GS. Nguyễn Minh Thuyết:Cần phải xử lý thật nghiêm

Hiểu giá trị của ngôi chùa thuộc hạng quý hiếm này ở VN, GS Thuyết nhấn giọng: “Nhưng nếu đúng như dư luận báo chí phản ánh thì bản thân tôi hết sức bàng hoàng, sửng sốt, xen lẫn chua xót vì chúng ta đã mất đi một di sản có giá trị cực kỳ quý hiếm. Bởi đây là tài sản không chỉ của huyện Chương Mỹ, của Hà Nội mà còn của cả quốc gia và thế giới”.

Cũng theo ông, trước đây ở một số địa phương đã xảy ra một vài vụ việc tu bổ, tôn tạo di tích dẫn đến công trình bị biến dạng, sai lệch và mất mát nhiều giá trị vốn có. Nhưng việc tự ý, tùy tiện tháo dỡ nhiều hạng mục công trình cổ ở chùa Trăm Gian – di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia – rồi dựng mới mà chưa có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền là trường hợp hiếm có của VN. “Đây là việc làm dại dột, hết sức đáng kinh ngạc, cần phải lên án mạnh mẽ trước công luận”, GS Thuyết đề nghị.

Khi được hỏi trách nhiệm thuộc về ai hay lại rơi vào tình trạng “hòa cả làng”, là một người rất có kinh nghiệm trong việc giám sát thực hiện Luật di sản văn hóa, GS Nguyễn Minh Thuyết bày tỏ: Theo quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, trách nhiệm trước hết thuộc về người đưa ra chủ trương cũng như người tháo dỡ công trình cổ. Tiếp đó, trách nhiệm thuộc về chính quyền địa phương sở tại mà cụ thể ở đây là UBND xã, UBND huyện. Người dân xây dựng một ngôi nhà không phép, chính quyền địa phương phát hiện và xử lý ngay.

Còn ở đây, làm sao một công trình di tích nằm gần trụ sở UBND xã bị tháo dỡ, thi công mấy tháng liền mà lại nói chính quyền xã, huyện không biết. “Nếu đúng như dư luận báo chí phản ánh rằng việc làm này chính quyền xã, huyện không biết thì không thể chấp nhận được”!. Ông giải thích gần như ở phường, xã nào cũng có ban quản lý di tích do một phó chủ tịch làm trưởng ban. Ban quản lý này có trách nhiệm bảo vệ, ngăn chặn tình trạng xâm phạm di tích. Việc chùa Trăm Gian bị hủy hoại có một phần trách nhiệm rất lớn của ban quản lý này vì đã không hoàn thành nhiệm vụ được Luật di sản văn hóa quy định.

“Cần phải thanh tra, kiểm tra và đánh giá mức độ vi phạm. Nếu trong chừng mực nào đó thì có thể xử lý hành chính, còn nếu vi phạm nghiêm trọng, gây hủy hoại di sản thì cần phải xử lý hình sự. Và cần phải xử lý hình sự để có biện pháp răn đe đối với nhiều tổ chức, cá nhân khác”, GS Thuyết nói.

PGS.TS Trần Lâm Biền: chưa phải là duy nhất

, nhà nghiên cứu mỹ thuật truyền thống, chỉ biết thở dài thườn thượt và ngao ngán. Trò chuyện với chúng tôi, ông nói rằng “đau thì đau thật đấy. Nhưng trường hợp này chưa phải là duy nhất đâu. Còn nhiều lắm. Có một ngôi đình cổ nằm cách xa bờ hồ Hoàn Kiếm vài cây số cũng vừa bị người ta làm lại, xây mới hết rồi”.

