Từ lõi nhà dân tự hoàn thiện thành nhà lõi năm 2012 ở Nghệ An

Nhìn chung, vấn đề đặt ra trong việc thiết kế và xây dựng ngôi nhà cho dân vùng bão lũ ngập lụt là phải giải quyết thấu đáo các mối liên quan giữa nhu cầu sử dụng an toàn, bền vững với chi phí xây dựng mà người nghèo có thể làm được, cộng đồng có thể vào cuộc để giúp được nhiều người. Thực tế cho thấy: một số mẫu nhà đã xây với kinh phí tới hàng trăm triệu đồng cho một hộ dân thì tính phổ biến rất hạn chế, khả năng nhân rộng là bất khả thi. Do vậy, một số mẫu nhà được xây lên trước đây chỉ dừng lại ở giá trị là những món quà tặng cho số ít gia đình chính sách ở vùng thiên tai.

Trong nỗ lực tìm kiếm mẫu nhà giúp dân sống chung với bão lụt, giải pháp tìm ra mô hình đơn giản, chi phí xây dựng thấp nhất để hàng triệu dân nghèo vùng bão lũ, ai cũng được hưởng sự giúp đỡ từ cộng đồng hoặc tự làm được là vấn đề lớn cần quan tâm giải quyết.

Phương án Giải A – KTS Trịnh Tuấn Hiệp

Nhà lõi xây năm 2011 ở Quảng Ngãi

Trên cơ sở kết hợp nghiên cứu nhiều phương án thiết kế nhà chống bão lụt đã có, đặc biệt sau khi thâm nhập tìm hiểu điều kiện hoàn cảnh và nguyện vọng của dân vùng bão lụt ở Nghệ An, Hà Tĩnh, phương án thiết kế thực hiện ở Quảng Nam, Quảng Ngãi đã được xem xét, điều chỉnh. Trước mùa bão lụt năm nay, việc xây dựng mẫu lõi nhà tránh bão lụt tại xã Hưng Nhân, Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An của Hội KTS ViệtNamđã được thực hiện. Đây là mô hình hội tụ được nhiều ưu điểm: dễ xây dựng, nhanh gọn, sử dụng tức thời, và tồn tại lâu dài; chi phí hợp lý: Các tổ chức, cá nhân đều có thể tham gia nên tính xã hội được phát huy cao độ…

Nhà mẫu tránh bão lụt áp dụng xây dựng lần này vẫn tiếp tục là bước thể nghiệm thực tế với mục đích tìm ra mô hình khả thi nhất giúp dân nghèo vùng bão lũ, ngập lụt có thể tránh được thiên tai ngay trên đất nhà mình – vừa an toàn, vừa ít chi phí nhất. Và điều quan trọng là từ phần lõi này, người dân tự hoàn thiện tiếp các phần khác theo nhu cầu và đủ khả năng để tạo ra ngôi nhà của chính mình sống chung được với bão lũ, ngập lụt.

Như vậy, phần lõi được coi là phần “tối thiểu” của ngôi nhà tránh bão lụt và cũng là phần cơ sở để tạo ra khả năng “tối đa” – tiếp tục hoàn thiện hoặc phát triển thành ngôi nhà theo ý muốn của mỗi gia đình. Lõi nhà là thành phần chức năng cơ bản của nhà lõi, rất cần cho dân khi bão lũ. Chính vì vậy, lõi nhà tránh bão lụt được đưa ra xây dựng thể nghiệm ở Nghệ An đã thể hiện được 3 tiêu chí quan trọng:

Đơn giản, chi phí thấp:

Xuất phát từ mục đích trên, lõi nhà được thiết kế là một hệ khung bê tông cốt thép có hình dạng cơ bản, được cấu tạo từ 2 hình lập phương kích thước 3m x 3m x 3m đặt chồng lên nhau thành khối 2 tầng, tạo ra một môđun làm cơ sở để từ đây có thể phát triển không gian các hướng theo chiều cao, rộng hoặc sâu khi cần áp dụng trong thực tế.

 Do hình khối đơn giản nên lõi nhà dễ hình dung, thuận lợi trong việc triển khai, sắp đặt và tính toán. Chi phí xây dựng ở mức thấp nhất, do từ khâu thiết kế đã tính toán phương án vừa bền vững vừa tiết kiệm tối đa các chi tiết dầm, cột, sàn… Khi được hướng dẫn đầy đủ, người dân có thể tự tổ chức làm lấy, giảm được các chi phí phụ, hoặc rất kinh tế khi sản xuất lắp ghép hàng loạt.

Phương án Giải A – PGS.TS Phạm Hùng Cường

Áp dụng linh hoạt, sử dụng linh hoạt:

Với cấu trúc đơn giản và khả năng biến hóa cao, phần lõi nhà hoàn toàn đáp ứng được việc áp dụng rộng rãi và tương thích với mọi địa hình vùng bão lũ. Quan trọng nhất là việc lựa chọn, xác định vị trí xây dựng phần lõi – sao cho thích hợp với mỗi ngôi nhà hiện có, để kết nối sử dụng tốt nhất; hoặc phải phù hợp cho việc sửa chữa, cải tạo tiếp, hoặc thuận lợi cho việc phá cũ để xây mới ngôi nhà trong tương lai… Trong mọi trường hợp đều phải đạt được mục tiêu: từ phần lõi sẽ hình thành nên ngôi nhà lõi tránh bão lụt hơp lý, lâu dài với khuôn viên đất của mỗi gia đình.

Các khả năng phát triển, mở rộng phần lõi khi cần đều được đặt ra: có thể mở tiếp lên cao (nâng mái, thêm tầng) để tăng diện tích hoặc để tránh mực nước dâng bất thường so với đỉnh lũ lụt thường xuyên; có thể mở rộng không gian theo chiều sâu cũng như chiều rộng (bằng tường xây)… Từ chiều cao cơ bản của mô hình lõi nhà (3m+3m) trên thực tế có thể điều chỉnh cục bộ, tăng hoặc giảm cho phù hợp với mực nước ngập cao nhất, hoặc để hoà hợp với không gian của toàn ngôi nhà và xung quanh. Có nghĩa là, từ mô hình lõi đã thiết kế có thể điều chỉnh áp dụng linh hoạt cho nhiều tình huống khác nhau.

Lõi nhà

Về sử dụng, phần lõi nhà có khả năng đáp ứng sử dụng không những cho người và vật dụng, mà còn cho gia súc như trâu bò đều có thể trú ẩn được. Vấn đề là đối với gia đình nào có nhu cầu để cho gia súc tránh lụt thì phải xử lý thang lên xuống cho phù hợp. Bình thường thì tầng dưới có thể làm bếp, phòng ăn hoặc tiếp khách…tầng trên để ngủ nghỉ, hoặc cất giữ đồ đạc.

Từ các khả năng áp dụng và sử dụng linh hoạt như đã phân tích, phần lõi nhà có 3 dạng hình thái thể hiện trên thực tế trong khuôn viên nhà dân:

- Đối với nhà dân đã có sẵn: phần lõi sẽ gắn kết thêm vào nhà hiện có để tạo thành nhà lõi, trường hợp này khá phổ biến. Nguyên tắc chính là phần lõi được “xây thêm” vào, do vậy cần có sự chuyển hóa tương thích của nhà hiện có với phần lõi để thống nhất thành một khối sử dụng về chức năng cũng như về hình thức kiến trúc chung của ngôi nhà.

- Đối với trường hợp phần lõi dùng cho trâu bò tránh lũ lụt, lúc đó phần lõi được đặt cạnh ngôi nhà chính và có thể trở thành chòi tránh bão lụt.

