài hai khu đô thị mới chúng ta vẫn còn quận 5.

Hiện nay , mật độ dân số khu vực nội thành quá cao nên hạ tầng đô thị bị quá tải. Nếu xây dựng đô thị mới ở ngoại thành, nó sẽ làm nhiệm vụ dãn dân, giảm áp lực về nâng cấp hạ tầng cho khu vực nội thành. Nên đầu tư hạ tầng ( xây dựng các tuyến metro nối khu nội thành với các khu đô thị mới) và các điều kiện về dân sinh cho các khu đô thị mới để “ thu hut” người dân, sau đó việc chỉnh trang khu nội thành sẽ dễ dàng hơn. Nếu chúng ta tập trung vào chỉnh trang một tí, đầu tư vào khu đô thị mới một tí mà cái nào cũng không đến nơi đến chốn thì sẽ không giải quyết được vấn đề.
Theo tôi, xây các đô thị mới ở ngoại thành là câu trả lời trực tiếp cho vấn đề chính của nội thành: đông đúc quá, hỗn độn quá.

XÁC ĐỊNH CHỨC NĂNG ĐỂ ĐỘT PHÁ

TBKSG: Nhưng trước yêu cầu phát triển của nền kinh tế, trong thời gian tới , theo ông, việc điều chinh quy hoạch TPHCM nên dựa vào đâu?

– Xác định chức năng của TPHCM để căn cứ vào đó mà quy hoạch đô thị, Chức năng đô thị của TPHCM cần phải được xác định rõ ràng chứ không nên chung chung như hiện nay là một tí ngân hàng, một tí dịch vụ, một tí giáo dục, một tí thương mại một tí giải trí, một tí công nghiệp, một tí du lịch……

TBKTSG: Theo ông, TPHCM cần nắm giữ chức năng gì để phát triển đô thị bền vững?

– Để xác định chức năng cho TPHCm cần nhìn trền bình diện quốc tế, châu Á, và Đông Nam Á chứ không thể chỉ nhìn ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. TPHCM nên đảm nhận vai trò gi? Trung tâm ngân hàng? Hồng Kong, Singapore khó lòng hạ bệ, thêm vào đó còn có Thượng hải, Labuan. Trung tâm dịch vụ? Còn phải hoàn thiện nhiều việc rất khó để cạnh tranh với Singapore, Kuala Lumpur và Bangkok, nhất là về hành chính và giá biểu. Trung tâm du lịch? Châu Á có nhiều trung tâm , chúng ta có chô đứng riêng biệt, nhưng rất khó lấy phần của người khác.

Chức năng thực sự của TPHCM , theo tôi, hãy nhìn về 50 năm về trước……TPHCM đã từng là trung tâm (hub) hàng không ( sân bay trung chuyển) bậc nhất châu Á và Đông Nam Á vào những năm 1950-1960. TPHCM cũng đã từng là một hải cảng lớn của cả vùng Thái Bình Dương. Nhưng chúng ta đã đánh mắt đi 2 chức năng lớn ấy.

TBKTSG: Vậy ,theo Ông , TPHCM có “lấy lại” được hai chức năng này ?

– Với lợi thế về địa kinh tế của TPHCM, trung tâm châu Á, TPHCM có thể khôi phục lại được 2 chức năng này

TBMTSG: Bằng cách nào,thưa ông?

– Trước hết phải thăm dò từng công ty là tại sao họ chọn sân bay của Singapore và HongKong làm sân bay chung chuyển? Tại sao họ chọn dịch vụ hàng hải của địa phương này? Và nếu TPHCM cung cấp các dịch vụ tương tự thì học có chọn TPHCM không? Giá cả dịch vụ như thế nào là phải chăng? Từ đó phân tích thế mạnh của TPHCM là gì, liệu có thắng được các đối thủ đã có kinh nghiệm lần khách hàng?

Nếu thăm dò cho kết quả khả quan thì tiến hành nghiên cứu đầy đủ và công bố những dự án mà chúng ta muốn làm: về sân bay, nhầ triển lãm, điện nước, ngân hàng, giao thôn…..và đưa ra lộ trình để kêu gọi đầu tư.

Theo tôi, trong giai đoạn hiện nay, nếu phục hồi hai chức năng này cho TPHCM thì khả năng thành công là rất lớn-vì chúng ta đang có vị trí địa kinh tế quá tốt so với các nước khác trong khu vực và lợi thế về tăng trưởng kinh tế đang khả quan, và khi đã xác định được chức năng rõ ràng cho TPHCM thì việc quy hoạch đô thị sẽ dễ dàng hơn chứ không quá phức tạp như hiện nay-quy hoạch mà chưa rõ về chức năng.