Không suy tính đúng cách thì làm hết sức, tiêu hết mức: Hà Nội vẫn ngập.

34

Rất nhiều thành phố lớn trên thế giới đối mặt với ngập úng

Các thành phố vốn hình thành ở ven sông, biển phải đối mặt với nạn ngập úng. Hầu hết có chung nguyên nhân là đô thị hoá mạnh, tăng diện tích xây dựng nhà cửa và đường xá, đồng thời giảm diện tích ngập nước và thu hẹp dòng chảy của hệ thống kênh rạch tiêu thoát.

London ( Anh quốc )với sông Thames bị thu hẹp lại gặp bão lớn từ biển Bắc, triều cường đã làm cho phần lớn thành phố ngập trong nước năm 1952.

Tokyo ( Nhật bản) – Bão lớn đổ vào, mưa to kéo dài làm ngập các đường ngầm trong thành phố vào năm 1971
Kulalumpua ( Malaysia ) vùng trũng trung tâm thủ đô – trước năm 2005, khi chưa làm hệ thống thoát nước SMART, trung tâm TP ngập nặng khi mưa bão.

2010-07-15_0928.jpg
 

Ảnh1: Kulalumpur ( Malaysia ) vùng trũng trung tâm thủ đô – trước khi làm hệ thống thoát nước SMART (năm 2005) thường xuyên bị úng ngập khi mưa bão.

Nhiều Tp khác cũng phải đối mặt với nạn úng ngập, nhưng mỗi nơi đều có giải pháp phù hợp để khắc phục. Hà Nội úng ngập đã là chuyện thường gặp mỗi khi mưa lớn, nhưng chưa có giải pháp thích ứng lại còn làm vấn đề trầm trọng thêm. Dự án thoát nước HN đã do JICA đề xuất cách đây hơn 20 năm, khi đô thị hoá tốc độ thấp hơn hiện nay rất nhiều. Các nhà quản lý đang tuyên bố làm hết sức nhưng là làm theo cái kịch bản cũ kỹ, bản thân nó đã có nhiều hạn chế đã thế lại có thêm nhiều việc vô lý:

Việc bê tông hoá tràn lan vỉa hè mặt đường, lát đá hay lu lèn chặt thành và đáy hồ điều hoà làm triệt tiêu thẩm thấu, giảm diện tích mặt thấm nước. Cống hoá các kênh mương làm giảm thiết diện thoát nứoc làm tăng phản áp trong lòng cống kín dẫn đến giảm tốc độ tiêu thoát,loại bỏ khả năng nước tràn bờ tự nhiên khi mưa lớn.

Tổng đương lượng trữ nước các sông hồ kênh mương nội thành HN là 23 triệu m3. trạm bơm Yên Sở cũ chạy hết tốc lực mất 4 ngày  nay có hoàn thành tăng công suất gấp đôi thì mất 2 ngày. Vậy, Hà Nội vẫn úng ngập cho dù làm hết sức, tiêu hết mức.

Nguyên lý chống ngập: nuớc chảy chỗ trũng.

Dự án JICA nghiến cứu vào những năm 90’, chia nội thành HN cũ thành 6 lưu vực thoát nước, tất cả đổ dồn vào Tô Lịch và sông Nhuệ, chảy xuôi từ Bắc xuống Nam, đón cuối dòng là trạm bơm ( duy nhất) Yên Sở đẩy ra sông Hồng. Thực tế 20 năm qua đô thị hoá HN tăng đột biến: diện tích đô thị hoá tăng, trong khi diện tích ngập nước giảm, nhiều công trình cản trở tiêu thoát – các dự tính đã thay đổi

2010-07-15_0929.jpg

Ảnh 2&3: Dự án thoát nước JICA với 6 lưu vực thoát nước tự chảy theo hướng Bắc Nam cần thay bằng 3 vùng với 3 hướng bơm thoát khác nhau

Thực tế đó cần thay đổi, thay vì dồn hết về phía Nam (vùng1), nay cần thêm 2 vùng thu nước nữa là phía Bắc (2) và từ Trung tâm (3), bổ sung thêm 2 trạm bơm.

Phía Bắc khu đô thị Nam Thăng Long đã quy hoạch trạm bơm rộng 4,7 ha. Nay cần nâng công suất tương đương với Yên Sở, đảm trách thoát nước toàn bộ quận Tây Hồ, Ba Đình, một phần Từ Liêm.

Khu trung tâm thoát nước theo hướng từ Tây sang Đông. Thu nước tốt nhất là sông ngầm kết hợp với đường ngầm tuyến metro số 3 ( Trôi -Nhổn Yên Sở ) . Hạ ngầm dự kiến đi từ Kim Mã qua Ga Hà Nội chạy dọc phố Trần Hưng Đạo ra sát sông Hồng ( BV 108). Tuyến này dự kiến tunel đường kính > 6 m nay ta nâng lên hơn 10 m để đáp ứng 3 nhiệm vụ: tuyến metro, thoát nước và tuyến ngầm đường dây đường ống kỹ thuật.

Đường tuynel thoát nước dự án SMART ( Kulalumpur- Malaysia) dài gần 10km, đường kính 11,83 m. Đầu tư gần 0,6 tỷ USD, giải quyết 3 vấn đề: thoát nước chống ngập, đường ô tô 2 chiều và đường dây đường ống ngầm.( ảnh 1)

2010-07-15_0927.jpg

Ảnh 4: Kết hợp tuyến Metro số 3 với sông ngầm nối Ga HN với đến BV108; Kết hợp 2 ga đầu cuối thành trung tâm thương mại và trạm bơm thoát nước (HAIDEP).

Theo đề xuất của tư vấn Nhật Bản lập dự án “Phát triển đô thị gắn kết vận tải đô thị khối lượng lớn, tốc độ cao (Urban Rapid Mass Transit – UMRT)“, định hướng phát triển URMT “bám chặt” nhà ga và hành lang các tuyết, gắn kết với các khu đô thị, công nghệ, thương mại – dịch vụ – du lịch, trường học…

Worley Parson – tư vấn phản biện QH Thủ đô, và Ile-de-France/IMV, nhà phản biện quốc tế khác cũng nhấn mạnh Nhà ga là những điểm liên kết các không gian dịch vụ công cộng do vậy ảnh hưởng đến cả không gian đô thị năng động quanh nó.

Kết hợp phân vùng thoát nước mới cho Hà Nội với khai thác đa năng tuynel ngầm vừa tăng khả năng thoát nước trung tâm TP , vừa đảm bảo an toàn chống ngập cho metro. Kết hợp khai thác thương mại tại các nhà ga ngầm với bổ sung trạm bơm tiêu thoát sẽ rút ngắn thời gian thoát nước lại chia sẻ, giảm giá thành đầu tư hạ tầng đô thị.

2010-07-15_0929_001.jpg

Hà Nội bị ngập rất nhanh khi mưa lớn (Ảnh: Chiến Thắng)

KTS Trần Huy Ánh
Ảnh nguồn : Hanoidata ST&BS , KTS Bùi Thế Trung thể hiện