Các chuyên đề Danh bạ Hội viên Hội KTSVN Danh bạ Công ty Danh bạ Sản phẩm Giới thiệu sách Diễn đàn Tìm kiếm
01-02-2012 13h23

Thăm điện Invalides ở Paris

Điện Invalides (Hôtel des Invalides) là công trình kiến trúc lớn được xây dựng sớm nhất trong số các công trình như bảo tàng Rodin, trường quân sự , tháp Eiffel (1889) và bảo tàng Orsay bên bờ sông Seine…

Sau khi đi dạo ở quảng trường Concorde - nơi ghi dấu nhiều sự kiện đẫm máu sau cuộc cách mạng 1789 - và chụp ảnh trước cây cột Obélisque, quà của phó vương Ai Cập Mohammed Ali tặng nước Pháp năm 1830, chúng tôi đi bộ qua cầu Alexandre III để đến thăm điện Invalides.

Từ vùng đầm lầy ngoại ô…

Bãi cỏ xanh mượt mênh mông rộng đến 3-4 hecta hai bên con đường dẫn thẳng vào cổng phía Bắc. Anh Kỳ, người hướng dẫn tôi thăm Paris cho biết nơi này thường tổ chức những sự kiện tập hợp đông đảo công chúng như ngày 13-9-2008, một khán đài lớn được dựng và 260.000 người đã tập trung tại đây để dự Thánh l long trọng nhân chuyến viếng thăm Pháp của Giáo hoàng Benedict XVI.

Invalides được xây dựng trong những năm 1671-1706 tại Grenelle, một miền quê đầm lầy bên tả ngạn sông Seine, phía Tây vùng ngoại ô Saint-Germain-des-Prés. Khu đất này hiệu suất nông nghiệp thấp, dân cư thưa thớt dù giáp ranh với nội thành Paris lúc bấy giờ. Hồi đó, vua và triều đình còn đóng ở Versailles. Ban đầu, Invalides mang nhiều chức năng như bệnh viện, nhà điều dưỡng, doanh trại và nhà thờ Thiên chúa giáo. Viên đá khởi công được đặt xuống vào ngày 30-11-1671 theo bản thiết kế của kiến trúc sư Libéral Bruant.

Sân chính bên trong giữa các tòa nhà của Bảo tàng vũ khí và Lịch sử quân đội

Việc xây dựng những tòa nhà đầu tiên vuông góc đối xứng Đông - Tây tạo ra một khoảng sân chính lát đá thật rộng và nhiều sân vườn nhỏ, được thực hiện rất nhanh. Chỉ sau ba năm, tháng 10-1674, vua Louis XIV đã đích thân đón các thương binh đầu tiên tới điều trị và dưỡng bệnh.

Công trình cuối cùng của tổng thể điện Invalides là nhà thờ Saint-Louis, nằm ở cổng phía Nam. Dự án được giao cho kiến trúc sư trẻ Jules Hardouin-Mansart khi đó mới 30 tuổi, vào tháng 3-1676. Chỉ sau một tháng, ông đã trình bản thiết kế của mình. Nhà thờ mang hình chữ thập với mái vòm cao hơn trăm mét được xem như một tuyệt tác của kiến trúc cổ điển Pháp. Ngày 28-8-1706, công trình được khánh thành. Năm 1989, nhân kỷ niệm 200 năm Cách mạng Pháp, mặt ngoài mái vòm được trang trí lại và dát vàng. Để làm công việc này, người ta đã dùng tới 550.000 lá vàng, khoảng 12kg. Từ rất xa, du khách đã có thể thấy mái vòm chói lọi dưới ánh mặt trời vào ban ngày hoặc rực rỡ trong ánh đèn trang trí ban đêm. Điện Invalides với mái vòm dát vàng trở thành điểm nhấn trên bản đồ du lịch của Paris.

Cầu Alexandre III, phía sau là điện Invalides và tháp Eiffel

Ngày nay, Invalides có hai chức năng chính là Bảo tàng vũ khí và mộ phần Napoléon Bonaparte cùng các nhân vật quân sự nổi tiếng mà hầu hết là nguyên soái và tướng lãnh.

… đến điểm nhấn của Paris

Nếu bạn đến Paris và dừng chân ở đây khoảng 4-5 ngày trở lên thì sau nhà thờ Đức Bà, Bảo tàng Louvre, hai Khải hoàn môn Carrousel và Étoile cùng vườn Tuileries, các quảng trường Concorde và Charles de Gaulle, tháp Eiffel, quảng trường Tocadéro, cung điện Versailles, nhà thờ Sacré-Cœur … thì địa điểm bạn không thể không tới thăm chính là điện Invalides (Hôtel des Invalides).

Công trình kiến trúc lớn này được xây dựng sớm nhất trong số các công trình đầy ắp chung quanh cũng thuộc quận 7 như bảo tàng Rodin (1730) trong một khuôn viên bao la thảm cỏ xanh mượt, vốn là dinh thự trải qua nhiều chủ nhân, chính phủ Pháp mua lại năm 1911 và thành Bảo tàng Rodin năm 1919, Trường quân sự (École Militaire-1773), tháp Eiffel (1889) và bảo tàng Orsay bên bờ sông Seine (1900) vốn là nhà ga xe lửa, được sửa thành bảo tàng do chính Tổng thống François Mitterrand khánh thành ngày 1-12-1986… Kể cả cây cầu Alexandre III dẫn từ quận 8 của trung tâm Paris với đường trục là đại lộ Champs-Élysées đến thẳng cổng phía Bắc của Invalides cũng mới chỉ có từ năm 1900.

Cây cầu sắt một nhịp xây dựng trong mấy năm cuối của thế kỷ XIX này được đánh giá là đẹp nhất trong số 37 cây cầu trên sông Seine thuộc địa phận Paris, vốn là quà tặng của Nga hoàng Aleksandr III (Александр III). Chính Nicolas II (Николай II), con trai của Aleksandr III, đặt viên đá khởi công năm 1896 và cùng Tổng thống Émile Loubet cắt băng khánh thành đúng dịp triển lãm thế giới ở Paris, cuộc triển lãm thu hút tới 50 triệu khách thăm (1900 cũng là năm Paris khai trương tuyến xe điện ngầm đầu tiên).

Bên trong mái vòm

Ngày nay, Invalides có hai chức năng chính là Bảo tàng vũ khí và mộ phần Napoléon Bonaparte cùng các nhân vật quân sự nổi tiếng mà hầu hết là nguyên soái và tướng lãnh. Tôi chú ý đến ngôi mộ của Claude Joseph Rouget de Lisle chỉ là đại úy nhưng chính là tác giả của bài quốc ca Pháp ra đời năm 1792 khi ông 32 tuổi, bài La Marseillaise.

Đập vào mắt chúng tôi ngay khi vừa bước vào khu vườn phía Bắc là bức tượng kiến trúc sư Mansart lớn bằng đồng đứng trước bản thiết kế trải rộng. Hai bên lối vào và trước các tòa nhà theo kiến trúc baroque nay là bảo tàng vũ khí và lịch sử quân sự, có lẽ phải có đến hàng trăm khẩu đại pháo cổ các cỡ sắp thành từng hàng, có khẩu chỉ dài chừng 1m nhưng nhiều khẩu dài đến 3-4m, nòng lớn cỡ 30-40cm.

Trong đại sảnh có trần cao khoảng 7-8m và dài đến ngót 50m và các phòng trưng bày, chúng tôi được tận mắt những bộ đồng phục các cấp bậc và quân chủng khác nhau và vũ khí bộ binh qua các giai đoạn quân sử, trong đó có những bộ áo giáp cho kỵ binh và ngựa chiến và cả vũ khí từ thế kỷ XIII … Ở phòng vật dụng của Napoléon có quân phục, áo khoác, mũ, bộ yên cương, giường nghỉ và tăng bạt dã chiến… Tôi tìm hiểu và được biết đây là đồ thật, không phải thứ làm lại, làm mới. Điều đặc biệt gây ấn tượng cho chúng tôi là bên cạnh những gian phòng trưng bày theo kiểu truyền thống, bảo tàng đã sử dụng có lẽ là tối đa những ưu điểm của các kỹ thuật nghe nhìn và đa phương tiện (multimedia) mới nhất để trình di n thật sinh động lịch sử quân sự Pháp và về ba nhân vật nổi bật là Louis XIV, Napoléon I và Charles de Gaulle cũng như lịch sử của chính điện Invalides này.

Tác giả trước mái vòm dát vàng của điện Invalides

Năm 1500, quy tắc xây dựng đô thị đầu tiên của Paris được ban hành nhưng phải đến thời Napoléon III, Paris mới có những thay đổi căn cơ để từ một đô thị với cấu trúc thời Trung đại, từ từ chuyển mình trở nên một thành phố hiện đại. Về đại thể tất cả các đại lộ, đường phố, mặt ngoài các dãy nhà, các mảng không gian xanh… trong 20 quận rộng 7.088 hecta hiện nay được xây dựng theo đúng quy hoạch của Nam tước Georges Eugène Haussmann (1809-1891), vị Tỉnh trưởng tỉnh Seine (bao gồm Paris) từ 1853 đến 1870.

Theo Nguoidothi


© Hội Kiến trúc sư Việt Nam (VAA) - Thành viên Liên hiệp Hội KTS Quốc tế (UIA),
Hội đồng KTS Châu Á (ARCASIA) và Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam
Trụ sở: 23 Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội