Kiến trúc nông thôn thích ứng với môi trường

230

Làng quê Việt Nam xanh từ vườn cây, ao cá, lũy tre làng, cây đa, giếng nước, ruộng đồng đến các công trình. Và công trình kiến trúc nông thôn Việt Nam là khởi nguồn của kiến trúc xanh. Bởi vật liệu làm nhà chủ yếu là gỗ, tre, nứa, lá, hàng rào bằng cây xanh…

Với dân cư sống trong vùng thường xuyên có mưa bão, lũ lụt người dân đã tìm ra cách thích ứng bằng việc làm nhà bằng gỗ cặp quá giang, lát gỗ sàn bằng chạn để cho người cư trú và chứa đồ đạc khi mưa lũ ngập nền nhà.

Ngày nay dân số phát triển, đất hẹp, người đông, đường sá giao thông mở rộng, bê tông hóa, nhựa hóa, nhu cầu xây dựng lớn, gỗ để làm nhà theo kiểu truyền thống không còn, khí hậu khắc nghiệt… giải pháp phòng tránh lũ lụt, bão nói trên bộc lộ nhiều hạn chế.

Hàng năm gần đến mùa mưa bão chúng ta đã chuẩn bị phương án phòng chống theo phương châm 4 tại chỗ. Mỗi khi xảy ra mưa bão, lũ lụt huy động mọi lực lượng trong xã hội để phòng chống, cứu hộ, cứu nạn, sơ tán dân trong bão lụt, đồng thời tập trung cao cho công tác khắc phục hậu quả.

Sự tập trung như vậy là kịp thời, rất cần thiết song vẫn là chủ động trong thụ động giải pháp tình thế. Để đáp ứng yêu cầu nhà chống lụt bão, hạn chế tối đa thiệt hại, cho cư dân nông thôn sống chung với lũ lụt một cách hài hòa, chủ động, bền vững, thân thiện với môi trường mà chủ thể của nó – người dân – tự khả năng thực hiện là điều không dễ và cần phải có giải pháp đồng bộ trên mọi lĩnh vực. Đồng thời đó phải là một quá trình đồng hành với xây dựng nông thôn mới.

Để có thể có những công trình kiến trúc phục vụ cho nông thôn vùng lũ lụt an toàn, bền vững, thân thiện với môi trường, chúng tôi đề xuất. Về địa điểm xây dựng công trình, cần chọn những vị trí có nền đất ổn định, tương đối cao, tránh xa những vị trí gần bờ sông, bờ suối, sườn núi, vách núi để tránh sụt lở đất. Kết cấu nhà nên dùng cột bê tông cốt thép chịu lực, tường vách bao che nhà, trong trường hợp gặp dòng chảy mạnh hoặc gió bão khi đang ngập lụt sẽ không phá vỡ kết cấu chịu lực của công trình.

Mỗi xã cần có ít nhất một công trình phòng chống lũ lụt 2 tầng để phòng khi trong địa phương có người cần sơ tán. Với loại công trình này tường bao che, vách ngăn tầng 1 nên sử dụng các tấm ngăn kết thành mảng bằng tre (xử lý chống mối mọt) liên kết lắp ghép để tháo dỡ khi ngập lụt.

Đối với nhà ở của dân, tối thiểu có một khối nhà 2 tầng 1 gian khoảng 15-20m²/tầng, kết cấu kiên cố. Mái nhà nên sử dụng loại ngói chống nóng, có neo gắn chắc chắn, không nên lợp tôn mảng lớn để hạn chế tốc mái do bão. Nên sử dụng các loại rèm tre chống nắng, mưa hắt theo kiểu truyền thống.

Mỗi gia đình nên có một bể chứa nước mưa đặt ở vị trí và độ cao thích hợp để sử dụng hàng ngày và trong lúc bị ngập lụt. Từng bước tiến tới sử dụng năng lượng mặt trời cung cấp điện cho sinh hoạt và chiếu sáng.

Đối với sân vườn, cần phát huy truyền thống làng quê trồng cây xanh làm hàng rào quanh vườn, quanh nhà có chiều cao từ 1,2m đến 1,8m để hạn chế dòng chảy và sóng nước.

Đối với chính quyền các cấp, cần phải có chính sách đầu tư, cho vay ưu đãi, huy động nguồn lực hỗ trợ cho địa phương, cho người dân thực hiện.

Hy vọng rằng với sự cố gắng nỗ lực phấn đấu hết mình, phát huy tối đa mọi nguồn lực, chúng ta sẽ giải quyết được những công trình kiến trúc trong nông thôn thường xuyên bị bão lụt để cho cuộc sống bình yên cho đất nước, xanh màu xanh quê hương.

KTS Hoàng Anh – Hội KTS Hà Tĩnh

Theo Baoxaydung