- Đối với nhà làm mới hoàn toàn: phần lõi có ý nghĩa đầy đủ nhất. Nhà lõi lúc này được hình thành gồm hai phần chính là phần lõi làm theo thiết kế (có thể được tài trợ), phần còn lại làm theo một trong các gợi ý của bản thiết kế (để dân tự làm). Phần lõi 2 tầng hòa vào phần 1 tầng, mỗi nhà một vẻ sẽ tạo nên kiến trúc ngôi nhà lõi đa dạng, hình thức không hoàn toàn giống nhau, tạo ra cơ hội có thể đón đợi một diện mạo Kiến trúc nông thôn mới cho vùng bão lụt, đó là điểm tích cực rất đáng chú ý của mô hình này.

Lõi nhà đang trong quá trình xây dựng do dân tự làm

Tính phổ biến và tính xã hội cao:

Trên cơ sở các yêu cầu của hồ sơ thiết kế và hướng dẫn thực hiện, phần lõi của nhà lõi tránh bão lụt có sơ sở để triển khai thực hiện rộng rãi, thể hiện trên các phương diện:

- Về tính phổ biến: xuất phát từ sự đơn giản của hình khối, khả năng áp dụng và sử dụng linh hoạt, vật liệu thông dụng, kết cấu phổ thông…và ai cũng có thể thực hiện được nên phổ biến cũng dễ dàng.

- Tính xã hội cao: Người dân có thể vào cuộc để chủ động làm ngôi nhà của mình trên cơ sở giúp đỡ của cộng đồng,  xây dựng phần lõi theo thiết kế. Các phần khác của nhà làm theo nhu cầu và điều kiện kinh tế của mình dựa trên cơ sở gợi ý của thiết kế. Dân có thể tự xác định vị trí thích hợp để xây dựng và sử dụng phần lõi hợp lý trước mắt và lâu dài, có thể tự tổ chức thi công bằng phương pháp thủ công.

- Các tổ chức, cá nhân có điều kiện giúp đỡ dân cũng dễ tham gia vào các công đoạn thực hiện như: tài trợ kinh phí hoặc cung cấp vật liệu… Dễ tính toán trong các khâu thi công, xây dựng và giá thành phần lõi.

Tinh thần Quyết định số 716/QĐ-TTg, ngày 14/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ: sẽ triển khai thí điểm giải pháp hỗ trợ hộ người nghèo nâng cao điều kiện an toàn chỗ ở, ứng phó với lũ, lụt vùng Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung để rút kinh nghiệm trước khi triển khai trên diện rộng. Theo đó, “Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp để xây dựng được chòi phòng tránh lũ, lụt có sàn sử dụng cao hơn mức ngập lụt từ 1,5 – 3,6m tại vị trí xây dựng,..” Như vậy, mô hình phần lõi tạo nên nhà lõi tránh bão lụt cho dân nghèo miền Trung của Hội KTS Việt Nam đã thiết kế và xây thử nghiệm là phương án khả thi, là một mô hình rất thiết thực với dân nghèo miền Trung.

TS.KTS Ngô Doãn Đức

The post Nhà Lõi tránh bão lụt – Một mô hình thiết thực với dân nghèo Miền Trung appeared first on Kiến Việt net.

KTS Nguyễn Tấn Vạn – chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam

Sau hai lần tổ chức cuộc thi mẫu nhà ở nông thôn, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã chọn được một số phương án thiết kế đoạt giải và triển khai đưa các kết quả đó tiếp cận trực tiếp với nông dân để đưa ra hướng đi phù hợp, thiết thực nhất để xây dựng thực nghiệm. Vào tháng 7/2011, Hội KTSVN cùng Công ty CP Bê tông xây dựng Vinaconex Xuân Mai (là đơn vị đạt giải trong cuộc thi Nhà ở nông thôn vùng bão lũ, ngập lụt) phối hợp cùng Sở Xây Dựng Quảng Nam, Quảng Ngãi, Hội KTS cơ sở và chính quyền xã Điện Phương, xã Nghĩa Dũng đã xây dựng 2 mẫu Nhà Lõi với chi phí hợp lí, kích thước 3,6×3,6m, cấu tạo gồm 4 cột bê tông cốt thép, tường bằng gạch xây 2 tầng, được tính toán mức chịu lũ với mức nước dân cao hơn 3m so với mặt đất trong nhiều ngày.

Ngôi nhà hoàn thành sau 2 tháng dưới chủ trì của TS. KTS Ngô Doãn Đức –  PCT Hội Kiến trúc sư Việt Nam cùng nhóm Kiến trúc sư Viện Kiến trúc và các Kỹ sư của Công ty CP Bê tông xây dựng Vinaconex Xuân Mai

Từ thực tiễn xây dựng nhà tránh lũ, lụt ở Quảng Nam – Quảng Ngãi, TS.KTS Ngô Doãn Đức – PCT Hội KTSVN chủ trì cùng nhóm Kiến trúc sư Viện Kiến trúc và các Kỹ sư của Công ty CP Bê tông xây dựng Vinaconex Xuân Mai đã thiết kế điều chỉnh mẫu nhà lõi tránh lũ, lụt trên cơ sở:

-         Áp dụng linh hoạt

-         Đơn giản, tiết kiệm chi phí

-         Xã hội hóa cao 

Mẫu nhà lõi đơn giản, kích thước 3x3m, có thể dễ dàng xây dựng lắp ghép đồng bộ, hàng loạt hoặc đúc tại chỗ.

Có 4 căn nhà được bàn giao trong đợt này

Một căn nhà lõi tránh bão do người dân địa phương tự xây

Mẫu nhà tránh lũ, ngập lũ trên địa bàn tỉnh Nghệ An có sự phối hợp của Hội Kiến trúc sư Nghệ An và sự cộng tác chặt chẽ, nhiệt tình của lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Hưng Nhân và nhân dân địa phương. Đặc biệt là sự tham gia của Công ty Cp Bê tông Xuân Mai, đơn vị luôn luôn đồng hành cùng Hội Kiến trúc sư Việt Nam trong chương trình góp phần xây dựng nông thôn mới và Onduline Việt Nam đã cử chuyên gia tham gia chương trình, hỗ trợ một phần kinh phí và vật liệu xây dựng 04 mẫu nhà thực nghiệm điển hình tại xã Hưng Nhân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Hơn hai tháng với tinh thần xây dựng khẩn trương, miệt mài của người dân Ban tổ chức – Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã hoàn thành 04 công trình này. Đây là món quà đầy ý nghĩa, chứa chan tình cảm của Hội Kiến trúc Việt Nam cùng với các đơn vị tài trợ dành cho Bà con nông dân nói chung và ông, bà Đậu Văn Lý, Nguyễn Thị Hồng, Phạm Thị Vinh, Hoa Hồng Linh nói riêng. Công việc này, thật thiết thực đối với đời sống và mang lại ý nghĩa xã hội cao.

Qua chương trình này, Hội KTSVN mong muốn nhận được sự đóng góp ý kiến của nhân dân để có cơ sở tiếp tục điều chỉnh các mẫu nhà sao cho phù hợp với thực tế và nhu cầu, điều kiện sinh hoạt cũng như điều kiện tự nhiên, xã hội từng vùng miền. Làm sao có thể đưa ra được mô hình và các mẫu nhà điển hình có tính xã hội hóa cao mà tất cả bà con nông dân đều có thể tự xây dựng nhà vượt lũ cho mình.

Mọi ý kiến đón góp xin gửi về:

Ban biên tập Trang tin điện tử Hội KTSVN

[e] hoiktsvn@kienviet.net

[tel] +844 37921257 - [fax] +844 37921257

Thái Linh – Kienviet.net

The post Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức Lễ bàn giao mẫu nhà thực nghiệm tránh lũ lụt tại Nghệ An appeared first on Kiến Việt net.

Tình hình phát triển đô thị trên thế giới và ở Việt Nam

Quá trình đô thị hóa trên thế giới đã chỉ ra rằng một bộ phận lớn dân số của các quốc gia đang sống ở các khu vực đô thị. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa toàn cầu về “đô thị”, Chính phủ ở các quốc gia đang sử dụng các phương pháp để đánh giá về đô thị như các tiêu chí về hành chính, quy mô dân số hoặc mật độ dân cư, các đặc trưng về kinh tế và hạ tầng cơ sở đô thị.

Đô thị hóa diễn ra nhanh chóng trong suốt thế kỷ trước, thế kỷ XX. Vào năm 1900, 15% của 1,5 tỷ dân số thế giới sống ở khu vực đô thị, khoảng 225 triệu người. Năm 1950, nửa đầu của thế kỷ XX tổng dân số thế giới là 2.503 triệu người trong đó dân số đô thị là 735 triệu người, tỷ lệ đô thị hóa là 29,36%. Cuối thế kỷ XX, vào năm 2000 tổng dân số thế giới là 6.129 triệu người, dân số đô thị là 2.953 triệu người và tỷ lệ đô thị hóa là 48,18%. Năm 2008 dân số đô thị của thế giới vượt qua ngưỡng 50% và năm 2011 dân số thế giới đã đạt mốc 7 tỷ người. Năm 1950 thế giới có 50 đô thị trên 1 triệu dân, đến năm 2006 đã tăng lên trên 400 đô thị. Như vậy số đô thị có dân số trên 1 triệu người trên thế giới trung bình tăng thêm 6 đô thị/năm trong giai đoạn 1950-2006, tức là cứ 2 tháng lại xuất hiện thêm 1 đô thị dân số trên 1 triệu người.

Ở Việt Nam, hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, nhất là từ đầu thế kỷ XXI trở lại đây. Đầu thời kỳ đổi mới, vào năm 1986 số lượng đô thị trên cả nước là 480 đô thị, với dân số đô thị là 11,87 triệu người, chiếm 19,3% so với dân số cả nước, đến tháng 6/2012 đã tăng lên đến 758 đô thị, với dân số đô thị là 27,2 triệu người, chiếm 31% so với dân số cả nước. Như vậy trung bình số đô thị tăng thêm ở giai đoạn 1986-6/2012 là 11 đô thị/năm (tức là tăng gần 1 đô thị/tháng), tỷ lệ đô thị hóa tăng thêm 0,46 %/năm và dân số nội thị tăng thêm 0,6 triệu người/năm.

Thế giới thành lập tổ chức đánh giá biến đổi khí hậu

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) là tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc (tiền thân là Tổ chức Khí tượng Quốc tế, thành lập năm 1873). Từ thế kỉ XIX, hội nghị Khí tượng Thế giới đã thường xuyên được tổ chức; đến năm 1947, chuyển thành tổ chức và có quy chế chính thức thành Tổ chức Khí tượng thế giới (23/3/1950); trở thành tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc (20/12/1951), đến năm 2012 có 189 thành viên (quốc gia và vùng lãnh thổ). Tổ chức Khí tượng Thế giới có trụ sở tại Giơnevơ, Thụy Sĩ, với sáu Hội khu vực gồm: 1) Châu Phi; 2) Châu Á; 3) Nam Mĩ; 4) Bắc, Trung Mĩ và Caribê; 5) Tây Nam Thái Bình Dương; 6) Châu Âu.

Việt Nam là thành viên từ năm 1975 và thuộc khu vực 5. Trong những năm qua, Tổ chức Khí tượng thế giới đã giúp Việt Nam đào tạo một số cán bộ chuyên ngành và một số dự án qua chương trình giúp đỡ tự nguyện, chương trình hợp tác kỹ thuật.

Năm 1988, Tổ chức Khí tượng thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phối hợp thành lập Ban liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC). Ngày nay IPCC là tổ chức quốc tế hàng đầu về đánh giá BĐKH trên thế giới.

Biến đổi khí hậu toàn cầu

Số liệu quan trắc trong 100 năm qua (1906-2005) đã chỉ ra rằng nhiệt độ tăng trên toàn cầu và tăng nhiều hơn ở các vĩ độ cực Bắc, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 0,74oC, tốc độ tăng của nhiệt độ trong 50 năm gần đây gần gấp đôi so với 50 năm trước đó.

Năm 2010, theo báo cáo của WMO là năm nóng nhất trong lịch sử, với nhiệt độ tương tự như các năm 1998 và 2005. Trong thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn nửa độ so với giai đoạn 1961-1990, trung bình toàn cầu (IPCC, 2007) mức cao nhất từng được ghi nhận đối với bất kì một giai đoạn 10 năm nào kể từ khi bắt đầu quan trắc khí hậu bằng thiết bị đo đạc (Michel Jarraud, 2011).

Lượng mưa trên phạm vi toàn cầu tăng lên ở các đới phía Bắc vĩ độ 30oB thời kỳ 1901-2005 và giảm đi ở các vĩ độ nhiệt đới, kể từ giữa những năm 1970. Ở khu vực nhiệt đới, mưa giảm đi ở Nam Á và Tây Phi với trị số xu thế là 7,5% cho cả thời kỳ 1901-2005. Ở đới vĩ độ trung bình và vĩ độ cao, lượng mưa tăng lên rõ rệt ở miền Trung Bắc Mỹ, Đông Bắc Mỹ, Bắc Âu, Bắc Á và Trung Á. Tần số mưa lớn tăng lên trên nhiều khu vực, kể cả những nơi lượng mưa có xu thế giảm đi (IPCC, 2007).

Tính từ 1,6 triệu năm đến nay đã có 5-6 chu kỳ biến động lớn. Đó là các thời kỳ băng hà kéo theo mực nước biển hạ thấp (biển lùi) và các thời kỳ gian băng (băng tan) kéo theo mực nước biển dâng cao (biển tiến). Vào các thời kỳ băng hà, nhiệt độ bề mặt Trái đất khô lạnh. Vào thời kỳ gian băng nhiệt độ bề mặt Trái đất đan xen giữa nóng ẩm và khô hạn. Vào các thời kỳ đó, biên độ dao động của nước biển (dâng, hạ) lên đến hàng chục, hàng trăm mét. Mỗi chu kỳ kéo dài hàng vạn, chục vạn năm. Mỗi chu kỳ như vậy còn được chia ra các chu kỳ ngắn hơn với thời gian kéo dài nhiều trăm năm đến nghìn năm với biên độ dao động mực nước biển 2-3 m hoặc hơn.

Hệ quả đồng hành với việc bề mặt Trái đất nóng lên luôn luôn là sự tan những khối băng vĩnh cửu ở hai đầu địa cực và trên đỉnh những dãy núi cao. Trong thế kỷ XX cùng với sự tăng lên của nhiệt độ mặt đất có sự suy giảm khối lượng băng trên phạm vi toàn cầu. Từ năm 1978 đến nay, lượng băng trung bình hàng năm ở Bắc Băng Dương giảm khoảng 2,1-3,3% mỗi thập kỷ (IPCC, 2007). Nhưng chưa bao giờ tốc độ tan băng lại diễn ra với tốc độ nhanh và quy mô lớn như ngày nay. Chẳng hạn như ở Nam Cực, tháng 3/2002 các nhà khoa học tận mắt chứng kiến khối băng 500 tỷ tấn tan rã thành hàng nghìn mảnh; ở Bắc Cực, mùa hè 2002 lượng băng tan ở Greenland cao gấp đôi so với 1992, diện tích băng tan đã lên tới 655.000 m2. Hơn 110 sông băng và những cánh đồng băng vĩnh cửu ở bang Montana đã biến mất trong vòng 100 năm qua. Các sông băng sẽ biến mất khỏi dãy Alpes vào năm 2050 (nếu độ tan chảy duy trì như hiện nay)…

Các cam kết về biến đổi khí hậu

Hội nghị cấp cao của LHQ về biến đổi khí hậu tổ chức tại thủ đô Copenhagen (Đan Mạch), 7-18/12/2009.

Vào năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh trái đất đã được tổ chức tại Thủ đô Rio de Janeiro (Brazil) bao gồm 150 quốc gia thành viên của Liên hợp quốc để bàn về “Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC)”, thường gọi tắt là Công ước Khí hậu. Công ước Khí hậu đã được ký kết với mục tiêu cuối cùng của là “ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển ở mức có thể ngăn ngừa được sự can thiệp nguy hiểm của con người vào hệ thống khí hậu”. Năm 1999 tại thành phố Kyoto (Nhật Bản) các bên Công ước Khí hậu đã cùng nhau bàn bạc và tiến đến ký kết Nghị định thư Kyoto về BĐKH.

Tháng 12/2009 tại Thủ đô Copenhagen (Đan Mạch) đã diễn ra Hội nghị lần thứ 15 các bên Công ước Khí hậu, tuy nhiên Hội nghị đã không đạt được những mục tiêu đề ra như cam kết ban đầu tại Hội nghị Thượng đỉnh trái đất năm 1992.

Việt Nam là một trong những nước sớm tham gia ký kết (11/6/1992) và phê chuẩn (16/11/1994) Công ước khung Liên hợp quốc về BĐKH. Việt Nam cũng đã sớm tham gia ký kết (11/3/1999) và phê chuẩn (18/11/1999) Nghị định thư Kyoto về BĐKH.

Đô thị Việt Nam liệu đã sẵn sàng ứng phó ?

Nhận thức rõ những thách thức do biến đổi khí hậu gây ra, ngày 02/12/2008 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu tại Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg. Đây là một trong những thành công ban đầu quan trọng trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam vì mục tiêu phát triển bền vững. Ba trong chín nhiệm vụ quan trọng của Chương trình là: (1) Đánh giá mức độ và tác động của biến đổi khí hậu đối với các lĩnh vực, ngành và địa phương; (2) Xác định các giải pháp ứng phó với BĐKH; (3) Xây dựng các kế hoạch hành động của các Bộ, ngành và địa phương ứng phó với BĐKH.

Chỉ tiêu thực hiện đến năm 2015 yêu cầu hoàn thành việc xây dựng các giải pháp ứng phó với BĐKH đối với các lĩnh vực, ngành và địa phương, từ đó triển khai thực hiện các nhiệm vụ có liên quan đến điều chỉnh quy hoạch đô thị, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật đô thị và các dự án phát triển đô thị theo các kịch bản biến đổi khí hậu.

Tháng 6/2009, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đưa ra kịch bản đầu tiên về BĐKH tại Việt Nam (kịch bản BĐKH Việt Nam 2009). Năm 2012, sau 3 năm nghiên cứu, bổ xung, Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa công bố Kịch bản BĐKH, nước biển dâng 2012 liên quan đến xu thế BĐKH ở Việt Nam bao gồm các nội dung chính sau đây: 1) Sự gia tăng nhiệt độ; 2) Sự thay đổi lượng mưa; 3) Về xoáy thuận nhiệt đới; và 4) Sự dâng lên của nước biển.

Cả nước hiện có gần 760 đô thị, trong số đó có 335 đô thị thuộc 28 tỉnh, thành có đường biên sát biển, 70 đô thị thuộc 6 tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động gián tiếp từ biển, các đô thị còn lại đều có thể bị ngập lụt do ảnh hưởng bởi mưa, bão, thiên tai, BĐKH. Liệu các đô thị Việt Nam đã sẵn sàng ứng phó với BĐKH, giảm nhẹ thiên tai ? Xem ra câu trả lời vẫn đang còn ở phía trước./.

PGS.TS Lưu Đức Hải – Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam
Theo Báo xây dựng

The post Đô thị Việt Nam liệu đã sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu? appeared first on Kiến Việt net.

Thoát nước Hà Nội rất khó khăn do kế thừa hệ thống được xây dựng từ năm 1887. Cống ngầm xây gạch tự chảy từ tây sang đông từ bắc xuống Nam và thoát ra sông Hồng ở cuối phố Trần Hưng Đạo. Hệ thống thoát nước này hoạt động tốt từ 1890 đến 1926

H. 1                                                        H.  2                                                 H. 3

H1 : QH thoát nước 1887 khu Đông Hồ Gươm 1887- H2: QH định hướng thoát nước cho Hà Nội mở rộng 1923 của E. Hebra – H3: QH thoát nước giai đoạn 1 do JICA công bố năm 2000

Năm 1926, Hà nội lụt lớn, nước cao uy hiếp khu vực nội thành Hà Nội, hệ thống đê ngăn lũ từ phía Bắc thành phố vốn đã đã được củng cố từ TK 18-19 nay gấp rút xây dựng và nâng cao dần mỗi năm. Đê cuối phố Trần Hưng Đạo nâng cao ..Cửa chính thoát nước được nắn lại xuôi về phía Nam thoát về cống Nam Khang , dọc đê Bình Lao ( nay là đường Đại Cồ Việt – Trần Khát Trân. Nước mưa và nước thải sinh hoạt đều thu gom vào các cổng dẫn theo hướng này. Kể từ đây, thoát nước nội thành dẫn theo hai mương hở để rồi chảy xuôi xuống cánh đồng rộng lớn phía Nam TP.

Giai đoạn 1980-1990, xây dựng, mở rộng đường Đại Cồ Việt và Trần Khát Trân hệ thống thoát nước này không được quan tâm, liên tục thu hẹp dòng chảy và dần dần cống hóa nên giảm đáng kể khả năng tiêu thoát. Đến nay,hầu hết mương hở nội thành đã cống hóa.

Thập kỷ 1990, dự án thoát nước của JICA ( Nhật Bản ) lập riêng cho khu vực nội chỉ tính đến bờ Tây sông Tô Lịch. Về phía Nam cũng chỉ tính đến lưu vực hồ Linh Đàm và Yên Sở để dồn nước thải toàn bộ 6 lưu vực thoát nước đổ vào trạm bơm duy nhất là trạm Yên Sở bơm ra sông Hồng.

Đồng thời với QH thoát nước do JICA lập, TP HN nghiên cứ quy hoạch mở rộng nội thành ( phê duyệt năm 1998). Phần TP mở rộng từ bờ Đông sông Tô Lịch đến bờ Đông sông Nhuệ có diện tích lớn hơn diện tích 6 lưu vực thoát nước nội thành …

Đầu thập kỷ 2000, Thành phố Hà Nội mở rộng theo QH 1998 bằng cách san lấp hàng trăm km2 đất ruộng trũng bờ Tây sông Tô Lịch đến bờ Đông sông Nhuệ, đồng thời làm đường Hà Nội – Hòa Lạc đắp cao như một con đê ngăn nước từ Bắc xuống Nam của toàn bộ lưu vực bờ Tây sông Nhuệ . Hà Nội úng ngập tăng dần, trận lụt lịch sử tháng 11/2008 cho thấý tổng đương lượng trữ nước sông hồ nội thành Hà nội là 23 triệu M3, trong khi trạm bơm Yên Sở có công suất hơn 2 triêu m3 / ngày là quá thấp. Hà Nội dùng các trạm bơm dã chiến để bơm từ sông Nhuệ xuống phía Nam và chạy hết công suất thì phải mất hơn 10 ngày những nơi ngập úng nội thành mới hết nước.

Ngay sau khi nước rút, trạm bơm Yên Sở khởi công nâng công suất trạm bơm lên 4,8 triệu M3 ngày đêm. Nhưng căn nguyên việc úng ngập chưa có một nghiên cứu / giải đáp đầy đủ. Đặc biệt là không kịp thời xây dựng bản đồ úng ngập cũng như đánh giá các giải pháp chống ngập.

