Các chuyên đề Danh bạ Hội viên Hội KTSVN Danh bạ Công ty Danh bạ Sản phẩm Giới thiệu sách Diễn đàn Tìm kiếm
21-10-2010 15h00

Mặt trái trong chỉ định thầu

Khá bức xúc khi đề cập vấn đề quản lý vốn đầu tư xây dựng, ông Trịnh Hữu Thắng, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Giang cho rằng, với chỉ định thầu, quy trình có thể nhanh hơn, nhưng lại lãng phí trong đầu tư.

“Nếu như việc thực hiện đấu thầu rộng rãi trước đây có thể giúp giảm bình quân 5 - 6% giá gói thầu, thì với chỉ định thầu hiện nay, tỷ lệ này có khi chỉ đạt 1%”, ông Thắng nói.

Trên thực tế, tình trạng chỉ định thầu trong những năm gần đây có xu hướng tăng lên. Năm 2009, khi thực hiện chương trình kích cầu đầu tư, một số gói thầu đã được cho phép áp dụng chỉ định thầu để đẩy nhanh tiến độ, nên tỷ lệ chỉ định thầu tăng đáng kể. Các đơn xin áp dụng chỉ định thầu liên tiếp được gửi về các cơ quan quản lý nhà nước. Thậm chí, theo báo cáo của Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), còn xuất hiện tình trạng chủ đầu tư cố tình kéo dài thời gian chuẩn bị phê duyệt dự án, để đề nghị cho áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Hơn thế, sau khi Nghị định 85/2009/NĐ-CP có hiệu lực (ngày 1/12/2009), tỷ lệ các gói thầu được áp dụng hình thức chỉ định thầu càng lớn. Nguyên nhân là, theo quy định tại nghị định này, ngưỡng chỉ định thầu đã được nâng lên gấp 5 - 6 lần so với quy định tại Nghị định 58/2008/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu. Cụ thể, 5 tỷ đồng là hạn mức chỉ định thầu đối với các gói thầu xây lắp, gấp 5 lần so với trước khi Nghị định 85/2009/NĐ-CP có hiệu lực. Các con số tương ứng đối với gói thầu tư vấn là 3 tỷ đồng (gấp 6 lần so với con số 500 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 58/2008/NĐ-CP) và với gói thầu mua sắm hàng hóa là 2 tỷ đồng.

Cũng cần phải nhắc lại rằng, khi Nghị định 85/2009/NĐ-CP có hiệu lực, không ít địa phương bày tỏ sự phấn khởi khi hạn mức chỉ định thầu được nâng lên, bởi chỉ định thầu sẽ rút ngắn đáng kể thời gian triển khai dự án. Tuy nhiên, chỉ sau gần 1 năm triển khai quy định này, những hệ lụy đầu tiên đã xuất hiện. Tình trạng chỉ định thầu đang được thực hiện khá tràn lan. Ở các cấp xã, huyện ở nhiều địa phương, gần như 100% gói thầu được thực hiện chỉ định thầu. Bắc Giang, Khánh Hòa là những ví dụ điển hình.

“Các dự án ở cấp xã, huyện gần như không đấu thầu. Theo kết quả kiểm tra, giá gói thầu chỉ định thầu không giảm tại hầu hết các huyện. Vì vậy, cần phải xem xét lại việc thực hiện Nghị định 85/2009/NĐ-CP. Phân cấp phải gắn với điều kiện chủ đầu tư có đủ trình độ, năng lực để quản lý vốn. Tình trạng năng lực cán bộ cấp xã, huyện không đảm bảo sẽ là một bất cập lớn trong quản lý vốn nhà nước, nếu thực hiện chỉ định thầu tràn lan”, ông Thắng nói và cho biết, ở Bắc Giang, đã có trường hợp nhà thầu bảo gì, chủ đầu tư ký nấy. Việc nhà thầu và chủ đầu tư “bắt tay nhau” có thể khiến đồng vốn nhà nước bị xà xẻo, bớt xén.

Đồng tình với quan điểm này, một lãnh đạo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, nếu chỉ định thầu được thực hiện đúng chuẩn mực, thì kết quả sẽ không tệ, nhưng nếu chỉ định thầu “cộng hưởng” với các quy định khá thông thoáng của Nghị định 12/2009/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình (chủ đầu tư được phép tự điều chỉnh đơn giá, suất đầu tư...) thì lại rất nguy hiểm.

“Ở Trung ương, Hà Nội, TP.HCM, hạn mức chỉ định thầu 5 tỷ đồng có thể vẫn là thấp, vì các chủ đầu tư dư sức làm, có điều kiện để so sánh giá, kiểm soát được về giá..., nhưng ở các địa phương khác thì lại là cả một vấn đề. Mặc dù một dự án được chỉ định thầu chỉ có giá trị 5 tỷ đồng, nhưng lượng dự án thuộc diện này rất lớn. Nếu tất cả các cấp huyện, xã đều chỉ định thầu, mà chủ đầu tư không có đủ năng lực, trình độ, thì vốn nhà nước có thể bị thất thoát, lãng phí”, vị lãnh đạo này nói và cho biết, hệ lụy này đã được lường trước khi xây dựng Nghị định 85/2009/NĐ-CP. Tuy nhiên khi đó, cơ quan soạn thảo chịu áp lực khá lớn, bởi hầu hết các địa phương đều đề nghị nâng hạn mức chỉ định thầu.

Và hiện tại, xu hướng có vẻ đang di n biến theo chiều ngược lại, khi mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất nên hạ hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu dịch vụ tư vấn xuống 1,5 tỷ đồng. Bên cạnh đó, tỉnh Khánh Hòa cũng cho rằng, hạn mức chỉ định thầu như quy định tại Nghị định 85/2009/NĐ-CP là quá cao.

Để đánh giá hạn mức chỉ định thầu là cao hay thấp, phải có tổng kết một cách toàn diện sau một năm thực hiện Nghị định 85/2009/NĐ-CP. Tuy nhiên, điều chắc chắn là, việc lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức chỉ định thầu mang lại hiệu quả kinh tế không cao, trong khi tỷ lệ tiết kiệm luôn ở mức thấp.

Báo cáo của Cục Quản lý đấu thầu cho thấy, năm 2009, tỷ lệ gói thầu áp dụng chỉ định thầu chiếm vị trí áp đảo. Trong tổng số 80.202 gói thầu được thực hiện, chỉ định thầu chiếm 67,13%, sử dụng 192.825,93 tỷ đồng (chiếm 49,57% tổng giá trúng thầu), nhưng chỉ mang lại tỷ lệ tiết kiệm 2,07% (mức tiết kiệm bình quân là 5,87%). Tỷ lệ tiết kiệm này thấp hơn rất nhiều so với đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, hay đấu thầu hạn chế.

Nguyên Đức - Theo Báo Đầu Tư
 


© Hội Kiến trúc sư Việt Nam (VAA) - Thành viên Liên hiệp Hội KTS Quốc tế (UIA),
Hội đồng KTS Châu Á (ARCASIA) và Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam
Trụ sở: 23 Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội