Lãng quên khu lăng mộ đá lớn nhất Thủ đô

399

Tuy không sánh được với lăng tẩm các vị vua triều Nguyễn ở Huế về quy mô, nhưng lăng Hoàng Cao Khải được đánh giá là công trình kiến trúc đá đặc sắc. Vì những giá trị của quần thể di tích kiến trúc này, ngày 25/11/1945, trong Sắc canada goose Whistler Parka lệnh bảo vệ di tích cổ vật, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương giữ nguyên hiện trạng khu ấp, nhưng cho đến ngày nay khu lăng mộ này đã dần bị rơi vào quên lãng.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải (còn gọi là ấp Thái Hà) được xây dựng năm 1893 bởi tổng đốc Hoàng Cao Khải (1850 - 1933). Ông là một đại thần, một nhà văn học, sử học uyên bác dưới triều vua Thành Thái.
Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải (còn gọi là ấp Thái Hà) được xây dựng năm 1893 bởi tổng đốc Hoàng Cao Khải (1850 – 1933). Ông là một đại thần, một nhà văn học, sử học uyên bác dưới triều vua Thành Thái.

Được Bộ Văn Hóa đánh giá “Đây là chứng tích duy nhất của nước ta về một quần thể các công trình lăng tẩm, dinh thự của một phó vương”. Khu quần thể Ấp Hoàng Cao Khả nằm rải rác trên tổng diện tích 17 ha phía Tây gò Đống Đa, cách đường Tây Sơn 200m. Nay chứng tích chỉ còn rõ ràng nhất là khu Lăng mộ Hoàng Cao Khải nằm ở ngõ 252, phố Tây Sơn, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội.

Hãy cùng chúng tôi chiêm nghiệm nét cổ kính và u hoài của khu quần thể Lăng mộ Hoàng Cao Khải giữa lòng Thủ đô.

Lăng Hoàng Cao Khải được xây toàn bộ bằng đá cẩm thạch trắng theo kiểu chữ “Đinh”, dài 8m, cao 6m, bây giờ đã bị biến thành trụ sở tuần tra cụm dân cư số 9 của công an phường Trung Liệt, ngoài ra khuôn viên bị biến thành bãi đỗ xe, cất đồ bán hàng của dân chợ cóc.
Lăng Hoàng Cao Khải được xây toàn bộ bằng đá cẩm thạch trắng theo kiểu chữ “Đinh”, dài 8m, cao 6m, bây giờ đã bị biến thành trụ sở tuần tra cụm dân cư số 9 của công an phường Trung Liệt, ngoài ra khuôn viên bị biến thành bãi đỗ xe, cất đồ bán hàng của dân chợ cóc.
Lăng Hoàng Cao Khải được xây toàn bộ bằng đá cẩm thạch trắng theo kiểu chữ “Đinh”, dài 8m, cao 6m, bây giờ đã bị biến thành trụ sở tuần tra cụm dân cư số 9 của công an phường Trung Liệt, ngoài ra khuôn viên bị biến thành bãi đỗ xe, cất đồ bán hàng của dân chợ cóc.
Lăng Hoàng Cao Khải được xây toàn bộ bằng đá cẩm thạch trắng theo kiểu chữ “Đinh”, dài 8m, cao 6m, bây giờ đã bị biến thành trụ sở tuần tra cụm dân cư số 9 của công an phường Trung Liệt, ngoài ra khuôn viên bị biến thành bãi đỗ xe, cất đồ bán hàng của dân chợ cóc.
Quan quân xếp hàng lúc trước có tám vị bồng gươm, mỗi vị cao 1,3m,  giờ còn ba, bị chôn chặt vào nền bê tông đến quá đầu gối do bị tôn nền xi măng trùm lên.
Quan quân xếp hàng lúc trước có tám vị bồng gươm, mỗi vị cao 1,3m, giờ còn ba, bị chôn chặt vào nền bê tông đến quá đầu gối do bị tôn nền xi măng trùm lên.
Trải qua thời gian, nét uy nghi oai dũng trên khuôn mặt của các bức tượng trở nên biến dạng và nham nhở.
Trải qua thời gian, nét uy nghi oai dũng trên khuôn mặt của các bức tượng trở nên biến dạng và nham nhở.
Năm 1962, di tích đã được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa. Bên trong là di ảnh của các thế hệ dòng họ Hoàng nhà Tổng đốc Hoàng Cao Khải.
Năm 1962, di tích đã được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa. Bên trong là di ảnh của các thế hệ dòng họ Hoàng nhà Tổng đốc Hoàng Cao Khải.
Quan tài bằng đá để thờ nay bị xếp vào một góc như nhà kho.
Quan tài bằng đá để thờ nay bị xếp vào một góc như nhà kho.

Khu lăng mộ là một quần thể di tích gồm dinh thự, đền thờ, lăng mộ… với trình độ kiến trúc tinh xảo trong nghệ thuật điêu khắc đá của người Việt.

Tuy là một di tích có tính đặc thù cao về kiến trúc và được xếp hạng quốc gia từ rất sớm, nhưng hiện nay quần thể di tích này nhận được rất ít sự quan tâm của các cơ quan văn hóa nên suốt thời gian dài, di tích gần như bị lãng quên, cộng với việc bị người dân chiếm dụng khiến quần thể di tích đã hư hại nhiều và gần như trở thành một phế tích.

Nghệ thuật điêu khắc rồng trên mặt Lăng hết sức tinh xảo nhưng nay đâu còn nhìn rõ.
Nghệ thuật điêu khắc rồng trên mặt Lăng hết sức tinh xảo nhưng nay đâu còn nhìn rõ.
Những nét chạm trổ hoa văn mang đầy tính biểu trưng nhưng nếu không nhìn kĩ thì khó có thể nhận ra bởi đã xỉn màu.
Những nét chạm trổ hoa văn mang đầy tính biểu trưng nhưng nếu không nhìn kĩ thì khó có thể nhận ra bởi đã xỉn màu.
Bên Lăng mộ Hoàng Trọng Phu - Tổng đốc Hà Đông, con trai của Hoàng Cao Khải mang nhiều nét tư duy mới trong nghệ thuật điêu khắc đá.
Bên Lăng mộ Hoàng Trọng Phu – Tổng đốc Hà Đông, con trai của Hoàng Cao Khải mang nhiều nét tư duy mới trong nghệ thuật điêu khắc đá.
Cột trụ to hơn và nhiều đường nét tinh xảo hơn.
Cột trụ to hơn và nhiều đường nét tinh xảo hơn.
Cột trụ nhẵn ít hoa văn, tuy khá đơn giản nhưng lại mang vẻ thanh thoát. Tuy vậy cũng đang chịu cảnh nứt, lở.
Cột trụ nhẵn ít hoa văn, tuy khá đơn giản nhưng lại mang vẻ thanh thoát. Tuy vậy cũng đang chịu cảnh nứt, lở.
Vòm mái được chạm trổ công phu hơn nhưng đã mòn đi khá nhiều và đen xỉn vì bị ám khói than của các hộ dân sống xung quanh.
Vòm mái được chạm trổ công phu hơn nhưng đã mòn đi khá nhiều và đen xỉn vì bị ám khói than của các hộ dân sống xung quanh.
Không thể có được một bức hình toàn cảnh lăng vì mọi hướng đều bị che khuất bởi những ngôi nhà chen chúc nhau. Ngay cả bảng tin thông báo cũng được viết vô tư trên tường lăng mà giờ đây đã trở thành tường "tư dinh" của một hộ gia đình ba thế hệ.
Không thể có được một bức hình toàn cảnh lăng vì mọi hướng đều bị che khuất bởi những ngôi nhà chen chúc nhau. Ngay cả bảng tin thông báo cũng được viết vô tư trên tường lăng mà giờ đây đã trở thành tường “tư dinh” của một hộ gia đình ba thế hệ.
Ông rồng này tuy dữ dằn và lộng lẫy hơn bên Lăng mộ Hoàng Cao Khải, nhưng cũng phải chịu cảnh "hắt hủi" của con người.
Ông rồng này tuy dữ dằn và lộng lẫy hơn bên Lăng mộ Hoàng Cao Khải, nhưng cũng phải chịu cảnh “hắt hủi” của con người.
Rồng chầu được tạc cách điệu từ hình mây trong tình trạng vứt vỡ và mòn, có đôi chỗ còn bị mòn nhẵn thín.
Rồng chầu được tạc cách điệu từ hình mây trong tình trạng vứt vỡ và mòn, có đôi chỗ còn bị mòn nhẵn thín.
Bậc thang bằng đá cũng đã ố màu theo thời gian và nứt vỡ nham nhở.
Bậc thang bằng đá cũng đã ố màu theo thời gian và nứt vỡ nham nhở.
Người dân ngày nay đã "nhảy dù" vào bên trong lăng mộ và ở một cách tự nhiên thoải mái.
Người dân ngày nay đã “nhảy dù” vào bên trong lăng mộ và ở một cách tự nhiên thoải mái.
Mọi sinh hoạt hàng ngày đều diễn ra bên cái quan tài đá trong lăng mộ, từng bị bọn đạo trích cậy phá tìm của. Người sống và người chết chung nhau nơi cư ngụ. Anh "chủ hộ" chia sẻ, dạo đầu thấy "Ngài" về, đi đi lại lại khắp nhà, mọi người trong gia đình cảm thấy rùng mình sợ hãi, nhưng nay đã quen rồi và chắc "Ngài" cũng thương tình mà bỏ qua.
Mọi sinh hoạt hàng ngày đều diễn ra bên cái quan tài đá trong lăng mộ, từng bị bọn đạo trích cậy phá tìm của. Người sống và người chết chung nhau nơi cư ngụ. Anh “chủ hộ” chia sẻ, dạo đầu thấy “Ngài” về, đi đi lại lại khắp nhà, mọi người trong gia đình cảm thấy rùng mình sợ hãi, nhưng nay đã quen rồi và chắc “Ngài” cũng thương tình mà bỏ qua.
Hồ nước trong và sâu với cái tên mỹ miều Tẩm Nguyệt (nay người dân quen gọi là hồ Bán Nguyệt) giờ trở thành hồ chứa nước thải và thả cá.
Hồ nước trong và sâu với cái tên mỹ miều Tẩm Nguyệt (nay người dân quen gọi là hồ Bán Nguyệt) giờ trở thành hồ chứa nước thải và thả cá.

Theo: GTVT