Tháng 8/2008, Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, tăng diện tích HN lên gấp 3 lần, đồng thời các nghiên cứu thoát nước giai đoạn 2 của JICA trình phê duyệt.

H4: QH thoát nước khu vực trung tâm trong báo cáo QH Hà Nôi 2030 – tầm nhìn 2050

Bản QH thoát nước lập và đang trình TP dựa trên cơ sở nghiên cứu của JICA giai đoạn 1&2 cho thấy không có nội dung nào có tính đột phá / giải pháp sáng tạo để thay đổi tình thế …thực tế gần đây những đợt mưa vừa trong vài giờ cũng làm úng ngập nội thành.

Đặt ra mục tiêu 3 năm tới nội thành Hà Nội sẽ hết ngập là có quyết tâm rất cao, mong muốn giải quyết những vấn đề phức tạp của đô thị, đáp ứng mong mỏi của hàng triệu cư dân thoát cảnh úng ngập mỗi khi mưa lớn. Tuy vậy cùng với quyết tâm đòi hỏi có những phương án tính toán khoa học, cẩn trọng, thuyết phục, khả thi hơn .

KTS. Trần Huy Ánh

The post Hy vọng 3 năm nữa, nội thành Hà Nội sẽ hết ngập appeared first on Kiến Việt net.

Đây là kết quả nghiên cứu khảo sát của Cơ quan khảo sát địa chất Trung Quốc vừa được công bố. Nghiên cứu chỉ ra, các điểm ảnh hưởng nhiều nhất là vùng đồng bằng Bắc bộ của Trung Quốc, vùng châu thổ sông Dương Tử, và lưu vực Fenwei. Tổng diện tích khu vực này là 79.000 km2, gấp 100 lần diện tích Singapore.

Hơn 50 thành phố ở khu vực này đã lún 20cm so với những năm 1970. Tại Thương Châu thuộc tỉnh Hà Bắc, mặt đất thậm chí lún 2,4m kể từ những năm 1970, chủ yếu do sự suy giảm nghiêm trọng của mặt nước. Nằm ở vị trí thấp, Thương Châu dễ bị ảnh hưởng bởi lũ lụt vào mùa mưa kể từ những năm 1980.

Vấn đề ngày càng trở nên trầm trọng hơn và có thể gây ra thảm họa cho hàng triệu người dân Trung Quốc, giám đốc bộ phận thảm họa địa chấn thuộc Cơ quan khảo sát địa chất Trung Quốc Li Tiefeng cho biết.

Không giống Thương Châu, tình trạng lún đất ở Thượng Hải chủ yếu do mật độ dày đặc của các tòa nhà cao tầng. Hồi tháng 2, một vết nứt dài 10m đã xuất hiện ở tòa nhà Trung tâm Tài chính quốc tế cao 492m, và tại công trình Tháp Thượng Hải cao 632m. Có khoảng 65 tòa nhà cao trên 200m ở Thượng Hải, trong khi Tokyo chỉ có 45 tòa.

Một nghiên cứu năm 2008 cũng chỉ ra, tổng thiệt hại kinh tế do lún mặt đất ở Trung Quốc là gần 333 tỷ nhân dân tệ (53 tỷ USD) từ năm 1956 đến 2008 ở vùng đồng bằng Bắc bộ với diện tích 140.000 km2, trong đó có Bắc Kinh và Thiên Tân.

Theo DVT/China Daily

The post Nhiều thành phố của Trung Quốc đang chìm xuống appeared first on Kiến Việt net.

“Bè đang chìm”

Hai đô thị cũ lớn nhất Việt Nam là Hà Nội và TP.HCM đang có hiện tượng lún mặt đất. Hai TP này có cấu tạo nền đất dưới công trình khá giống nhau. Tầng khai thác nước ngầm của Hà Nội và TP.HCM là tầng chứa nước Pleistocen (qp1). Nguồn cung cấp nước cho tầng chứa nước này chủ yếu là nước mưa và nước mặt, nhưng mức bù đắp nước của địa tầng này cao nhất vào mùa mưa cũng chỉ được 200 – 300 nghìn m3/ngđ, mà hiện nay ở TP.HCM và Hà Nội đang khai thác trên 700 nghìn m3/ngđ, gấp 2 – 3 lần khả năng bù đắp nguồn nước.

Theo các chuyên gia ngành Xây dựng, tầng đất đỡ đại bộ phần nhà từ 5 tầng trở xuống (thấp tầng) có móng nông, thuộc nền thiên nhiên nằm trên lớp vỏ đất sét yếu của TP.HCM và Hà Nội. Lớp đất này có chiều dày thay đổi từ 8 đến khoảng 15m từ mặt đất xuống, được nước ngầm đỡ lên với lực đẩy Ác-si-mét. Nay hút nước ngầm nhiều, làm chiều cao của lớp nước ngầm bị thấp xuống, mất đi lực đỡ, làm cho nền lún là quy luật tự nhiên.

Nói một cách hình ảnh thì, loại nhà thấp tầng đang ở trên “một cái bè đang chìm”. Điều đó rất đáng lo ngại hơn cả, do đang “nổi” ở tầng đất 40m trở lên. Nơi lún nhanh và nhiều là quanh giếng hút, vì tại đây hình thành phễu hoắm sâu trên mặt mức nước ngầm.

Tại TP.HCM, tuy chưa có dữ liệu hệ thống, nhưng mức lún mặt đất trong những năm qua đã đạt khoảng 0,5m. Mặt đất của Hà Nội cũng bị lún tương tự, và mực nước ngầm của hai TP đã hạ sâu so với 10 năm trước đây khoảng 12m. Công trình Nhà hát Lớn Hà Nội khánh thành năm 1911, không bị lún nứt gì gần trăm năm qua đã bị lún nứt (đã được gia cố, sửa chữa). Trụ sở Toà án Tối cao tại phố Lý Thường Kiệt tồn tại gần trăm năm, bây giờ cũng bị lún và mới được sửa chữa….

Con người tự bức tử

Sự mất đi của hệ thống sông hồ tại các đô thị cũ cùng sự quá tải khi chồng lấn trên bề mặt những khối nhà cao tầng ở Hà Nội và TP.HCM đang khiến các khu vực phố cũ lâm vào tình trạng quá tải trầm trọng. Ngay tại các vùng lõi này, nhà cao tầng, bê tông hóa đang khiến các tầng đất có nguy cơ trống rỗng (do không được bù đắp lượng nước ngầm bị khai thác) và lún sụt nghiêm trọng. Nhiều nhà khoa học đã cảnh báo về tình trạng bê tông hoá.

Song không phải khi nào những phản biện của họ cũng “lọt tai” nhà lãnh đạo. Và hệ quả là chỉ sau một trận mưa lớn là Hà Nội thành sông. Những đợt triều cường đang ngày càng khiến TP.HCM ngập sâu hơn. Đó là chưa kể những tác động từ biến đổi khí hậu như bão lũ, hạn hán – mà nguyên nhân gây nên cũng chính là con người.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đã đến lúc cần tính đến những tác động xấu của sự phát triển thái quá trong các vùng lõi đô thị. Đặc biệt, cần hướng khôi phục và bảo vệ các vùng cảnh quan tự nhiên (ao hồ, mặt đất…) để “trả lại” cho đất một phần nước ngầm mà chính con người đã lấy đi.

Chẳng hạn, với TP.HCM, cần tập trung khai thác nguồn nước mặt cung cấp từ hồ Dầu Tiếng, hồ Trị An và giảm dần là khai thác nước thô từ các giếng đặt cách TP khoảng 50km trong khi chờ nguồn nước khác. Hạ mức nước ngầm quá mức, còn làm cho mức ngập triều cường thêm sâu. Làm giảm được việc hạ mức nước ngầm sâu gây sụt lún mặt đất cho TP.HCM là có lợi kép.

Chất tải lên các đô thị cũ, khai thác cùng kiệt tài nguyên trong lòng đất… những điều đó đã và đang để lại những hệ quả xấu cho chính các đô thị – Đó là tình trạng ngập lụt, ô nhiễm, chất lượng cuộc sống suy giảm.

Tạo hành lang thoát lũ khẩn cấp cho TP.HCM

Theo đề xuất của TS Hồ Long Phi (ĐH Quốc gia TP.HCM), sau kết quả nghiên cứu, rút ra bài học kinh nghiệm từ lũ tại Bangkok (Thái Lan) vừa qua, hiện TP chưa hề có một hành lang thoát lũ khẩn cấp nào, nếu bây giờ không quy hoạch đất dành cho việc này thì sẽ là quá muộn. Tính toán cho thấy, điều nguy hiểm nhất với TP.HCM hiện nay không phải là thủy triều hay nước biển dâng, mà là những trận bão đặc biệt lớn xảy ra trên lưu vực sông Sài Gòn – Đồng Nai vào cuối mùa mưa, trùng với mùa lũ ở ĐBSCL và lúc mà các hồ chứa thượng nguồn đều hầu như đã đầy nước.

Đồng thời, nếu vẫn phát triển khu dân cư, công nghiệp mới lấp đầy khu vực trũng xung quanh TP; chủ yếu dựa vào các giải pháp công trình chống ngập đã và đang xây dựng hiện nay… thì thiệt hại của TP.HCM sẽ không khác gì Bangkok.

Theo Báo xây dựng

The post Mối lo ngập úng ở các đô thị appeared first on Kiến Việt net.

Nước ngập trắng xóa những cánh đồng lúa ở Phú Yên 

Dân cư sống ở các khu vực ven đô dễ bị tổn thương nhất do thiếu cơ sở hạ tầng hiện đại, nguồn nước, các điều kiện vệ sinh so với khu vực nội đô.

Báo cáo của UN HABITAT về hiện trạng các đô thị châu Á dự báo vào năm 2020, trong tổng số 4,2 tỷ dân cư đô thị toàn cầu có 2,2 tỷ người sống ở các đô thị châu Á.

Biến đổi khí hậu đã làm trầm trọng hơn các vấn đề đất đai và tái định cư ở châu Á, vì vậy, các nước châu Á cần khẩn cấp thúc đẩy các chiến lược thích nghi với tác động của của biến đổi khí hậu không chỉ ở nông thôn mà cả ở các đô thị.

Ngập lụt tại Thái Lan

Các thành phố không bền vững về xã hội đồng nghĩa với không bền vững về môi trường. Nguy cơ dễ bị tổn thương đều liên quan trực tiếp đến số người nghèo ở các đô thị và mức độ họ bị ảnh hưởng trước tác động của biến đổi khí hậu.

Ngân hàng Phát triển châu Á dự báo vào năm 2050 sẽ có 1,4 tỷ người Ấn Độ sống trong các khu vực bị tác động của biến đổi khí hậu, trong đó 820 triệu người, chiếm 48% trong tổng dân số dự báo 1,7 tỷ dân của Ấn Độ, sẽ sống trong 6.500 khu định cư ở các đô thị dễ bị tổn thương về khí hậu.

Các chuyên gia Liên hợp quốc nhấn mạnh trách nhiệm đối phó với thách thức xây dựng xã hội có khả năng ngăn ngừa, làm giảm hoặc phục hồi nhanh trước tác động của biến đổi khí hậu không chỉ đơn thuần thuộc về các chính phủ.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng hiện nay, các nước cần tăng cường nguồn vốn xã hội cho cuộc chiến này thông qua đào tạo nguồn nhân lực tốt sẵn sàng đối phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Các chiến lược ngăn ngừa và thích nghi với biến đổi khí hậu cần phù hợp với đặc thù của mỗi địa phương và được xây dựng dựa trên sự tham gia của các đối tác đa dạng, chia sẻ nền tảng tri thức chung về nguy cơ biến đổi khí hậu và khả năng dễ bị tổn thương của các đô thị.

Báo cáo của UN HABITAT đặc biệt nhấn mạnh nguy cơ dễ bị tổn thương và chiến lược xây dựng năng lực phục hồi sau thảm họa biến đổi khí hậu của các thành phố ở Ấn Độ, Indonesia,Việt Nam và Thái Lan.

Theo Vietnam+

The post Liên Hợp Quốc: Biến đổi khí hậu đe dọa dân ở đô thị châu Á appeared first on Kiến Việt net.

Khi nước tấn công thành phố

Theo ông Lưu Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Quy hoạch môi trường đô thị – nông thôn, tốc độ phát triển hệ thống thoát nước của TPHCM hiện chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa. Bên cạnh đó, yếu tố biến đổi khí hậu và nước biển dâng chưa được quan tâm đúng mức trong các đồ án quy hoạch đô thị. Vậy nên vấn đề ngập lụt đô thị đang ngày càng trở nên nghiêm trọng đối với TPHCM.

Do đó, từ năm 2008, TPHCM đã lập quy hoạch thủy lợi chống ngập úng nhằm giải quyết từng bước hiện tượng ngập do triều cường và điều tiết lũ thượng nguồn. Kế hoạch thực hiện tuyến đê bao khép kín từ Bến Súc đến sông Kinh Lộ, với 13 cổng kiểm soát triều và cải tạo các kênh trục cũng như xây các hồ điều tiết nước cũng đã được vạch ra.

Đến nay, một số dự án trong kế hoạch nói trên đã được triển khai như dự án vệ sinh môi trường thành phố lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè; Tàu Hủ – Bến Nghé – kênh Đôi – kênh Tẻ; Tân Hóa – Lò Gốm; các dự án thủy lợi bờ hữu, bờ tả sông Sài Gòn; các dự án chống ngập lụt khu vực nội thành như dự án Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên, cải tạo rạch Cầu Sa, suối Nhum…

Và, theo Ban chỉ đạo thực hiện kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu TPHCM, giai đoạn 2011-2015, thành phố sẽ thực hiện tiếp 30 dự án ứng phó với biến đổi khí hậu nhằm đối phó với kịch bản nước biển dâng 75 cen ti mét (khi đó diện tích bị ngập của thành phố là 204 ki lô mét vuông, ảnh hưởng trực tiếp đến 154/322 phường, xã). Bốn lĩnh vực được ưu tiên đầu tư là tài nguyên nước, năng lượng, quản lý chất thải và quản lý tài nguyên đất. Tổng kinh phí cho các dự án này khoảng trên 4.000 tỉ đồng.

Một lãnh đạo của Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước TPHCM cho biết các dự án chống ngập đang triển khai đã có hiệu quả bước đầu. Số điểm ngập ở khu vực trung tâm thành phố đã giảm từ 221 điểm năm 2008 xuống còn 40 điểm năm 2011. Tuy nhiên, do hầu hết các khu vực phát triển đô thị mới chưa có quy hoạch chi tiết hệ thống thoát nước nên số điểm ngập đang tăng lên tại khu vực ngoại vi thành phố.

Nằm trong danh sách 10 thành phố bị đe dọa nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu, theo đánh giá của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu IPCC và Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế OECD, nếu không có chiến lược đúng đắn, cụ thể và rõ ràng ngay từ bây giờ thì nguy cơ TPHCM chìm trong nước trong tương lai là điều khó tránh khỏi. Nghiên cứu của Trung tâm Quản lý môi trường quốc tế (ICEM) cho thấy đến năm 2050 sẽ có khoảng 30-70% hệ thống giao thông của TPHCM có nguy cơ ngập lụt; gần 70% diện tích đất nông nghiệp có nguy cơ nhiễm mặn; khoảng 50% nhà máy cấp nước mặt và nước ngầm, 60% nhà máy xử lý nước thải và 90% bãi chôn lấp rác thải có nguy cơ ngập lụt…

Quy hoạch đô thị thích nghi

Tại hội thảo, các chuyên gia đã phân tích các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng ngập úng đô thị của TPHCM, từ đó đề xuất những định hướng, giải pháp phát triển đô thị cho thích nghi với hiện tượng biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Theo đó, nguyên nhân đầu tiên được xác định là ngập úng do địa hình, điều kiện khí tượng, thủy văn, hải văn. Dễ nhận thấy là 70% đất đô thị của TPHCM có độ cao dưới hai mét so với mực nước biển. Đã vậy, hiện tượng đô thị hóa nhanh và tràn lan trong thời gian gần đây khiến hàng ngàn héc ta đất chứa nước đã biến mất.

Hiện tượng san lấp kênh rạch, ao hồ để xây dựng nhà cửa (điển hình là khu vực phía Nam thành phố) quá ồ ạt. Chỉ trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây có đến 47 con kênh với tổng diện tích 16,4 héc ta bị biến mất; hồ Bình Tiên rộng 7,4 héc ta, hồ chứa nước quan trọng của thành phố cùng vô số ao hồ khác đã bị san lấp… Chỉ trong tám năm, từ 2002-2009, khả năng chứa nước của hệ thống ao hồ và vùng ngập nước trong thành phố giảm gần 10 lần.

Khi hệ thống kênh rạch tiêu thoát nước cho thành phố giảm đáng kể, hệ thống ao hồ điều tiết nước biến mất gần hết thì khả năng “chống đỡ” với triều cường, nước mưa và việc xả lũ không còn nữa. Vì vậy ngập lụt đô thị là điều đương nhiên. Đó là chưa kể, diện tích cây xanh giảm sút, khai thác nước ngầm quá mức và “rừng” nhà cao tầng cũng gây sụt lún đô thị. Theo Trung tâm Địa tin học, Đại học Quốc gia TPHCM, hơn 10 năm qua nhiều khu vực ở TPHCM đang lún nhanh (20-30 cen ti mét) và không có dấu hiệu dừng lại.

Nguyên nhân ngập do biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng cao chưa có biểu hiện rõ nhưng theo các chuyên gia, trong tương lai, các dự án đã và đang thực hiện việc chống ngập hiện nay có thể sẽ nhanh chóng lạc hậu khi mực nước biển dâng. Các giải pháp kiểm soát ngập truyền thống dựa trên dự án sẽ kém tác dụng và cần bổ sung bằng các giải pháp mềm dẻo và bền vững hơn.

Theo  SaigonTimes

The post Ngập lụt đô thị sẽ nghiêm trọng appeared first on Kiến Việt net.

Bắt bệnh

Nghiên cứu tình trạng ngập lụt của TP.HCM trong nhiều năm qua, hầu hết các chuyên gia đều khẳng định: Bên cạnh những nguyên nhân khách quan thì quá trình phát triển đô thị của TP.HCM còn thiếu hợp lý, không đồng bộ khiến TP.HCM lâm vào cảnh ngập lụt tại nhiều nơi và có nguy cơ mất phần lớn diện tích đất khi BĐKH và NBD.

Tình trạng ngập úng diễn ra thường xuyên ở TP Hồ Chí Minh

Thực tế, trong những năm gần đây TP.HCM đã nỗ lực đầu tư nhiều công trình xây dựng cho hệ thống thoát nước và vệ sinh môi trường cũng như triển khai hàng loạt các dự án thủy lợi tại nhiều điểm của TP nên đã giúp cho khu vực trung tâm TP giảm điểm ngập. Trung tâm điều hành Chương trình chống ngập nước TP cho biết: Đến nay số điểm ngập do mưa giảm từ 126 điểm (năm 2008) xuống còn 31 điểm (2011); số điểm ngập do triều cường giảm từ 95 điểm (2008) đến nay còn 9 điểm.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu của ThS.KTS Lưu Đức Cường – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Quy hoạch môi trường đô thị – nông thôn (Bộ Xây dựng) thì: Nguyên nhân chủ yếu khiến TP.HCM bị ngập lụt là do địa hình và điều kiện khí tượng thủy văn, hải văn; Do quá trình đô thị hóa không hợp lý, công tác quản lý đô thị còn hạn chế và ý thức của người dân về vấn đề này chưa cao.

Ông Cường phân tích: Phía nam TP là nơi có nền đất yếu và thấp nhưng lại được đầu tư mạnh mẽ, phát triển tự phát tại hai bên sông Sài Gòn về phía thượng lưu khiến cho hàng nghìn héc ta diện tích chứa nước bị biến mất, phần lớn ruộng vùng ven đô biến thành đô thị… Cùng với đó là sự biến mất của 47 con kênh (16,4ha), 7,4ha hồ Bình Tiên (một trong những hồ chứa nước quan trọng nhất của khu vực) cũng khiến cho TP bị ngập lụt khi triều cường lên hoặc khi mưa nhiều hay do lũ từ lưu vực sông Đồng Nai, sông Sài Gòn trực tiếp đổ về.

Ông Lưu Đức Cường làm bài toán cho quá trình đô thị hóa, kết quả cho thấy chỉ trong vòng 8 năm (2002 – 2009), hệ thống chứa nước của hồ, ao và vùng ngập nước trong TP đã giảm gần 10 lần. Từ năm 1989 – 2006, hệ thống bê tông hóa tăng từ hơn 6 nghìn ha lên 24.500ha (305,5%). Việc bê tông hóa này không chỉ làm cho giảm khả năng thấm, giảm lượng nước ngầm và gây lún cho đô thị mà còn tạo nên sự đảo nhiệt khiến cho số lượng và quy mô những cơn mưa tăng lên. Trong khi đó, hệ thống thoát nước không theo kịp tốc độ đô thị hóa và diện tích cây xanh tại các công viên nội đô giảm gần 50%…

Kê thuốc

Trận lụt lịch sử tại Bangkok (Thái Lan) năm 2011 được nhiều chuyên gia coi là bài học nhãn tiền cho đô thị TP.HCM. Từ đó vai trò điều tiết lũ ở thượng nguồn, niềm tin vào hệ thống đê bao cùng hàng trăm trạm bơm, hệ thống điều tiết tại chỗ và phân lũ… đã được các chuyên gia nghiên cứu kỹ.

Ngập lụt tại Bangkok (Thái Lan) năm 2011

TS Lưu Đức Cường khẳng định: Cần xem xét lại vai trò và cách tiếp cận trong quy hoạch và quản lý đô thị vì khi đã xác định rõ nguyên nhân gây ngập lụt do đô thị hóa không hợp lý thì phải giải quyết bằng quy hoạch đô thị và thoát nước sinh thái, tổ chức hệ thống phân tán là nguyên tắc chính cho giải pháp thoát nước.

Với thực trạng bê tông hóa và hệ thống thoát nước của TP.HCM hiện nay, ông Cường cho rằng: Phải đổi mới chiến lược thoát nước từ hình thức cho nước mưa thoát thẳng theo hệ thống kênh, cống ngầm… bằng hệ thống thoát nước đô thị bền vững theo hướng tôn trọng các nguyên lý và chức năng của hệ sinh thái tự nhiên để tích hợp tạo nguồn nước dùng cho việc làm sạch hệ thống sinh thái. Bên cạnh đó, cần phải quy hoạch tổng thể cấp vùng; lựa chọn không gian phát triển đô thị để xác định khu vực cần kiểm soát sự đô thị hóa… Thiết kế công trình; tiêu chuẩn thiết kế cũng rất cần được quy định và giám sát chặt chẽ. Mọi công trình đều phải tuân thủ hướng tiếp cận mềm dẻo, tôn trọng tự nhiên, cân bằng giữa bảo vệ – thích nghi – rút lui phù hợp với đặc điểm của từng khu vực. Để thực hiện những công việc này, quan trọng nhất là phải nhìn nhận lại quá trình tiếp cận trong cách làm quy hoạch đô thị nói chung và quy hoạch chuyên ngành thoát nước nói riêng.