Ông kể cách đây mấy năm chính quyền địa phương và người dân tu bổ, tôn tạo đình Yên Phụ (quận Tây Hồ, Hà Nội) – một ngôi đình cổ có giá trị về mặt kiến trúc nghệ thuật. Khi xuống kiểm tra thì thấy rất nhiều cấu kiện kiến trúc có giá trị bị người ta loại bỏ một cách không thương tiếc. Nói mãi cũng không thấy họ đưa vào tái sử dụng. Cục Di sản văn hóa đã nhiều lần có văn bản yêu cầu cần phải đưa những cấu kiện kiến trúc có giá trị vào lắp dựng nhưng cũng không được người ta thực hiện. Kết quả là gì thì ai cũng biết. “Nhiều lắm, kể ra không hết đâu. Vì thế đối với vụ việc chùa Trăm Gian, nếu không rốt ráo truy xét trách nhiệm thì có lẽ cũng rơi vào tình trạng ấy thôi”, PGS Trần Lâm Biền nói.

Việc di tích chùa Trăm Gian bị hủy hoại cũng khiến chúng tôi nhớ đến một bài viết của GS.TSKH Lưu Trần Tiêu, chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, đăng trên tạp chí Di Sản của Cục Di sản văn hóa cách đây mấy tháng. GS Tiêu dẫn ra một loạt vụ việc mà báo chí đã phản ánh như: Lắp cổng chùa vào cổng đền, Thành nhà Mạc thành “lò gạch”, Thành Sơn Tây lại “thất thủ”… và cảnh báo “nếu không có biện pháp chấn chỉnh thì sẽ còn tiếp diễn”. Cũng trong bài viết này, GS Lưu Trần Tiêu cho biết một thực trạng đáng buồn quanh các di tích có sai phạm mà báo chí đã nêu, rằng sau khi thanh tra, sau khi có văn bản yêu cầu các ban quản lý dự án tìm biện pháp khắc phục, “xem ra các vụ việc vẫn rơi vào im lặng”. Vậy thì vụ việc chùa Trăm Gian cũng lại rơi vào im lặng nữa chăng?!

Nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng:Không được sửa chữa di tích mỹ thuật cổ

Hiện nay đang tồn tại hiện tượng hầu hết các di sản văn hoá nghệ thuật trong lĩnh vực đền chùa, về mặt quản lý thì của chính quyền, nhưng ăn ở, gìn giữ và tổ chức các nghi lễ tôn giáo lại là các giáo sĩ.

Trước kia, thời phong kiến, cũng có hiện tượng này. Tuy nhiên nhà vua ra sắc lệnh rất rõ ràng: những di tích tôn giáo có tính mỹ thuật cổ đều phải do triều đình giao trách nhiệm quan lại địa phương chăm sóc và tu bổ khi có hư hại. Các nhà sư chỉ được ở nhờ và có nhiệm vụ chăm sóc, giữ gìn cho tốt chứ không được phép tu sửa bất cứ thứ gì.

Thực ra đây cũng từng là vấn đề của các nước chứ không chỉ Việt Nam. Nhưng ở những nước khác, các nhà tu hành chỉ được phép hoạt động tôn giáo ở những ngôi chùa mà chính quyền cho phép. Còn với một số di tích chỉ có thể gìn giữ ở dạng bảo tàng chứ không thể sử dụng, họ sẽ xây một công trình bên cạnh cho các nhà sư ở và tiếp tục hoạt động tôn giáo trong cùng một không gian, nhưng không xâm hại di tích.

Theo tôi, để tình trạng hiện nay của nước ta được giải quyết, chúng ta cần có cam kết với các hoạt động tôn giáo: đã là di sản lịch sử thì dứt khoát không được sơn phết hay thay đổi bất kỳ một dấu vết gì, dù là nhỏ nhất. Mặt khác, chúng ta cần có những hoạ sĩ mỹ thuật cùng tham gia bảo tồn những di tích có tuổi đời cao để bảo đảm cho những công trình mỹ thuật cổ được tồn tại.

Ngoài ra, đây là lúc cần có một cuộc nói chuyện giữa những nhà hoạt động tôn giáo và chính quyền để thống nhất với nhau phương pháp quản lý.

Có lẽ tôi cần phải nhắc thêm một vấn đề nữa: chính mặt trái của việc xã hội hoá trùng tu cũng là nguyên nhân của sự xuống cấp các di sản, khi mà có quá nhiều đơn vị tham gia vào quá trình tu sửa này mà không thể thống nhất với nhau.

Hoạ sĩ Lê Thiết Cương:Nhân danh trùng tu để phá hoại di sản

Nguyên nhân cốt lõi của vấn đề nhân danh trùng tu để phá hoại di sản là vô trách nhiệm và thiếu ý thức.

Thứ nhất là sự vô trách nhiệm của tất cả các cơ quan chức năng từ cấp cơ sở, xã huyện có di sản đến cấp trung ương.

Nguyên nhân thứ hai là kém hiểu biết. Chùa Trăm gian là di tích cấp quốc gia, có nghĩa rằng những người trụ trì thay mặt mấy chục triệu dân Việt trông coi ngôi chùa chứ không phải là chủ. Ngoài ra, các vị trụ trì có thể tinh thông Phật pháp nhưng điều đó không có nghĩa họ có đủ kiến thức về lịch sử, mỹ thuật, tri thức khoa học vể bảo tồn, phục chế di tích. Họ không nên nhập nhằng giữa quyền lực của giáo hội Phật giáo với những quy định của luật pháp hiện hành, cụ thể là luật Di sản. Thay một viên đá của bậc thang dẫn lên chùa nếu không được phép của cơ quan chức năng đã là phạm pháp. Thật là ấu trĩ khi cho rằng, vì không dùng ngân sách nhà nước để trùng tu chùa mà hoàn toàn là tiền cúng dường của phật tử nên không cần xin phép Nhà nước.

Chính vì không hiểu biết về mỹ thuật cổ, mỹ thuật Phật giáo, mỹ thuật đời Lý, tức là không thể thấy được vẻ đẹp của di tích chùa Trăm gian nên họ mới phá đi để làm lại. Họ mù quáng khi cho rằng cổ, cũ là xấu, chỉ có hiện đại với các lớp màu mè trát son mới là đẹp.

Đình chùa đền miếu là nơi tích tụ những giá trị văn minh cả vật chất lẫn tinh thần của người Việt. Lịch sử ở đó, truyền thống ở đó. Những người được Nhà nước giao trọng trách bảo vệ di sản thì vô trách nhiệm, và điều này cũng góp phần phá hoại di sản văn hoá nước nhà một cách trầm trọng hơn, thậm chí là bài bản hơn.
Mất của cải thì vẫn có thể làm lại của cải. Nhưng mất một ngôi chùa thì vĩnh viễn mất đi một di sản văn hoá, không thể sám hối.

Đã đến lúc phải mượn chuông, mã, khánh của chính nhà chùa để gióng lên hiệu lệnh báo động rằng lương tri của toàn xã hội đang bị thách thức.

TS Lê Thành Vinh - viện trưởng Viện Bảo tồn di tích (Bộ VH-TT&DL) : vi phạm Luật di sản văn hóa ở chùa Trăm Gian đã quá rõ ràng

Ông nói: “Việc vi phạm Luật di sản văn hóa ở chùa Trăm Gian đã quá rõ ràng. Cần biết rằng nhà tổ, gác khánh hay bậc cấp đá trước sân tiền đường là những nhân tố (có người gọi là bộ phận) cấu thành nên giá trị tổng thể di tích chùa Trăm Gian. Không và khó có thể đánh giá được đâu là công trình chính, phụ của tổng thể di tích. Dù ở đây làm với mục đích gì, dù không làm lợi cho riêng ai nhưng tu bổ, tôn tạo di tích theo kiểu như thế phải được ngăn chặn và không để tái diễn. Có thể làm thế này nhà chùa sẽ khang trang, vững chãi hơn nhưng giá trị của di tích bị suy giảm và mất mát. Tôi muốn nói thêm rằng không có gì để có thể biện minh cho việc buông lỏng quản lý và thiếu ý thức bảo vệ di sản. Nhưng điều quan trọng hơn lúc này là cần phải xử lý thực trạng này như thế nào?”.

Tổng hợp Tuổi trẻ, SGTT

The post Chùa trăm gian, ý kiến chuyên gia appeared first on Kiến Việt net.

Khu nhà C5 vốn là khu tập thể của Công ty Cơ khí công trình (Bộ GT-VT) xây dựng từ năm 1956 và đưa vào sử dụng năm 1960, tầng 1 khu nhà đã lún sâu 1,5m so với mặt đường. Hai khu E6, E7 xây dựng năm 1980 cũng trong tình trạng lún nghiêng, rất nguy hiểm cho các hộ đang sinh sống ở đây.

Trần nhà tầng 4, khu C5 sụp từng mảng lớn chỉ còn trơ xương gỗ.

Ngày mưa, nước dột chảy lênh láng khắp cầu thang tối tăm

Bà Mỹ, 71 tuổi, người đã sống hơn 50 năm tại tầng 1 khu C5 đang chèn sẵn gỗ, bịt đất sét trước cửa để đối phó với cơn mưa chiều dần nặng hạt. Xong việc, bà đứng lắc đầu ngao ngán bảo ” Làm thế này chỉ ngăn được mưa nhỏ thôi cháu ạ! chứ mưa to thì chỉ biết đứng nhìn nước ngập đầy nhà…”

Hành lang tầng 1 khu C5 quá thấp, từ lâu đã bị bỏ không, mặc cho chuột làm tổ.

Cầu thang cũ tầng 1 nhà E7 được tận dụng làm nơi ở

Cầu thang cũ tầng 1 nhà E7 được tận dụng làm nơi ở

Hành lang thành nơi rửa bát, giặt quần áo

Góc nhìn từ một cửa sổ chung cư cũ

Theo người dân ở đây cho biết, từ năm 2007 đã có một số đơn vị đến nghiên cứu lập dự án xây dựng, cải tạo lại khu tập thể, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả. Không ai dám chắc được những khu nhà này sẽ tồn tại được bao lâu và hàng trăm hộ dân vẫn phải sống trong sự nơm nớp lo âu

Các hộ dân tự sửa chữa nhà cũng chỉ là giải pháp tình thế.

Theo Bee

The post Sống trong những khu nhà chờ sập ở Thủ đô appeared first on Kiến Việt net.

Cần thiết phải hạ giải?

Bà Vũ Mai Khanh, Phó Chủ tịch UBND phường Văn Miếu cho biết, việc dỡ bỏ chùa Phổ Giác để xây mới nằm trong dự án Tu bổ, tôn tạo chùa, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch cho phép trong văn bản thỏa thuận từ tháng 11-2009.

Theo bà Mai Khanh, chùa cũ chỉ là cái nhà cấp bốn bình thường với cột xi măng, trát vôi vữa, vì kèo bằng gỗ tạp. Qua hơn nửa thế kỷ, nơi đây từng có lúc là xưởng dệt len, rồi trong chiến tranh là kho chứa lương thực, bị hư hại nặng nề, đến khoảng năm 2003 – 2004 thì xuống cấp nghiêm trọng. Nhà sư trụ trì Thích Đàm Tường đã có đơn đề nghị trùng tu xây dựng chùa vào tháng 12-2008. Và trong khi UBND phường Văn Miếu và quận Đống Đa đang tiến hành các thủ tục đề nghị lên các cấp thì vào tháng 4-2009, ngôi nhà Mẫu bị đổ sập.

Ông Nguyễn Trọng Hải, Phó trưởng phòng Văn hóa quận Đống Đa nói: “Việc phá bỏ toàn bộ một ngôi chùa cổ là di tích quốc gia để trùng tu, đương nhiên sẽ gây sửng sốt và băn khoăn đối với nhiều người. Nhưng tôi khẳng định là việc làm này hoàn toàn được phép với đầy đủ lý do và thủ tục hành chính. Kiến trúc ngôi chùa cũ do được trùng tu vội vàng vào những năm 1950, không mang giá trị tiêu biểu, đặc trưng truyền thống. Hơn nữa, hiện trạng chùa bị xuống cấp quá nặng nề và nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào, có thể nguy hiểm tính mạng của người dân đi lễ”.

Tìm hiểu việc thẩm định hồ sơ thiết kế kỹ thuật cũng như công văn đề nghị của Sở Thể thao, Văn hóa và Du lịch, chúng tôi được biết, Cục Di sản cũng đã có khảo sát thực tế và hoàn toàn đồng ý với phương án đề xuất của đơn vị quản lý di tích.

TS. Nguyến Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa khẳng định: “Việc hạ giải chùa Phổ Giác để đại trùng tu theo thiết kế mới là hoàn toàn cần thiết. Qua khảo sát, chúng tôi thấy phần kiến trúc của di tích rất tạm bợ. Chùa đã qua nhiều lần trùng tu, kiến trúc chắp vá, kết cấu xi măng, vôi vữa, không có giá trị về nghệ thuật. Hiện trạng chùa đã xuống cấp nghiêm trọng, nên hoàn toàn có thể trùng tu thay thế bằng một công trình mới, phù hợp kiến trúc truyền thống”.

Chùa cũ đã được hạ giải.     

Ông cũng nói thêm: “Phần lớn những di tích xuống cấp nghiêm trọng, nếu nói trùng tu mà không hạ giải thì chỉ là những sửa chữa nhỏ, trong khi đó di tích thì hư hỏng nặng”.

Tu bổ, tôn tạo có thể là xây mới?

Hồ sơ thiết kế kỹ thuật Tu bổ, tôn tạo chùa do Công ty Cổ phần xây dựng và phục chế công trình văn hóa thực hiện cho thấy, chùa Phổ Giác sẽ được xây mới theo kiến trúc truyền thống thời cuối Lê đầu Nguyễn. Kết cấu chùa theo kiến trúc gỗ kiểu chồng diêm, mái đao, lợp ngói mũi hài, nền lát gạch Bát Tràng.

Theo công văn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch gửi Sở Văn hóa, thể thao và Du lịch Hà Nội ngày 27-11-2009, có lưu ý một số hạng mục sửa chữa, tu bổ cần được làm theo đúng quy chuẩn truyền thống, tái sử dụng các kẻ trục, hệ cửa, tái định vị các bức đại tự trên mái. Đồng thời, Bộ cũng yêu cầu không làm thêm các bức chạm, hạn chế tối đa việc chạm khắc hoa văn trên cấu kiện của nhà Tổ và nhà Mẫu.

Được biết, kinh phí chủ yếu là xã hội hóa từ tiền công đức, khoảng hơn 10 tỷ đồng để xây nhà Tam Bảo là do nhà sư trụ trì làm chủ đầu tư. Còn kinh phí trích từ ngân sách của quận Đống Đa khoảng 7 tỷ đồng, sẽ dùng để xây nhà Mẫu và nhà Tổ, quận giao cho UBND phường Văn Miếu làm chủ đầu tư. Đơn vị thi công là Công ty TNHH Hà Hào, có trụ sở tại Hà Tây. Dự kiến, công trình sẽ được tiến hành thi công trong một năm.

Như vậy, chỉ một năm sau nữa, trên nền của ngôi chùa Phổ Giác cũ, sẽ mọc lên một ngôi chùa mới, to đẹp hơn gấp nhiều lần chùa cũ.

Thiết kế mặt đứng của ngôi chùa mới.     

Đánh giá lại giá trị của di tích đã được xếp hạng?

Mặc dù vậy, chùa Phổ Giác đã bị đập bỏ đi rồi, vẫn là một di tích cấp quốc gia đã được công nhận năm 1991 về Lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật. Nếu cho rằng kiến trúc chùa không có giá trị đặc trưng, vậy, lật lại vấn đề là trong quá khứ, Bộ đã dựa vào đâu để xếp hạng?

Tìm hiểu hồ sơ di tích chùa Phổ Giác lập vào năm 1990 khi đề nghị công nhận là Di tích quốc gia hiện đang lưu giữ tại phòng Văn hóa quận Đống Đa, thì phần khảo tả giá trị di tích, không có nhiều mô tả về giá trị kiến trúc. Ngôi chùa hiện tại lúc đó được đánh giá là làm theo kiểu kiến trúc đầu thế kỷ 20, với các xà bê-tông cao, các trụ cột xây vuông, kết cấu chủ yếu là xi măng và sắt thép.

Giá trị lớn nhất của ngôi chùa, như trong hồ sơ mô tả, là ở hệ thống di vật và đồ thờ, gồm có những bức hoành phi, câu đối, chuông, ngựa đá, voi đá, ngai bài vị, khám thờ, nhang án… với những chạm khắc đẹp, tỉ mỉ, trau chuốt.

TS. Nguyến Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa cho biết: “Trong quá trình công nhận di tích, có khi có những ngôi chùa chỉ vì một cái bệ tượng, hoặc quả chuông có giá trị về lịch sử, nghệ thuật. Vì muốn giữ những dấu ấn văn hóa đó, cũng có thể xếp hạng cái chùa ấy, để có điều kiện gìn giữ, phục hồi. Riêng trường hợp chùa Phổ Giác, khi xếp hạng là căn cứ vào giá trị nghệ thuật của hệ thống tượng thờ, nhang án”.

Chùa Phổ Giác bị phá bỏ

Vậy nhưng, vẫn còn câu hỏi để ngỏ: nếu không có một hệ thống quy chuẩn đánh giá rõ ràng, thì việc hạ giải toàn bộ di tích để xây mới như chùa Phổ Giác, cho dù là hoàn toàn có căn cứ, thì cũng sẽ tạo nên một nỗi lo mơ hồ trong việc trùng tu. Trong khi, thời gian gần đây, dư luận đang có nhiều lo ngại việc trùng tu theo kiểu làm mới di tích.

“Cần rà soát lại giá trị của những di tích đã được xếp hạng, khảo sát và đánh giá lại để phân loại di tích rõ ràng, xác định rõ đối với từng di tích cần phải bảo vệ những hạng mục gì. Điều này sẽ tránh được việc trùng tu không đúng quy chuẩn. Sắp tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng sẽ trình lên Chính phủ dự thảo nghị định về quy chuẩn trùng tu. Luật Di sản cũng quy định, cần phải công khai minh bạch việc trùng tu di sản”.

TS. Đặng Văn Bài, Cục Di sản: “Khi công nhận xếp hạng một di tích thì phải dựa trên hiện trạng của di tích khi làm hồ sơ. Nếu vỏ kiến trúc di tích không đẹp, không có mảng chạm khắc ở vì kèo, giá trị chỉ nằm ở hệ thống tượng Phật pháp trong chùa thì sẽ công nhận ở hạng mục di tích nghệ thuật. Còn nếu xếp ở hạng mục là Di tích Lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật thì có một phần ở giá trị nghệ thuật, có phần giá trị ở kiến trúc. Khi một di tích đã được công nhận, mà nếu trùng tu phải hạ giải toàn bộ, thì phải xét xem giá trị kiến trúc đến đâu, xác định rõ yếu tố gốc có giá trị làm nên đặc trưng của di tích. Để khi quyết định đại trùng tu, cần phải xem xét kỹ để xem nên giữ lại cái gì và cái gì có thể bỏ đi.

Theo NhanDan

The post Chùa Phổ Giác: Trùng tu có thể xây mới? appeared first on Kiến Việt net.