Cũng đề cao vai trò của công tác quy hoạch đối với diễn biến của BĐKH và NBD, PGS.TS Lê Hồng Kế – Viện Nghiên cứu Môi trường và Quy hoạch phát triển bền vững đề xuất 5 nhóm giải pháp cho quy hoạch chung của TP, đáng chú ý là giải pháp nâng cốt nền xây dựng cục bộ theo quy hoạch chung TP lên 10 – 20cm so với mức tiêu chuẩn cho phép; Khoanh vùng nhằm đánh giá và xác định chính xác vùng trũng (rốn nước) để tạo nên các hồ chứa quy mô khác nhau vừa khắc phục lũ, vừa tạo cảnh quan cải thiện môi trường; Quy hoạch không gian xanh và mặt nước nhằm giảm thiểu những tác động của BĐKH…

Ông Kế ủng hộ quan điểm của Cty Nikken Sekkei (Nhật Bản) trong phương án điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2025, bởi giải pháp tạo nhiều hồ sẽ vừa điều hòa nước, vừa tạo cảnh quan thiên nhiên, đồng thời góp phần cải thiện vi khí hậu cho TP.HCM. Tuy nhiên, ông cũng lo lắng cho khu vực sinh quyển Cần Giờ, bởi đến nay các nhà tư vấn vẫn chưa có những giải pháp thích hợp. Vì vậy cần có những nghiên cứu kỹ hơn nhất là về công tác san nền tiêu thủy trong quy hoạch chung để có sự phát triển bền vững.

Mai Thanh – Bùi Hiền
Theo Báo xây dựng

The post TP.HCM: “Bốc thuốc” ngăn ngừa biến đổi khí hậu appeared first on Kiến Việt net.

Đường phố bị ngập nước do triều cường.

Theo báo cáo của Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP, TPHCM nằm ở hạ lưu hai con sông lớn là Sài Gòn và Đồng Nai với gần 60% diện tích là vùng đất thấp, có mạng lưới sông rạch chằng chịt (7.880km sông, rạch chính). Trong thời gian qua, cùng với những thành tựu đạt được về kinh tế, quá trình đô thị hóa cũng diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng chưa được phát triển tương ứng, hệ thống thoát nước vừa thiếu, vừa không đủ năng lực dù TP đã liên tục nâng cấp, đầu tư mới từ nhiều nguồn vốn. Ngoài ra, vấn đề lún sụt đất do khai thác nước ngầm quá mức, triều cao, lũ từ các sông lớn, hoặc kết hợp giữa mưa, lũ và triều cường cao khiến cho TP thường xuyên bị ngập.

Để giải quyết vấn đề thoát nước, chống ngập, TP đã xây dựng 2 quy hoạch liên quan đến vấn đề tiêu thoát nước cho TP do Jica lập và được Chính phủ phê duyệt năm 2001. Quy hoạch này là cơ sở chính cho các công trình thoát nước hiện đang xây dựng tại TPHCM. Các công trình này chủ yếu tập trung vào việc giải quyết tiêu thoát nước do mưa và xử lý nước thải cho vùng nội thành cũ.

Hai là quy hoạch thủy lợi chống ngập úng cho khu vực TPHCM do Bộ NN-PTNT lập đã được Chính phủ phê duyệt năm 2008. Quy hoạch này chủ yếu tập trung vào các biện pháp kiểm soát triều. Vì vậy, để giải quyết căn cơ và hiệu quả vấn đề chống ngập cho TP, cả hai quy hoạch cần phải được xem xét đánh giá trong khuôn khổ của một giải pháp tổng hợp bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, như các giải pháp công trình, phi công trình, kinh tế xã hội, môi trường cũng như quy hoạch phát triển lâu dài của TP, có xét đến phạm vi ảnh hưởng của các vùng lân cận và biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Ông Hồ Long Phi, Giám đốc Ban Quản lý dự án chống ngập nước TPHCM, cho rằng: Tình trạng ngập ở các quận nội thành TPHCM tuy đã giảm đáng kể nhưng tất cả các dự án hiện có đều thiên về giải pháp công trình với mức độ bảo vệ hữu hạn, do đó dễ bị tổn thương khi đối phó với các biến cố vượt thiết kế. Các dự án này thiếu hẳn sự đồng bộ trong triển khai, thậm chí mâu thuẫn trong giải pháp. Trong khi đó, hiện nay lại xảy ra nhiều yếu tố bất định khó có thể lường trước được như: Nhiều cơn mưa có vũ lượng lớn, tình trạng lún, lũ thượng nguồn, nước biển dâng… Vì vậy, để kiểm soát tình trạng ngập lụt ở đô thị như TPHCM, cần đánh giá các rủi ro thông qua các phương án chiến lược và kịch bản đầy đủ, không thiên lệch về phía giải pháp công trình. Cải tiến việc định lượng hóa thông qua dữ liệu, công cụ và phương pháp luận tốt hơn. Kế hoạch thực hiện tốt hơn nhờ phân tích ưu tiên và phân tích tài chính. Xem xét kỹ lưỡng các dự án hiện có để tìm kiếm sự phối hợp đồng bộ về không gian và thời gian.

Đồng quan điểm này, ông Michel Tonneijck, chuyên gia thủy lực DHV Hà Lan nhấn mạnh: Vấn đề ngập nước đô thị không chỉ có TPHCM mà trên thế giới còn có một số nước cũng xảy ra như Jakarta (Indonesia), Bangkok (Thái Lan)… đã gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế. Do đó, để giảm thiểu những tác động hiện tại và sau này, cần phải cân bằng giữa biện pháp trực tiếp (công trình) chống ngập và các phương pháp xây dựng ý thức chung (phi công trình).

Cụ thể, để giảm thiểu rủi ro do tình trạng ngập nước cần phải kết hợp các giải pháp mang tính tổng hợp như: Quản lý hệ thống sông đầu nguồn, không gian cho sông, hồ chứa thượng nguồn, chuyển hướng dòng chảy thượng nguồn; xây dựng các công trình ngăn triều ở hạ nguồn, đê và các cống ngăn triều, cải thiện khả năng tiêu thoát nước của hệ thống kênh và sông ngòi. Kiểm soát mực nước ngầm; kiểm soát sử dụng đất trong đó lập kế hoạch dài hạn đảm bảo tiêu thoát nước. Xây dựng và sử dụng các công trình có khả năng chống ngập tốt hơn, chẳng hạn làm đường cao hơn, các ống tuynel có khả năng tránh ngập…

• Dự án hỗ trợ kỹ thuật chống ngập nước khu vực TPHCM đã được Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hà Lan thống nhất thực hiện với tổng vốn 2 triệu EUR bao gồm 1,5 triệu EUR vốn ODA viện trợ không hoàn lại từ Chính phủ Hà Lan và vốn đối ứng từ TPHCM tương đương 500.000 EUR.
• Dự án được giao cho Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước tổ chức thực hiện và Liên danh tư vấn gồm Haskoning Nederland B.V, delteres, HDV B.V và Công ty Haskoning Việt Nam.

Đình Lý – Theo SGGP

The post Chống ngập nước cho khu vực TPHCM – Cần nhiều giải pháp tổng hợp appeared first on Kiến Việt net.